Έτσι ήταν το κέντρο της Θεσσαλονίκης κατά την αρχαιότητα 
Γαλεριανό συγκρότημα: Πομπική οδός και κύρια Εγνατία λεωφόρος .Το Γαλεριανό Ανακτορικό Συγκρότημα βρισκόταν στην καρδιά της Ρωμαϊκής Θεσσαλονίκης. Ήταν κτισμένο σε ευθεία σε έναν άξονα που κυμαινόταν από Βορρά προς Νότο περιλαμβάνοντας το εντυπωσιακό κτίριο της Ροτόντας, την Θριαμβική Αψίδα (Καμάρα), τα Ανάκτορα και το Οκτάγωνο καθώς και τον Ιππόδρομο.

Εικονική περιήγηση στο Γαλεριανό Συγκρότημα: Πώς ήταν η Καμάρα, η Ροτόντα, το Ανάκτορο και ο Ιππόδρομος τον 4ο-7ο αι. μ.Χ.Το γνωρίζατε ότι η Καμάρα (Αψίδα του Γαλερίου) είχε οκτώ συνολικά πεσσούς, ότι η Ροτόντα ήταν ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, και ότι τον 4ο-6ο αιώνα μ.Χ. λειτουργούσε Ιππόδρομοςπου ξεκινούσε από το ύψος της Εγνατίας και έφθανε έως τη θάλασσα;Τα παραπάνω κτίσματα, και πλήθος άλλων όπως το Ανάκτορο, το Οκτάγωνο, η Βασιλική και η Αψιδωτή Αίθουσα αποτελούσαν μέρος του μεγαλειώδους Γαλεριανού Συγκροτήματος, του «παλατιού» του τετράρχη Γαλερίου (260-311 μ Χ), ο οποίος είχε ως «έδρα» του τη Θεσσαλονίκη, μεταμορφώνοντάς την σε μια από τις σημαντικότερες αυτοκρατορικές πόλεις της ύστερης ρωμαϊκής εποχής.

Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, και μετά από μακρόχρονη επιστημονική μελέτη, η ΙΣΤ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε μια ψηφιακή απεικόνιση του μνημείου, η οποία παρουσιάζεται από σήμερα, 1η Νοεμβρίου, στην αίθουσα πολυμέσων της Εφορείας Αρχαιοτήτων, που βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Δημ. Γούναρη και Αλ. Σβώλου.

Παράλληλα, κυκλοφορεί και ένας οδηγός τσέπης, ο οποίος παρουσιάζει τη συνοικία του ανακτόρου, και δίνει τη δυνατότητα στον αναγνώστη  να κατανοήσει τη μορφή των κτηρίων στην εποχή της λειτουργίας τους (4ο-7ο αιώνα μΧ), καθώς και να αποκτήσει μια πληρέστερη εικόνα της Νοτιοανατολικής περιοχής της αρχαίας Θεσσαλονίκης.

Εικονική περιήγηση στο Γαλεριανό Συγκρότημα

Το Γαλεριανό Συγκρότημα είναι αποτέλεσμα του φιλόδοξου οικοδομικού προγράμματος του Γαλερίου, και συνδέεται με την τελευταία περίοδο ακμής της αρχαίας πόλης της Θεσσαλονίκης, όταν ο τετράρχης την όρισε ως έδρα του, αναγνωρίζοντας τη δυναμική της και ενισχύοντας τον ρόλο της ως σταυροδρόμι πολιτισμών και κέντρο ανάπτυξης όλης της περιοχής.

Η ανέγερση των ανακτόρων στη Θεσσαλονίκη ξεκίνησε στο τέλος του 3ου μ Χ αιώνα, μετά τη νίκη του Γαλερίου επί του βασιλιά των Περσών Ναρσή στην Αρμενία το 298 μ Χ.
Το Γαλεριανό Συγκρότημα κτίσθηκε στις παρυφές της πόλης, δίπλα στο ανατολικό τείχος. Προς το Νότο εκτεινόταν σχεδόν μέχρι τη θάλασσα (οδός Μητροπόλεως), ενώ το δυτικό του όριο θεωρείται πως ήταν στην οδό Απελλού.

Λουτρά του Ανακτόρου
Λουτρά του Ανακτόρου
Το Γαλεριανό Ανακτορικό Συγκρότημα βρισκόταν στην καρδιά της Ρωμαϊκής Θεσσαλονίκης. Ήταν κτισμένο σε ευθεία σε έναν άξονα που κυμαινόταν από Βορρά προς Νότο περιλαμβάνοντας το εντυπωσιακό κτίριο της Ροτόντας, την Θριαμβική Αψίδα (Καμάρα), τα Ανάκτορα και το Οκτάγωνο καθώς και τον Ιππόδρομο.
Το κυρίως συγκρότημα πλαισιώνονταν και από επιπλέον κτίρια με χαρακτηριστική Ρωμαϊκή αρχιτεκτονική όπως την μνημειακού χαρακτήρα Βασιλική (Basilica) καθώς και ένα Νυμφαίο το όποιο κάλυπτε τις λατρευτικές ανάγκες. Το Βόρειο τμήμα του τέμνονταν από την εξέχουσας σημασίας Εγνατία Οδό (Via Egnatia) στο ύψος της Καμάρας.
Τόσο το κεντρικό Αίθριο με το εντυπωσιακό περιστύλιο που το πλαισίωνε, όσο και τα περίτεχνα διακοσμημένα ψηφιδωτά δάπεδα και οι επιμέρους στοές, συνέθεταν μια εικόνα δύναμης και αίγλης.
Το Οκτάγωνο στην νοτιοδυτική πλευρά υπήρξε ίσως η πιο πολυτελής προσθήκη στο όλο κτιριακό σύμπλεγμα. Ήταν κατά πάσα πιθανότητα το μέρος όπου βρισκόταν η αίθουσα με τον θρόνο του Τετράρχη ενώ είχε πλούσια διακόσμηση και διώροφη κατασκευή.
Ως ενιαίος χώρος το Ανακτορικό Συγκρότημα του Γαλερίου κατελάμβανε πάνω από 150.000 τμ! Κάλυπτε μια περιοχή από την Ροτόντα έως και την Πλατεία Ναβαρίνο, τις παράλληλες οδούς και την Αγία Σοφία με κατεύθυνση Δυτικά! Μαζί με το Ρωμαϊκό Φόρουμ (Αρχαία Αγορά) υπήρξαν το επίκεντρο της καθημερινής ζωής στην Ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη!
Η ανασκαφική έρευνα έφερε εξαιρετικά ευρήματα στο φώς, πολλά από τα οποία φιλοξενούνται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
Ένα από αυτά είναι και το αριστουργηματικό μαρμάρινο τόξο που περιλαμβάνει απεικόνιση στο ίδιου του Γαλέριου μεταξύ άλλων μοτίβων που εκπλήσσουν με την λεπτομέρεια που τα διακρίνει!
Δεδομένου του μεγέθους του, τα έργα αναστήλωσης και ανάδειξης του όλου έργου διήρκεσαν αρκετά χρόνια, ενώ σε μερικά σημεία όπως στην ¨Αψιδωτή Αίθουσα¨ επί της Πλατείας Ναβαρίνο συνεχίζονται τμηματικά ακόμη και σήμερα με σκοπό την προστασία και την ανάδειξη τους!
Πολλά τμήματα του συγκροτήματος είναι διαθέσιμα στο κοινό σε έναν όμορφο υπαίθριο χώρο. Περιλαμβάνουν αναστηλωμένα τμήματα του Αίθριου, Στοές και τμήμα της Βασιλικής καθώς και μαρμαροθετημένα δάπεδα και ορισμένα εξαιρετικά ψηφιδωτά!
Η Πλατεία Ναβαρίνου αποτελεί ένα δημοφιλή χώρο συνάντησης για τις νεαρές ηλικίες προσφέροντας μια ιδιαίτερη diy ατμόσφαιρα ενώ είναι και το μέρος που θα βρείτε μερικές από τις καλύτερες crepperie της πόλης! Ακριβώς δίπλα από το ίδιο το Γαλεριανό Συγκρότημα υπάρχουν πολλές ταβέρνες και καφετέριες για κάθε γούστο.
Η τοποθεσία του Ανακτορικού συγκροτήματος στο κέντρο της Θεσσαλονίκης προσφέρει κυριολεκτικά αμέτρητους συνδυασμούς ως προς τις επιλογές που έχετε και τα αξιοθέατα που μπορείτε να επισκεφτείτε μετά! Ο Λευκός Πύργος και η Λεωφόρος Νίκης απέχουν λίγα μόλις λεπτά ενώ πηγαίνοντας Βόρεια μπορείτε να περιπλανηθείτε στην Άνω Πόλη, τα Βυζαντινά Τείχη και τον Πύργο του Τριγωνίου.
Λουτρά του Ανακτόρου
Το ανάκτορο αποτελούνταν από δύο οικοδομικά σύνολα, συνδετικός κρίκος των οποίων είναι η Αψίδα του Γαλερίου. Στο βόρειο τμήμα του βρίσκεται η Ροτόντα, ενώ νότιά της βρίσκεται η Αψιδωτή Αίθουσα (οικοδομικά κατάλοιπα επί του πεζόδρομου Δ.Γούναρη, τμήμα μεταξύ των οδών Αλ.Σβώλου και Ι.Μιχαήλ) και τα οικοδομήματα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου (Βασιλική, κεντρική κτηριακή ενότητα, διώροφο κτήριο, λουτρά, Οκτάγωνο).

 

Η Ροτόντα
Η Ροτόντα σήμερα και ΔΕΞΙΑ την εποχή κατασκευής της

Η Ροτόντα ήταν κατά την τετραρχική περίοδο ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, ενώ κατά την παλαιοχριστιανική εποχή (4ος έως αρχές του 6ου αι. μΧ) μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στους Ασώματους ή Αρχάγγελους.

Η Αψίδα του Γαλερίου
Νότια της Ροτόντας υπήρχε θριαμβική Αψίδα (η γνωστή σήμερα Καμάρα), η οποία κτίσθηκε μεταξύ του 298 και του 305 μΧ, σε ανάμνηση της εκστρατείας και της νίκης του Γαλερίου κατά των Περσών.
Η Αψίδα του Γαλερίου σήμερα και η ψηφιακή απεικόνισή της

Το οικοδόμημα στην τελική του μορφή αποτελούνταν από οκτώ πεσσούς, διατεταγμένους ανά τέσσερις σε δύο παράλληλες σειρές. Σήμερα σώζονται μόνο τρεις πεσσοί, οι οποίοι φέρουν ανάγλυφες παραστάσεις που απεικονίζουν τις νικηφόρες εκστρατείες των Ρωμαίων κατά των Περσών το 297, καθώς και συμβολικές εικόνες που προπαγανδίζουν τη στρατιωτική δύναμη του Γαλερίου και την ισχύ της τετραρχίας.

Άνω έσωθεν και κάτω εκ του μακρόθεν
Η Αψιδωτή Αίθουσα

Πρόκεται για πιθανόν το τελευταίο προς βορρά κτήριο του ανακτόρου. Ήταν κτισμένη σε έναν νοητό άξονα με κατεύθυνση βορρά-νότου, ενώ τα ερείπια του κτηρίου είναι ορατά στο ανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου.

 

 

Σύμφωνα με νεώτερες απόψεις, η Αψιδωτή Αίθουσα ήταν τρικλίνιο, χρησιμοποιούνταν δηλαδή για τη διοργάνωση συμποσίων και άλλων τελετών που συνδέονταν με την παρουσία του αυτοκράτορα και της ακολουθίας του στον ιππόδρομο.

 
Η Βασιλική


Η Βασιλική ήταν ένα μεγαλοπρεπές κτήριο, το οποίο λειτουργούσε ως αίθουσα υποδοχής και ακροάσεων. Από το συνολικό οικοδόμημα είναι σήμερα ορατή μόνο η δυτική τοιχοποιία και το μεγαλύτερο τμήμα της αψίδας, ενώ το υπόλοιπο κτίσμα είναι θαμμένο κάτω από τον πεζόδρομο της πλατείας Ναυαρίνου και της οδού Γούναρη.

Το Οκτάγωνο
Το Οκτάγωνο αποτελεί, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ένα από τα κυριότερα οικοδομήματα του συγκροτήματος. Σύμφωνα με την επικρατέστερη ιστορική έρευνα, προοριζόταν για αίθουσα ακροάσεων ή αίθουσα θρόνου των ανακτόρων, ενώ αργότερα λειτούργησε και ως χριστιανικός ναός.
Το Οκτάγωνο σήμερα και όπως ήταν

Η καταστροφή του Οκταγώνου τοποθετείται τον 7ο αιώνα μΧ, εποχή που η Θεσσαλονίκη συγκλονίζεται από ισχυρούς σεισμούς, που κατέστρεψαν τα περισσότερα κτήριά της.

Μετά την καταστροφή του κτίσματος, ο προθάλαμός του μετατράπηκε σε δεξαμενή, η οποία λειτούργησε μέχρι τον 14ο αιώνα.

Αψιδωτή αίθουσα των Ανακτόρων

 

Ο Ιππόδρομος

Κατά τους χρόνους της Τετραρχίας, ο Ιππόδρομος ήταν ένα από τα πιο σημαντικά δημόσια οικοδομήματα, καθώς, εκτός από τους αγώνες που διεξάγονταν σε αυτόν, αποτελούσε έναν κατ’ εξοχή πολιτικό χώρο, όπου ο λαός επικοινωνούσε με τον αυτοκράτορα και εξέφραζε τη βούλησή του.

Ο Ιππόδρομος κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αι. μΧ, ενώ, σύμφωνα με τις γραπτές πηγές, συνέχισε να λειτουργεί τουλάχιστον μέχρι τον 6ο αιώνα. Τα ερείπια του Ιπποδρόμου σώζονται αποσπασματικά, ανατολικά της εκκλησίας της Νέας Παναγίας (πλατεία Φαναριωτών), καθώς και στον ακάλυπτο χώρο των οικοδομικών τετραγώνων της πλατείας Ιπποδρομίου και των οδών Γούναρη, Φιλικής Εταιρείας και Αγαπηνού.

 

Η μελέτη για την τρισδιάσταση ψηφιακή απεικόνιση του Γαλεριανού Συγκροτήματος εκπονήθηκε από την ομάδα των αρχιτεκτόνων της ΙΣΤ Εφορείας Αρχαιοτήτων Φ.Αθανασίου, Β.Μάλαμα, Μ.Μίζα και Μ.Σαραντίδου, στο πλαίσιο των εργασιών αποκατάστασης του μνημείου.
Οι εικόνες της ψηφιακής αναπαράστασης και το αντίστοιχο βίντεο υλοποιήθηκαν από τον αρχιτέκτονα Φώτη Τσακμάκη, ενώ όλο το έργο πραγματοποιήθηκε με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ.

ΠΗΓΕΣ

  • Αρχική πηγή
  • krasodad.blogspot.gr – (Σημ.krasodad  *Τα gif τα έκανα με τις φωτογραφίες του Φώτη Τσακμάκη, όπως τις έχει δημοσιεύσει στο  plus.google.com/. Στην ανάρτηση πρόσθεσα κι extra εικόνες από τη συλλογή του 1 Νοεμβρίου 2015.)