Όταν ανοίγετε τα δώρα σας ή πάτε να απολαύσετε ένα βράδυ έξω αυτά τα Χριστούγεννα κάντε  μια γρήγορη σκέψη στους Ρωμαίους. Οφείλουμε ένα μεγάλο μέρος της εορταστικής αυτής  διασκέδασης μας σε αυτούς.



Οι Ρωμαίοι γιόρταζαν το χειμερινό φεστιβάλ της Sigillaria στις 23 Δεκεμβρίου, μέρος των εορτών  Saturnalia (1). Ακριβώς όπως και την ημέρα των Χριστουγέννων, Η  Sigillaria ήταν η εκδήλωση για  την ανταλλαγή δώρων . Έτσι, η Sigillaria τίθεται σε  σύγκριση με μια σύγχρονη ημέρα των Χριστουγέννων έτσι  μπορούμε να πούμε ότι ο Ρωμαίος εφηύρε τα Χριστούγεννα. Ο Δρ Μάθιου Nicholls, λέκτορας των κλασικών στο Πανεπιστήμιο του Reading, έχει διερευνήσει το έργο των  «Πολεμικών » και ο Σενέκας  ,αλλά και από  άλλους  συγγραφείς της εποχής, και διαπίστωσε εντυπωσιακές ομοιότητες, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων ,όπως

 δώρα με  «άσχημο» ή φτωχό  περιεχόμενο , αλλά ζεστό και ότι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς  .Ο Δρ Nicholls είναι ο δημιουργός της «εικονικής Ρώμης» , ένα φιλόδοξο ψηφιακό μοντέλο ολόκληρης της αρχαίας πόλης της Ρώμης. Αυτό είναι ακριβώς που πάντα ήθελε «Το έργο του ποιητή Σενέκα … ΟΙ «Πολεμικές»  δείχνει ότι οι δικαιούχοι των δώρων τότε  έχουν αντιμετωπίσει παρόμοια θέματα    « αντίδρασης » όπως στο δικό μας περιβάλλον.  Η  ποιότητα δώρων  ποικίλλει  σημαντικά.  Το παραδοσιακό δώρο για τα Σατουρνάλια ήταν μερικά καρύδια …… σε αντίθεση λοιπόν με μια ντεμοντέ χούφτα καρύδια σε μια γυναικεία κάλτσα των Χριστουγέννων, στο ο έργο «Πολεμικές»  αναφέρει ……«τα δώρα που έλαβε και μερικά  από τα οποία φαίνονται οικεία. Όπως ….» σάλτσα από Ψάρια, βάζα του μελιού, μπουκάλια κρασί, οδοντογλυφίδες, μια μολυβοθήκη με πένες , άρωμα, μια φιάλη ποτού εγκιβωτισμένη σε λυγαριάς καλάθι,  ρούχα  εργασίας και όλα τα είδη ένδυσης – ακόμη ένα στοιχείο που ακούγεται σαν άσχημο ή φτηνό , αλλά ζεστό ,είναι ένα πουλόβερ για τα Σιγκιλάρια-«Χριστουγέννων» … ένα βάρβαρο ένδυμα … ..ένα πράγμα για άξεστους, αλλά δεν πρέπει να περιφρονείται το κρύο του Δεκεμβρίου… ότι το  κρύο έτσι δεν μπορεί να περάσει στα άκρα σας … θα σας γελάσω όμως εάν γίνεται σε βροχή και σε ανέμους, ντυμένοι με αυτό το δώρο ». (Ep. 4.19) Η Ρωμαϊκή συνήθεια του δώρου , που θα μπορούσε να αποθηκεύσει πολλά στοιχεία ,σαν μια  ολόκληρη η Ιλιάδα ….»Πολλοί από εμάς θα πρέπει να ελπίζουν για ένα δώρο  ή κάτι παρόμοιο όταν  έρθει η  ημέρα των «Χριστουγέννων» .

Το να μεταφέρουν  μεγάλες « ποσότητες» λογοτεχνίας ήταν επίσης ένα ζήτημα για τους Ρωμαίους. Ένας μελετητής θα επιθυμούσε  για δώρο κάτι  ισοδύναμο …με ένα βιβλίο λογοτεχνίας  

Τα Ρωμαϊκά βιβλία ήταν παραδοσιακά από πάπυρο ,ο  πάπυρος – εύθραυστος, ογκώδης, δεν είναι πολύ πρακτικός για τους ταξιδιώτες. Οι «Πολεμικές»  αναφέρουν  τους επαίνους για  μία νέα μορφή βιβλίου, του κώδικα με ραμμένα φύλλα, κατασκευασμένα από σκληρή περγαμηνή (πρόγονος όλων των σημερινών βιβλίων), και είναι ιδανικό για κάποιον που θέλει να μεταφέρει «πολλή λογοτεχνία» σε ένα μικρό όγκο. …..«Έτσι  μπορεί να υπερηφανεύεται κάποιος ότι σε ένα ενιαίο κώδικα μπορεί να περιέχει  ολόκληρη την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου, ή το σύνολο της πολύτομης ιστορίας που έγραψε ο  Λίβιος », κάτι το οποίο  δεν περιέχει ολόκληρη η  βιβλιοθήκη μου αυτό ήταν ιδανικό για τα ταξίδια …. αυτή η περγαμηνή θα είναι σύντροφος στα ταξίδια σας. Φανταστείτε ότι παίρνετε σ ‘ένα ταξίδι τον Κικέρωνα, επειδή είναι ελαφρύ, σκληρό, και μπορεί να  γίνει εύκολα πακέτο ». Το βιβλίο « Πολεμικές»  μας λέει ότι η ποιότητα μιας φιλίας δεν μπορεί να μετρηθεί με την αξία των δώρων, και μάλιστα λέει ότι σε αποδέκτες φθηνών  δώρων τους δίνεται η ευκαιρία  να αγοράσουν  κάτι ακριβό σε αντάλλαγμα (Ep. 5.59 :. »….Οι  άνθρωποι  που δίνουν πολλά, θέλουν να λάβουν πολλά σε αντάλλαγμα».



Τα  Απλά δώρα ήταν μια ένδειξη φιλίας .-Πάντως οι Ρωμαίοι έμπαιναν νωρίς στο πνεύμα των εορτών  πολύ νωρίς …Όπως ακριβώς στις ημέρες μας ………. φαίνεται ότι το σύνολο της Ρώμης προσανατολίζεται νωρίς για τα Sigillaria. Ο Σενέκας σημειώνει : «Είναι πλέον μήνας Δεκέμβριος, όπου το  μεγαλύτερο τμήμα της πόλης βρίσκεται σε μια φασαρία. Παντού μπορείτε να ακούσετε τον ήχο των…« παρασκευασμάτων ». (Ep. 18.1). » Για το τι αλκοολούχο ποτό μπορεί να έχουν απολαύσει την 23η Δεκέμβρη  λέει  …»Δεν υπήρχε ένα εποχιακά ποτό. Το κρασί ήταν στο προσκήνιο και μάλιστα άφθονο. Οι «Πολεμικές» αναφέρουν … Υπήρχε …« κρασί σταφίδας, κρασί αρωματισμένο με πίσσα, ανοιχτό  κρασί, ένα όχι πολύ καλό κρασί και είναι για το σερβίρισμα σε απελεύθερους. Υπάρχει  ακόμα ένα ξεχωριστό κρασί για χαλάρωση των ….εντέρων «..

Ένας Ρωμαίος….. Σκρουτζ ….- «Φυσικά δεν είναι όλοι που αγκάλιασαν το πνεύμα των Χριστουγέννων. Όπως και σήμερα που υπάρχουν  μερικοί άνθρωποι έτσι , λίγο πολύ. Ο γηραιός  Πλίνιος, έκανε μια απάτη την εποχή εκείνη  . Είχε ακόμη και μια ειδική σειρά από δωμάτια στο σπίτι του, που μπορούσε να κρυφτεί , προκειμένου να απουσιάζει  από τις εορταστικές εκδηλώσεις! (Ep.2.17.24).



 Και οι Ρωμαίοι είχαν εφεύρει τα Χριστούγεννα;

«Στα έργα των «Πολεμικών» και στους συγχρόνους συγγραφείς της εποχής μας λένε ότι οι Ρωμαίοι με αυτές εορταστικές εκδηλώσεις ήταν κατά κάποιο τρόπο όχι  τόσο διαφορετικό από αυτό που απολαμβάνουμε σήμερα. Πράγματι, πολλές από τις παραδόσεις αυτές μπορούν να ανιχνευθούν . πίσω σε εκείνη την περίοδο Γνωρίζουμε ότι κατά τη μετατροπή στο χριστιανισμό οι Ρωμαίοι δεν ήταν πρόθυμοι να τελειώσει αυτή η διασκέδαση και αυτήν την παράδοση που απολαμβάνουν κατά τη διάρκεια της ετήσιας παγανιστικής γιορτή τους, έτσι ώστε τα ίχνη της εορτής Saturnalia μπορεί να επιβιώσει στη χριστιανική γιορτή των Χριστουγέννων – και πολλοί πολιτισμοί γιορτάζουν ένα χειμερινό φεστιβάλ σε αυτή  τήν πιο σκοτεινή και  πιο κρύα εποχή του έτους. «Είναι δύσκολο να πούμε οριστικά  ποίος …εφηύρε τα Χριστούγεννα, αλλά μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι τα Χριστούγεννα μας θα ήταν πολύ διαφορετικά αν δεν ήταν η εορτή Saturnalia γι ‘αυτούς. «

 Σημειώσεις (1) Η εορτή Σατουρνάλια ξεκίνησε στην πολύ πρώιμη ιστορία της Ρώμης. Ήταν ένα Φεστιβάλ αφιερωμένο στο θεό Κρόνο και φαίνεται από τις πρώτες ρίζες της  να έχει  συσχετιστεί με την «απελευθέρωση», που βρήκε έκφραση στην αναστροφή της γιορτής των κοινωνικών κανόνων, έτσι ώστε οι κυβερνήτες  εξυπηρετούν τους  σκλάβους τους – τα τυχερά παιχνίδια και τα ζάρια επιτρεπόταν παίζουν. Η δημοτικότητα της εορτής Saturnalia συνεχίστηκε στον 3ο και 4ο αιώνα έως ότου αντικαταστάθηκε από τη χριστιανική γιορτή των Χριστουγέννων.

ΤΕΛΟΣ