Κάποτε στην Αίγυπτο…αλλά πότε;Νέα δεδομένα για την πρώιμη δυναστική Αίγυπτο

Τμήμα του βασιλικού καταλόγου «του Παλέρμο». Μουσείο Petrie, Λονδίνου.

Το ακριβέστερο χρονολογικό σύστημα της πρώιμης Αιγύπτου μέχρι σήμερα συστήνει ότι η χώρα συστήθηκε πολύ πιο σύντομα απ’ ότι πιστευόταν μέχρι σήμερα.

Τα νέα ευρήματα αποκαλύπτουν μια σταθερή σειρά χρονολογιών για τους πρώτους οκτώ βασιλιάδες και βασίλισσες της Αιγύπτου, με σειρά διαδοχής: Άχα, Τζερ,Τζετ, Μερνηίθ (βασίλισσα), Ντεν, Ανετζίμπ, Σεμερκέτ και Κάα. Η άνοδος του Άχα στο θρόνο θεωρείται συχνά ότι ορίζει την αρχή του αιγυπτιακού κράτους, με τη νέα μελέτη να συστήνει (με πιθανότητα 68%) ότι εκείνος έγινε βασιλιάς μεταξύ του 3111 και του 3045 π.Χ.

Τα υπάρχοντα χρονολόγια σχετικά με τη μετάβαση της Αιγύπτου από νομαδική κοινότητα κατά
μήκος του Νείλου σε μόνιμο κράτος βασίζονται κυρίως σε αλλαγές στην τεχνοτροπία της κεραμικής που βρίσκεται σε διάφορες περιοχές της χώρας. Όμως τέτοια χρονολόγια είναι λανθασμένα λόγω της υποκειμενικότητας με την οποία καθορίζονται οι αλλαγές από τη μία τεχνοτροπία στην άλλη κι επειδή οι τεχνοτροπίες μπορεί να διαφοροποιούνται από τη μία περιοχή στην άλλη χωρίς να σηματοδοτείται αλλαγή χρονικής περιόδου.

Για τη δημιουργία ενός πιο αξιόπιστου χρονολογίου, αρχαιολόγοι με έδρα το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ανέπτυξαν τις μέχρι σήμερα πιο λεπτομερειακές χρονολογικές αναλύσεις πρώιμων αρχαίων αιγυπτιακών αντικειμένων με βάση ένα υπολογιστικό μοντέλο που περιλαμβάνει παλιότερες και νέες χρονολογίες που έχουν προκύψει με ραδιοχρονολόγηση. Οι αναλύσεις υποδηλώνουν ότι η ανάδειξη της Αιγύπτου σε κράτος προέκυψε 200 ή 300 χρόνια αργότερα απ’ ότι πιστευόταν, και άρα μεταξύ του 3800 και του 3700 π.Χ. μ αντί για το 4000 π.Χ. Επίσης με βάση τα ευρήματα, η νεολιθική φάση είχε μεγαλύτερη διάρκεια.

Οι χρονολογίες ανόδου στο θρόνο για κάθε ηγεμόνα, ορίστηκαν με πιθανή απόκλιση 32 χρόνων (ορθές σε ποσοστό 68%). Οι χρονολογίες συστήνουν ότι ο Τζερ ανέβηκε στο θρόνο στα 3073 με 3036 π.Χ. Οι αντίστοιχες χρονολογίες για τοςυ άλλους είναι οι εξής: Τζετ 2989/2941, Μερνηίθ 2946/2916, Ντεν 2928/2911, Ανετζίμπ 2916/2896, Σεμερκέτ 2912/2891 και Κάα 2906/2886 π.Χ.

Η ομάδα ανέλυσε οργανικό υλικό από “αντικείμενα” μουσειακών συλλογών που δεν σε κατάσταση αρκετά καλή ώστε να εκτεθούν. Τα δείγματα περιλάμβαναν ζωικά κατάλοιπα, όστρεα, φυτικά κατάλοιπα και άνθρακα. Για να προσδιορίσουν την ηλικία των υλικών η ομάδα μέτρησε το ποσοστό ραδιενεργού άνθρακα 14 σε κάθε δείγμα και χρησιμοποίησε τη γνωστή ταχύτητα σήψης του άνθρακα 14 για να υπολογίσει κάθε ηλικία. Κάθε υπολογισμός δεν είναι απόλυτος και παράγει αποτελέσματα που αντιπροσωπεύουν ένα “παράθυρο” χρόνου που καλύπτει 200 ή 300 χρόνια. Τοποθετώντας τις χρονολογίες σε υπολογιστικό μοντέλο η ομάδα ήταν ικανή να διακρίνει συγκεκριμένες περιόδους “αλληλοεπικάλυψης” σε αντικείμενα από την ίδια χρονική περίοδο, παράγοντας τελικά περισσότερο καθορισμένα χρονικά παράθυρα.

Τα δείγματα από κάθε αντικείμενο ήταν πολύ μικρά -μεταξύ 10ml. για βοτανολογικό υλικό μέχρι 0,5 γραμμάρια για οστά.

Η ομάδα ελπίζει ότι τα αποτελέσματα θα ωφελήσουν επιστήμονες που ασχολούνται με την πρώιμη Αίγυπτο αλλά δεν θα ασχοληθεί εκτενέστερα με τον πολιτισμό της χώρας αυτής.archaiologia.gr