Το Associated Press για τον τάφο του «Μεγάλου Αλεξάνδρου»

Την πεποίθησή τους ότι βρίσκονται κοντά σε μια από τις μεγαλύτερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις εκφράζουν οι αρχαιολόγοι στην Αμφίπολη Σερρών, καθώς πιστεύουν ότι βρίσκονται πολύ κοντά στην ανεύρεση της τελευταίας κατοικίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Οι αρχαιολόγοι βρήκαν έναν αρχαίο τάφο 498 μέτρων ο οποίος παραπέμπει σε δημιούργημα που θα κατασκευαζόταν μόνο για βασιλιά. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο τάφος, έχει επενδυθεί εξωτερικά με άριστης ποιότητας
μάρμαρο, έχει πυραμιδωτό σχήμα, ενώ στην κορυφή του φαίνεται πως είχε τοποθετηθεί ένα λιοντάρι, το οποίο είναι και το χαρακτηριστικότερο σύμβολο του Μακεδονικού Βασιλείου.

 Για το θέμα ενδιαφέρθηκε και το Associated Press, το οποίο συμμερίζεται την άποψη του υπουργείου Πολιτισμού ότι το συγκεκριμένο αρχαιολογικό εύρημα είναι «αξιόλογο», αν και προειδοποιεί και αυτό με τη σειρά του, ότι ενδεχομένως να μην είναι ο τάφος του μεγάλου Μακεδόνα βασιλιά.

Σε άρθρο του με τίτλο «Αρχαίος Τάφος στην Ελλάδα τροφοδοτεί πολλές συζητήσεις», το Associated Press αναφέρεται στον αρχαίο τάφο μήκους 498 μέτρων ο οποίος βρέθηκε στην Αμφίπολη Σερρών και είναι υπό ανασκαφή, ενώ παράλληλα αναφέρονται στο ενδεχόμενο να είναι η τελευταία κατοικία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, καθώς και της γυναίκας του Ρωξάνης και του νεαρού διαδόχου του. «Οι ελληνικές ιστοσελίδες, είναι ενθουσιώδεις από το γεγονός ότι μπορεί να βρέθηκε ο τάφος του βασιλιά- πολεμιστή Μεγάλου Αλεξάνδρου του 4ου αιώνα π.Χ, τον οποίον ψάχνουν για αρκετά χρόνια και θεωρούταν ότι βρίσκεται στην Αίγυπτο.

Το Associated Press, αναφέρεται και στην δήλωση του υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο επεσήμανε πως το συγκεκριμένο αρχαιολογικό εύρημα είναι πολύ σημαντικό, ωστόσο είναι «παρακινδυνευμένη» η θεωρία πως είναι ο τάφρος του μεγάλου βασιλιά, μέχρι τουλάχιστον να ολοκληρωθεί η ανασκαφή.
Οι αρχαιολόγοι οι οποίοι κάνουν έρευνες στην Αμφίπολη Σερρών, έχουν ανακαλύψει έναν τάφο 498 μέτρων ο οποίος είναι σχεδόν δέκα φορές μεγαλύτερος από αυτόν του πατέρα του Αλεξάνδρου, Φίλιππου στη Βεργίνα. Ο τάφος, ο οποίος παραπέμπει σε ένα δημιούργημα το οποίο θα κατασκευαζόταν μόνο για ένα πολύ σημαντικό πρόσωπο, έχει επενδυθεί εξωτερικά με άριστης ποιότητας μάρμαρο, με ιδιαίτερη αρμονία και συμμετρία.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού

«Η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με αφορμή τα πρόσφατα δημοσιεύματα και ανακοινώσεις στα ΜΜΕ, σχετικά με την ανασκαφή μεγάλου κτιστού περιβόλου του 4ου αι. π.Χ. στη θέση Καστά Αμφίπολης, ενημερώνει για τα ακόλουθα:
Οι ανασκαφές στη θέση Καστά Αμφίπολης είχαν ξεκινήσει στη δεκαετία του ’60 από τον αείμνηστο Δ. Λαζαρίδη και συνεχίζονται τα δύο τελευταία χρόνια από την ΚΗ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με υπεύθυνη ανασκαφέα την Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων, κ. Αικατερίνη Περιστέρη.

Οι έρευνες φέρνουν στο φώς ιδιαίτερα σημαντικό κυκλικό περίβολο, που χρονολογείται με τα έως τώρα δεδομένα στο τέλος του 4ου αι. π.Χ. Πρόκειται για εξαιρετικά αξιόλογο κτιστό περίβολο που ορίζει χωμάτινο τύμβο και είναι κατασκευασμένος με βάσεις, ορθοστάτες, ανωδομή και επιστέψεις από λευκό μάρμαρο Θάσου. Έχει συνολικό ύψος 3,00μ. διάμετρο 1,60μ. και υπολογιζόμενη περιφέρεια μήκους περίπου 500 μ., από τα οποία έχουν ανασκαφεί σήμερα τα 405μ. Το μνημείο καταστράφηκε στα μεταγενέστερα χρόνια, με αποτέλεσμα αρκετά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη να μην βρίσκονται στη θέση τους. Η έρευνα της ΚΗ΄ ΕΠΚΑ εντόπισε αρχιτεκτονικά μέλη του μνημείου εγκατεσπαρμένα στην περιοχή του χώρου του Λέοντα της Αμφίπολης, πολλά από τα οποία είχαν ήδη επαναχρησιμοποιηθεί για την κατασκευή της βάσης του και, επομένως, ο εντυπωσιακός περίβολος φαίνεται να συνδέεται με τον Λέοντα της Αμφίπολης, που κατά μία εκδοχή ήταν τοποθετημένος στην κορυφή του χωμάτινου τύμβου.
Το εύρημα της Αμφίπολης είναι οπωσδήποτε ιδιαίτερα σημαντικό, όμως πριν προχωρήσει η ανασκαφική έρευνα, οποιαδήποτε ερμηνεία και πολύ περισσότερο οποιαδήποτε ταύτιση με ιστορικά πρόσωπα στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης και είναι παρακινδυνευμένη».


Αντιδράσεις για την ταυτότητα των νεκρών

ΤΗΣ ΓΙΩΤΑΣ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ      www.agelioforos.gr

Τις διαφωνίες και τις αντιδράσεις αρχαιολόγων εγείρει η θεωρία που θέλει ο ταφικός περίβολος ο οποίος εντοπίζεται στα όρια της νεκρόπολης της αρχαίας Αμφίπολης να συνδέεται με απογόνους του Μ. Αλεξάνδρου και συγκεκριμένα με τη Ρωξάνη και το γιο του, Αλέξανδρο Δ΄. Κάποιοι υπογραμμίζουν ότι η ύπαρξη του μνημείου του Λέοντος, που έχει ταυτιστεί με τον ταφικό περίβολο, υποδηλώνει ανδρική ταφή και νίκη σε μάχη. Αλλοι προσθέτουν ότι σε μια δολοφονημένη σύζυγο, ακόμη και μιας τόσο σπουδαίας προσωπικότητας, δε συνηθιζόταν να αποδίδονται τόσο μεγάλες τιμές με μια τόσο πολυτελή ταφή. Ωστόσο, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο η ταυτότητα του νεκρού/ νεκρών, αν όντως υπάρχει ταφικός τύμβος, να αφορά σημαντικές προσωπικότητες -αξιωματούχους του τελευταίου τέταρτου του 4ου αι. π.Χ., που συνδέονται με την περιοχή.



Ο αρχαιολόγος Πέτρος Θέμελης, που ξεναγήθηκε στο χώρο πριν από περίπου ένα μήνα, μιλώντας στον «ΑτΚ», διευκρίνισε: «Δεν ξέρω τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τον ταφικό περίβολο που έχει προς το παρόν αποκαλυφθεί. Σίγουρα πρόκειται για ένα εύρημα μέχρι στιγμής μοναδικό -καθώς οι διαστάσεις του φτάνουν τα τρία μέτρα ύψος και το συνολικό μήκος σχεδόν μισό χλμ. Ωστόσο, δεν πιστεύω ότι βρισκόμαστε λίγο πριν από τον εντοπισμό του τάφου της Ρωξάνης. Η Ρωξάνη δολοφονήθηκε, οπότε δε δικαιολογείται μια τέτοια πολυτελής ταφή για μια δολοφονημένη σύζυγο. Νομίζω ότι τέτοιες υποθέσεις είναι υπερβολές και δεν πρέπει να διαδίδονται ούτε να καλλιεργούνται ελπίδες για πράγματα που μπορεί να μη βρεθούν. Δεν αποκλείεται, πάντως, να πρόκειται για κάποιους υψηλόβαθμους αξιωματούχους, που μπορεί να είχαν σχέση με την περιοχή. Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει μέχρι να δούμε τι κρύβεται από πίσω».

Εμπειρη αρχαιολόγος με σημαντικό ανασκαφικό έργο στην περιοχή της Μακεδονίας συμπλήρωσε σχετικά με τις εικασίες περί της ταυτότητας του νεκρού/νεκρών ότι «δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι με τον ταφικό αυτόν περίβολο έχει συνδεθεί το λιοντάρι της Αμφίπολης. Και ξέρουμε ότι, όταν υπάρχει λιοντάρι σ’ έναν τύμβο, είναι απίθανο να πρόκειται για γυναικεία ταφή. Το λιοντάρι στον τύμβο συνδέεται με άνδρα και με νίκη στη μάχη. Επίσης, δεν ξέρουμε ακόμη αν πρόκειται σίγουρα για τάφο/τάφους. Μπορεί να είναι πολυάνδριο αφιερωμένο σε νεκρούς πεσόντες εν πολέμω. Το σίγουρο είναι ότι, από τη στιγμή που δεν έχουν προχωρήσει ακόμη οι ανασκαφικές εργασίες, ώστε να φέρουν στο φως περισσότερα ευρήματα, δεν μπορούμε ούτε να μιλάμε ούτε να προβαίνουμε σε εικασίες, που μπορεί να αποδειχτούν στη συνέχεια αβάσιμες».

Για τα κονδύλια

Υπάρχουν, πάντως, και κάποιοι που δε διστάζουν να θίξουν και την οικονομική πλευρά της υπόθεσης. Υποστηρίζουν, λοιπόν, ότι μια τέτοιου είδους φημολογία και δημοσιότητα μπορεί να εξασφαλίσει οικονομικούς πόρους απαραίτητους προκειμένου να προχωρήσει η ανασκαφή στην περιοχή. Ειδικά σε μια εποχή, που τα κονδύλια είτε έχουν κοπεί είτε έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο. Ας σημειωθεί ότι ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Κώστας Τζαβάρας, σε επίσκεψή του στα τέλη του Μάρτη, ενέκρινε επιχορήγηση για τη συνέχεια των εργασιών ύψους 50.000 ευρώ.

Ο κ. Τζαβάρας, μιλώντας στον «ΑτΚ», διευκρίνισε: «Πριν επισκεφτώ την ανασκαφή, είχα ενημερωθεί σχετικά για το τι αναμένεται και τι περιμένουν οι αρμόδιοι αρχαιολόγοι να αποκαλύψουν, ότι δηλαδή πρόκειται πιθανόν για τον τάφο κάποιου ανθρώπου πολύ ψηλά στην ιεραρχία, στρατιωτική και πολιτική, λόγω των εξωτερικών γνωρισμάτων και του μεγέθους του ταφικού περιβόλου. Η φημολογία ότι πρόκειται για δήθεν τάφο της Ρωξάνης ή άλλου μέλους της οικογένειας δεν έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά και δεν μπορεί να τα υποστηρίζει κανείς και ούτε εγώ να τα αναπαράγω. Εμείς είχαμε δώσει ένα ποσό ύψους 50.000 ευρώ και είχα ζητήσει να ενταχθεί (σ.σ.: η ανασκαφή) στο πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων».

Από την πλευρά του, και ο πρώην υπουργός Πολιτισμού Σταύρος Μπένος, που σύμφωνα με πληροφορίες επισκέφτηκε επίσης το χώρο, αρνήθηκε να προβεί σε οποιαδήποτε δήλωση, παραπέμποντας στους αρμόδιους αρχαιολόγους.

Στις Αιγές ο Αλέξανδρος ο Δ’

Αξίζει να σημειωθεί ότι σχετικά με τον εντοπισμό του τάφου του Αλέξανδρου του Δ’ στις Αιγές, στη συστάδα των Τημενιδών, σε παλιότερη εισήγησή της, η αρχαιολόγος Αγγελική Κοτταρίδη ανέφερε: «Μολονότι ο νεκρός είχε καεί, πουθενά δε βρέθηκαν ίχνη από την ταφική πυρά, γεγονός που δείχνει ότι πρέπει να πέθανε και να αποτεφρώθηκε κάπου αλλού και τα οστά του να μεταφέρθηκαν στη συνέχεια στις Αιγές, όπου και θάφτηκαν στο βασιλικό τύμβο. Τα στοιχεία αυτά οδηγούν στην ταύτιση του νεαρού νεκρού με τον Αλέξανδρο Δ΄, τον γιο του Μεγαλέξανδρου και της Ρωξάνης, ένα παιδί-βασιλιά που, όντας αιχμάλωτος στην Αμφίπολη, δολοφονήθηκε μαζί με τη μητέρα του από τον Κάσσανδρο, για να κάνει τόπο στη φιλοδοξία του σφετεριστή του θρόνου. Προφανώς, ο ίδιος ο δολοφόνος, για να διασκεδάσει τις υποψίες των Μακεδόνων, έφερε, όπως όριζε το έθιμο, τον τελευταίο των Τημενιδών και τον έθαψε με τιμές στην πόλη που στάθηκε το λίκνο της γενιάς του».

Η ίδια συμπλήρωνε: «Ο τάφος του αδικοχαμένου εφήβου είναι διθάλαμος και μοιάζει πολύ με εκείνον του ένδοξου προγόνου του, μολονότι έχει κάπως απλούστερη πρόσοψη. Οι ημικίονες λείπουν. Η μαρμάρινη πόρτα πλαισιώνεται από δύο παραστάδες που στηρίζουν το δωρικό επιστύλιο και τη χαρακτηριστική δωρική ζωφόρο με τα βαθυγάλαζα τρίγλυφα και τις λευκές ακόσμητες μετόπες. Επάνω από αυτήν υπάρχει και εδώ, όπως στον τάφο του Φιλίππου, αντί για αέτωμα, μια ιωνική ζωφόρος που κρύβει την καμάρα. Ενα ιωνικό γείσο διακοσμημένο με ζωγραφισμένα κυμάτια και μικρά εξάρματα τοποθετημένα σε κανονικές αποστάσεις που μιμούνται ακροκεράμους, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση στέγης, επιστέφει τη ζωφόρο και ολοκληρώνει την πρόσοψη του μνημείου».

Σημαντικοί στρατηγοί και ναύαρχοι

Υπενθυμίζεται ότι, από την πλευρά της, η προϊσταμένη της ΚΗ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Σερρών, Κατερίνα Περιστέρη, σε παλιότερη δήλωσή της στον «ΑτΚ» -το τελευταίο διάστημα τηρεί σιγήν ιχθύος, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες για επικοινωνία- είχε υπογραμμίσει σχετικά με τη σημασία των ευρημάτων στην περιοχή: «Η μοναδικότητα της κατασκευής του ταφικού περιβόλου με τη χρήση αρχιτεκτονικών μελών από θασίτικο μάρμαρο, καθώς και η σημαντική χρονική περίοδος που δημιουργείται οδηγούν τη σκέψη μας στην ύπαρξη σημαντικών τάφων στο εσωτερικό του περιβόλου, που μόνον η συνέχεια της ανασκαφικής έρευνας θα αποκαλύψει». Η ίδια, αναφερόμενη στο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της εποχής στην οποία χρονολογείται το εύρημα, είχε προσθέσει: «Κατά την περίοδο που χρονολογείται ο ταφικός περίβολος, μετά το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου, μέχρι το τέλος του 4ου π.Χ. αιώνα, διαδραματίζονται σπουδαία ιστορικά γεγονότα στην περιοχή της Αμφίπολης. Σημαντικοί στρατηγοί και ναύαρχοι του Μ. Αλεξάνδρου σχετίζονται με την περιοχή, εδώ ο Κάσσανδρος εξορίζει και θανατώνει το 311 π.Χ. τη νόμιμη σύζυγο του Μ. Αλεξάνδρου, Ρωξάνη, και το γιο του, Αλέξανδρο Δ’. Επιπλέον, τον ταφικό περίβολο έχει σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Δεινοκράτης».

Ο συνεργάτης αρχιτέκτονας της ανασκαφής Μιχάλης Λεφαντζής, μιλώντας στον «ΑτΚ», περιορίστηκε να δηλώσει ότι «αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχει κάτι περισσότερο που μπορεί να ανακοινωθεί, πέρα από τη σύνδεση του ταφικού μνημείου του Λέοντος με το ταφικό σήμα του τύμβου. Προχωράμε αργά, αλλά όπως προβλέπει η επιστημονική μελέτη. Δε γίνεται να κάνουμε παρακινδυνευμένες δηλώσεις σχετικά με την ταυτότητα των νεκρών».

Ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Δεινοκράτης

Ο Δεινοκράτης ήταν αρχιτέκτονας και πολεοδόμος, τεχνικός σύμβουλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τον οποίο ακολουθούσε στις αποστολές του. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για τη δημιουργία του πολεοδομικού σχεδίου της Αλεξάνδρειας, καθώς και για τη συμμετοχή του στο σχεδιασμό του ναού της Αρτέμιδος στην Εφεσο, ενός από τα 7 θαύματα του κόσμου.

Το 332-331 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος ανέθεσε στον Δεινοκράτη να δημιουργήσει την τοπογραφική και πολεοδομική διάρθρωση της νέας -τότε- πόλης της Αλεξάνδρειας. Η πόλη σχεδιάστηκε με ένα σύνηθες «τύπο καννάβου» και αποτέλεσε πρότυπο για πολλές άλλες πόλεις της Ανατολής. Ο Δεινοκράτης συνεργάστηκε στενά με τον περίφημο μηχανικό Κράτη, ο οποίος ήταν υδραυλικός μηχανικός, επιβλέπων και σχεδιαστής ενός εξαιρετικού συστήματος ύδρευσης και αποχέτευσης της πόλης του Μ. Αλεξάνδρου. Ο Δεινοκράτης συνεργάστηκε με άλλους μηχανικούς της εποχής του στη δημιουργία του ναού των Δελφών, της Δήλου και άλλων ελληνικών πόλεων. Επίσης, το όνομά του συνδέεται και με μια μελέτη μετατροπής του Ορους Αθως. Τέλος, δικό του έργο αποτελεί και ο επιτάφιος τύμβος του Ηφαιστίωνα, ένα κολοσσιαίο μνημείο έξι ορόφων στη Βαβυλώνα από ωμόλιθους, πλάτους 180 μ., με διάφορες χρυσές διακοσμήσεις στους ορόφους.

Ο ναός της Αρτέμιδος στην Εφεσο υπήρξε από τους μεγαλύτερους του κλασικού κόσμου, μεγαλύτερος και από τον Παρθενώνα, που χτίστηκε αργότερα στην Αθήνα (η βάση των θεμελίων είχε μήκος 131 μέτρα και πλάτος 79 μ., ενώ 120 μαρμάρινοι κίονες υποστήριζαν το κύριο τμήμα του ναού. Κάθε κίονας είχε ύψος 20 μέτρα). Το 356 π.Χ. ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά και αργότερα ο Μ. Αλέξανδρος, επισκεπτόμενος την Έφεσο, έδωσε διαταγή να οικοδομηθεί και πάλι ο ναός, στην ίδια θέση, με συμμετοχή του Δεινοκράτη στο σχεδιασμό του. Αυτόν τον ναό είδε ο Αντίπατρος, ο εμπνευστής της λίστας με τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, και αναφέρει ότι το μεγαλείο του ναού της Αρτέμιδος υπερβαίνει κάθε άλλο των υπολοίπων.