ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΟΥΚΑΣ ΒΑΤΑΤΖΗΣ Ο ΆΓΙΟΣ
Ὁ μαρμαρωμένος βασιλιάς καί αναγόμενος ως ἅγιος από τον λαό Ἰωάννης Βατάτζης
(ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ- 4 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ). 

Καταγωγή – Καταξίωση
Ο Ιωάννης Δούκας Βατάτζης γεννήθηκε στο Διδυμότειχο το 1193. Την πληροφόρηση για τον τόπο καταγωγής του, μας την διασώζει ο κύριος ιστορικός της Βυζαντινής αυτοκρατορίας της Νίκαιας ο Γεώργιος Ακροπολίτης, ο οποίος αναφέρει τα εξής : ¨…και προσλαμβάνεται ο βασιλεύς (Θεόδωρος Α΄ Λάσκαρης) εις γαμβρόν Ιωάννην τον Δούκαν, ου Βατάτζης τουπίκλην και εκ Διδυμοτείχου ην ωρμημένος, το του πρωτοβεστιαρίτου διενεργών οφφίκιον.
¨ Απόδοση στα νέα Ελληνικά : {και τότε ο αυτοκράτορας έκανε γαμπρό του τον Ιωάννη Δούκα, που τον αποκαλούσαν Βατάτζη. Αυτός καταγόταν από το Διδυμότειχο και έφερε το αξίωμα του πρωτοβεστιαρίτη}.
Πατέρας του Βατάτζη ήταν ο Δούκας του θέματος των Θρακησίων και δομέστικος της ανατολής, Βασίλειος Δούκας Βατάτζης και η μητέρα του Αγγελίνα ήταν κόρη του Ισαακίου, γιού του Κωνσταντίνου Αγγέλου, και της Θεοδώρας Κομνηνής, κόρης του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού. Επίσης υπάρχουν αναφορές για τον Ιωάννη Βατάτζη στρατηγό του αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ του Κομνηνού (1143-1180) ο οποίος αναφέρεται μεταγενέστερα ως ο παππούς του Ιωάννη Γ΄ Δούκα Βατάτζη. O Ιωάννης είχε και ένα αδελφό τον Ισαάκιο Δούκα, σεβαστοκράτορα. Την οικογένεια του Ιωάννη Βατάτζη την χαρακτήριζε μια βαθιά στρατιωτική παράδοση με αντιπροσώπους και στη σύγκλητο. Συνδεόταν συγγενικά με ονομαστές οικογένειες του Βυζαντίου όπως των Δουκών των Αγγέλων και των Λασκαριδών. Ο ίδιος ο Ιωάννης υπέγραφε τις επιστολές του ως Δούκας Βατάτζης καταδεικνύοντας την άμεση συγγενική του σχέση με την οικογένεια των Δουκών.