πίσω

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΙΚΕΛΙΑ

Όπως οι πρόγονοί τους Μινωϊτες και Μυκηναίοι έτσι και πάλι οι Έλληνες φέρνουν πολιτισμικά στοιχεία στην Σικελία σε μια άλλη πλέον οικιστική περίοδο .Ένα από τα στοιχεία από τον πολιτισμό που ξαναέφεραν στο νησί είναι ο τρόπος έκφρασης στην θεματολογία των νομισμάτων αλλά και ότι οι καλλιτέχνες που δημιουργούσαν   υπέγραφαν πάνω σε αυτά, κάτι που συνέβη πρώτη φορά στον αρχαίο κόσμο .Σε αυτή την παρουσίαση θα χωρίσουμε την χρονική περίοδο που συνέβησαν αυτά σε περιόδους μέχρι που η Σικελία προσαρτήθηκε στην Ρωμαϊκή Δημοκρατία

I. Περίοδος -Πριν το  480 π.Χ.-  Πρώτη σε αυτήν την περίοδο έρχεται η νομισματοκοπία των Χαλκιδικών αποικιών, Nάξος , Zάγκλη (η Ευβοϊκή αποικία Ζάγκλη  μετέπειτα Μεσσήνη) και Ιμέρα. Αυτά τα πρώτα νομίσματα, μερικά από τα οποία μπορεί να ανήκουν και  έως το τέλος του έβδομου αιώνα, ακλούθησαν μάλλον τα αιγινίτικα πρότυπα, αν και κατά κανόνα στις δραχμές το βάρος δεν υπερβαίνει τα 90γρ. , ούτε στους οβολούς τα 15 γρ. Είναι πιθανό ότι το πρότυπο αυτό ήταν εισαγόμενο, μαζί με τη λατρεία του Διονύσου, από το νησί της Νάξου, από όπου, όπως και το όνομα που δόθηκε στην παλαιότερη αποικία της Σικελίας , αυτό συνεπάγεται ως  ένα στοιχείο ότι  είναι το πρώτο όργανο μέτρησης που πρέπει να έχουν καθορίσει οι έποικοι . Ενδεχομένως, όμως, τα κομμάτια των 90 γρ. είναι απλώς Ευβοϊκό-αττικός οκτάβολος  (βλ. Holm, σελ. 560 επ.).

Λίγο αργότερα, πιθανότατα γύρω στα μέσα του έκτου αιώνα, αρχίζει η νομισματοκοπία των Δωριέων στις αποικίες, Συρακούσες, Γέλα και Ακράγαντα. Το πρότυπο εδώ δεν είναι σίγουρα (με μία πιθανή εξαίρεση) το αιγινίτικο  , αλλά το Ευβοϊκό-αττικό, του οποίου τα  πρότυπα κοπής  ήταν μόλις εγκριμένα  σε όλο το νησί, ακόμη και από εκείνες τις χαλκιδικές αποικίες που είχαν αρχίσει να έχουν νόμισμα στο υποτιθέμενο αιγινίτικο πρότυπο. Η οριστική αλλαγή προς το αττικό πρότυπο πραγματοποιήθηκε στη Σικελική Νάξο κάποια στιγμή μετά το 498 π.Χ., στην Ζάγκλη  μεταξύ 493 π.Χ. και 480 π.Χ., και στην  Ιμέρα  το 482 π.Χ..

Οι  αρχικοί Πελασγικοί  πληθυσμοί της Σικελίας κατείχαν, εντούτοις, ένα δικό τους πρότυπο, με βάση τη λίρα ή ΛΥΤΡΑ από χαλκό, πιθανά απομεινάρι της μυκηναϊκής εποχής . Γι 'αυτό το βάρος των χάλκινων αντιστοιχούσε ένα ασημένιο ΛΥΤΡΑ που είχε βάρος 13,5 γρ. Ακόμα και κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου του αιγινίτικου πρότυπου (;) το πρότυπο νόμισμα της Ζάγκλης ,έκοψε  ασημένια νομίσματα αυτού του βάρους, και αφού έτυχε να είναι ακριβώς το 1 / 5 της  αττικής δραχμής, ήταν κάτι που εύκολα εγκρίθηκε από τις ελληνικές πόλεις που χρησιμοποίησαν το Ευβοϊκό-αττικό πρότυπο , ως πρόσθετη ονομασία ελαφρώς βαρύτερο από το δικό τους οβολό, από τον  οποίο φρόντισε να το διακρίνει, προσδίδοντάς του ένα διαφορετικό είδος, ή με ένα διαφορετικό σημάδι της αξίας του . Έτσι, στις Συρακούσες η ΛΥΤΡΑ σημαδεύτηκε με χταπόδι  και ο οβολός με μια ρόδα.

http://www.edgarlowen.com/a55/b7898.jpghttp://www.edgarlowen.com/b4006.jpg

Τα κέρματα που εκδοθήκαν στη Σικελία κατά τη διάρκεια αυτής της πρώτης περιόδου εμφανίζουν όλες τις χαρακτηριστικές ιδιομορφίες της αρχαϊκής τέχνης, αλλά είναι πολύ πιο προηγμένες, τόσο στο ύφος όσο και στην εκτέλεση, από το σύγχρονο νομίσματα είτε της Μεγάλης Ελλάδας ή της υπόλοιπης Ελλάδας     ΔΕΙΤΕ  ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΙΜΕΡΑ

Περίοδος II . 480-413 π.Χ. - Η μεγάλη νίκη των Ελλήνων επί των Καρχηδονίων στην Ιμέρα το 480 π.Χ. ήταν το προοίμιο για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα της ειρήνης και της ευημερίας σε όλη τη Σικελία. Τα νομίσματα αυτής της εποχής, τα οποία είναι πλούσια σε όλο το νησί, έχουν μεγάλη ποικιλία και ενδιαφέρον. Η μορφή  που παρουσιάζουν είναι μια συνεχής πρόοδος στις μεθόδους της αρχαϊκής τέχνης  και πιο κοντά την προσέγγιση στο υψηλότερο σημείο της αριστείας που μπορεί να φτάσει ποτέ η τέχνη χαρακτικής. Το σύνολο της περιόδου μεταξύ του 480 π.Χ και την αποτυχία της αθηναϊκής εκστρατείας στα 413  π.Χ μπορεί συνεπώς κατάλληλα να αποκαλεστεί  «Περίοδος Μετάβασης» .

 Η Ελληνική τέχνη και ο πολιτισμός είχε ήδη διεισδύσει σε βάθος στην ενδοχώρα σε πόλεις όπως  το Abacaenum, Enna, Galaria, Morgantina, και άλλες  και έκαναν τώρα διείσδυση με  τον τρόπο τους, ακόμη και σε μη αμιγώς ελληνικές πόλεις στο δυτικό τμήμα του νησιού, π.χ. Eryx , στις αρχαίες πόλεις της Ελυμίας και της Μοτύης  και του Πάνορμου , που είχαν καταλειφθεί και χρησίμευαν σαν φρούρια της Καρχηδόνας.

Νόμισμα της Μοτύης αναγράφει ΜΟΤΥΑΙΩΝ στην ελληνική γλώσσα

Προς το τέλος αυτής της περιόδου (όχι πριν από 440 π.Χ ) ένα νέο στοιχείο εμφανίζεται στα νομίσματα στην Σικελία, με τη μορφή των, υπογραφών των καλλιτεχνών. Οι έλληνες καλλιτέχνες αρχίζουν να υπογράφουν τα έργα τους ,τα θεωρούν όχι πια μέσον συναλλαγής ,αλλά και έργο τέχνης. Τα ακόλουθα ονόματα από χαράκτες της Σικελίας εμφανίζονται σε νομίσματα αυτής της περιόδου: Στις Συρακούσες, Ευμένης ή Eύμενος , Σωσίον , Ευαίνετος , Ευθ….[ημος] ; , Φρυγίλλος  , και Ευαρχίδας (;) .Και στην Κατάνη ξανά Ευαίνετος ,αλλά μάλλον πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο από τις Συρακούσες.( Η αρχαία Καμάρινα ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους ανάμεσα στους ποταμούς Ιππάριο και Οάνη.)

 Ακόμη και πριν από την εποχή  του Γέλωνα και του Ιέρωνα, των οποίων οι νίκες στους μεγάλους  Ελληνικούς αθλητικούς Αγώνες υμνήθηκαν από τον Πίνδαρο, υπήρχε η συνήθεια σε πολλές ελληνικές πόλεις της Σικελίας να εκδίδουν κέρματα, με την ευκαιρία των Αγώνων με τα κατάλληλα σχέδια , όπως ένα τέθριππο άρμα  να στέφεται από την Νίκη . Φαίνεται, ωστόσο βέβαιο ,ότι  κατά γενικό κανόνα κανείς δεν υπαινίχθηκε μόνον ,κάποια ειδική νίκη , για αυτές τις  παραστάσεις με τους αγωνιστικούς τους τύπους κοπής . Είναι μάλλον μια γενική έκφραση της υπερηφάνειας για την ομορφιά των αλόγων και των αρμάτων που η πόλη θα μπορούσε να εισέλθει  στις λίστες της νίκης σε Αγώνες .

Δύνανται επίσης να θεωρηθεί, αν και σε καμία περίπτωση δεν είναι σαφές αυτό, ως ένα είδος επίκλησης του θεού να προσδώσει την νίκη όπως του  Ολυμπίου Διός ή του Πυθίου Απόλλωνα, ή κάποια τοπική θεότητα, ίσως ένα ποταμό-θεό ή μια νύμφη σε Νυμφαίο , στο οποίο γινόταν εορτές και αγώνες προς τιμήν του στην Σικελία . Μερικές τέτοιες μορφές εισαγωγής παραστάσεων  ,θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, για την παρουσία του  νικηφόρου τέθριππου  σε  νομίσματα  από  μερικές μη-Ελληνικές πόλεις της Σικελίας,  οι  οποίες σίγουρα ποτέ δεν γίνονταν  δεκτές  για να συμμετέχουν σε Ολυμπιάδες ή στα Πύθια   ή σε άλλους  Αγώνες των Ελλήνων .

Νόμισμα  μίμησης Καρχηδονίων πιθανόν από τον Πάνορμο ή το ελληνικό  Κεφαλοίδιον υπό Καρχηδονιακή κατοχή με ελληνική τεχνοτροπία  340-320 π.Χ.

Ο τρόπος με τον οποίο το τέθριππο αντιμετωπίζεται στις παραστάσεις  μπορεί να ληφθεί ως μια πολύ ακριβή ένδειξη-ορισμού  ημερομηνίας νομισμάτων   και ίσως κάτι να σημαίνει αυτό.  Να σημειωθεί ότι ,μέχρι περίπου το 440 π.Χ.,  τα άλογα παρουσιάζονται να προχωρούν με αργό ρυθμό και μεγαλόπρεπο τρόπο….. Μετά την ημερομηνία αυτή είναι πάντα σε υψηλά επίπεδα καλπασμού και συχνά ως να είναι σε βίαιο καλπασμό …..

275 -215 π.Χ  ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΦΙΛΙΣΤΙΔΟΣ- ΣΥΡΑΚΟΥΣΩΝ

 Όχι αρκετά αργά, σε αυτή την περίοδο , όπως στα νομίσματα της βασίλισσας  Φιλίστης των Συρακουσών , αποτυπώνονται πάλι να είναι σε κίνηση  .Η μόνη εξαίρεση στον κανόνα αυτό είναι το μουλάρι-ως μεταφορικό μέσον  στα νομίσματα της Μεσσήνης , όπου τα ζώα παρουσιάζονται στα νομίσματα να μην  είναι ποτέ σε γρήγορη κίνηση.

Περίοδος III.  413-346 π.Χ. - Την  ήττα των Αθηναίων στην Σικελική εκστρατεία  ακολούθησε ένα εξαιρετικό ξέσπασμα της καλλιτεχνικής δραστηριότητας εκ μέρους των μεγάλων πόλεων της Σικελίας, ιδιαίτερα στις Συρακούσες. Οι Συρακούσες και ο Ακράγαντας είναι που εκδίδουν τώρα τα μαγευτικά Δεκάδραχμά τους  . Τα ακόλουθα ονόματα των χαρακτών, μεταξύ άλλων, εμφανίζονται σε νομίσματα αυτής της περιόδου: Στις Συρακούσες, Ευαίνετος ,Κίμων, Ευκλείδας , Παρμενίδας (;) . Στον Ακράγαντα ,Μύρ [..]  Στην Καμάρινα, Εξακεστίδας  (;) Στην  Ιμέρα , Μαι…[…] .Στην Μεσσήνη  , Κίμων, Ανάν …[...]  Στη Νάξο , Προκλής (;) και στην Κατάνη,  Ηρακλείδας, Χοιρίων και Προκλής .

G144 An Excessively Rare Greek Silver Didrachm of Kamarina (Sicily), Signed by Euainetos

Νόμισμα από την Καμάρινα με υπογραφή του Ευάινετου

Σικελία, Νάξος. Γύρω στο 420-403 π.Χ.. ημίδραχμο  Ο εμπροσθότυπος υπογράφεται από τον Προκλή - Κεφαλή   του ποτάμιου θεού Ασσινού  αριστερά, με στέψη αμπέλου  ΑΛΛΗ ΟΨΗ , Σηλινός  σκύβει, κρατώντας κάνθαρο και θύρσο

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία στις ιδιαιτερότητες νομισμάτων της Σικελίας είναι η συχνότητα με την οποία παρουσιάζονται οι προσωποποιήσεις των ποταμών και των Νυμφών . Έτσι σε νομίσματα της Ιμέρας  υπάρχει μορφή  της νύμφης Ιμέρας να θυσιάζει και σε νυμφαία ,μην ξεχνάμε τον Ηρακλή που ξεκούραζαν οι Νύμφες σε πηγές μετά τους άθλους του  ,σε ένα κέρμα της Σικελικής Νάξου  βλέπουμε το κεφάλι του  ποταμού Ασσινού  (πιθανώς το ίδιο με τον Ακεσίνο ) .Στην Κατάνη έχουμε ένα ολόκληρο  κεφάλι του θεού-ποταμού Αμένανου

Ο θεός ποταμός Αμένανος σε νομίσματα της Κατάνης  ΔΕΞΙΑ . Η νύμφη Ιμέρα με αρχαϊκό λοξό χιτώνα σε νόμισμα της Ιμέρας

Στη Γέλα και στον Ακράγαντα  βλέπουμε τα ποτάμια των πόλεων, τον  Γέλα και τον ποταμό Ακράγα.

G265 A Greek Silver Tetradrachm of Syracuse (Sicily), Signed by Kimon

Νόμισμα από τις Συρακούσες με υπογραφή του Κίμωνα

400-380 π.Χ.  ο θεός ποταμός Ακράγας σε νόμισμα των Ακραγαντίνων

Τετράδραχμο του Γέλα 460 π.Χ. με κεφαλή του  ομώνυμου  ποταμού σε σώμα ταύρου

 ενώ στην Καμάρινα σε νόμισμα της πόλεως εμφανίζεται  κεφαλή του ποταμού Ιπάρρεως  . 

Νόμισμα Καμαρίνας 420 405 π.Χ. με την κεφαλή του ποταμού Ίπαρρη Η αρχαία αποικία πήρε το όνομά της από τη νύμφη Καμάρινα, η οποία κατοικούσε στην κοντινή λιμνούλα του ποταμού Ιππάριου. Στα αργυρά δίδραχμα της πόλης, στα τέλη του 5ου αι. π.Χ., απεικονίζεται επάνω σε έναν κύκνο, ενώ η πίσω όψη απεικονίζει το κεφάλι ενός εφήβου με κέρατα ταύρου που συμβολίζει την θεϊκή μορφή του ποταμού Ιππάριου.

 

Στα κέρματα του Σελινούντα ο  ποταμός  ,ανατολικά  και δυτικά της πόλεως ,  Ύψας  παρουσιάζονται να κάνουν προσφορά θυσίας.

Ο Ηρακλής παλεύει με ταύρο και δεξιά ο ποταμός θεός Ύψας προσφέρει θυσία Σελινούντα 460-440 π.Χ.

Κατά την αρχική περίοδο τα ποτάμια της Σικελίας  στα νομίσματα αποδίδονται συνήθως με τη μορφή ενός ταύρου με κεφάλι ανθρώπου, αλλά κατά τη μεταβατική περίοδο τις περισσότερες φορές αναλαμβάνουν την ανθρώπινη μορφή, και εμφανίζονται ως νέοι με κοντά κέρατα ταύρου πάνω στα μέτωπά τους. Επίσης  μεταξύ των νυμφών  που εκπροσωπούνται στα κέρματα της  Σικελίας είναι η Ιμέρα  η Αρέθουσα, η Κυάνη ,η Καμαρίνα Ευρυμέδουσα

Η εισβολή των  Καρχηδονίων στο τέλος του πέμπτου αιώνα και η εξάπλωση της  έχει καταστρέψει τα μέσα κοπής  σε όλο  το νησί και να έχει θέσει τέρμα στη νομισματοκοπία σχεδόν κάθε τόπου. Οι Συρακούσες μόνο, από  όλες τις  ελληνικές πόλεις συνέχισαν  την νομισματοκοπία με  ασήμι ,συνέχισαν την αδιάκοπη όμορφη  θεματολογία με  τετράδραχμα και τα δεκάδραχμα της, και ήταν αυτά τα οποία χρησίμευσαν ως μοντέλα για το νόμισμα των πόλεων και των Καρχηδονίων .

Ήταν ίσως στην αρχή αυτής της περιόδου που ο χρυσός και τα χάλκινα νομίσματα για πρώτη φορά κόπηκαν  στη Σικελία, εν πάση περιπτώσει, σε μεγάλες ποσότητες. Κατά τη στιγμή της χρήσης του  ήλεκτρου , εισήχθη επίσης, και στις Συρακούσες ένα μεγάλο χάλκινο νόμισμα η ΛΥΤΡΑ, το μέγεθος της οποίας εκδόθηκε δείχνει ότι επρόκειτο ως πραγματικό χρήμα και όχι ως ένδειξη τεχνητής αξίας.

Περίοδος IV.  345-317 π.Χ.. Με την εκστρατεία του Κορίνθιου Τιμολέοντα  (345π.Χ.) Μια νέα εποχή ξεκίνησε για τη Σικελία. Τιμολέων ήταν για τον κάθε Σικελιώτη ο απελευθερωτής, και η επιρροή του είναι ιδιαίτερα αισθητή στη Σικελία στα νομίσματα της εποχής του. Υπάρχουν μερικοί τύποι κερμάτων , τα  οποία τώρα εμφανίζονται για πρώτη φορά, όχι μόνο στις Συρακούσες, αλλά σε πολλές άλλες  πόλεις που Τιμολέων είχε  απελευθερώσει από τους καταπιεστές τους. Δύο από αυτά τα είδη είναι με το κεφάλι του Ελευθερίου Διός και ο Πήγασος-   Στατήρες και άλλα νομίσματα με Κορινθιακό τύπο  επίσης  κάτι που τώρα επινοήθηκε στη Σικελία σε μεγάλες ποσότητες. Ο αριθμός των εσωτερικών πόλεων που αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή άρχισε να εκδίδει νόμισμα είναι αξιοσημείωτος , π.χ. Ἀδρανον, Αίτνα ,Ἀγύριον ,Ἄλαισα ,Κεντόριπα,  Ἑρβησσός (; ) και άλλες .

Σε όλες τις προαναφερθείσες πόλεις σημειώνουμε την εμφάνιση των μεγάλων και βαρέων χάλκινων  νομισμάτων , τα οποία, σε αντίθεση με το παλαιότερο μικρό χάλκινο νόμισμα, είναι χωρίς οποιαδήποτε σημάδια της αξίας. Αυτή η νομισματοποίηση του χαλκού οφείλεται κατά πάσα πιθανότητα στην αυξανόμενη επιρροή των ιθαγενών λαών από το εσωτερικό του νησιού, που  χρησιμοποιεί χαλκό ως μέσον  συναλλαγής, ο οποίος τώρα σε συνδυασμό με την υποστήριξη του Τιμολέοντα , και έχουν εκδοθεί στην  Ἄλαισα και ίσως και αλλού , παρουσιάζετε ένα νέο ομοσπονδιακό νόμισμα σε χαλκό, με τις λέξεις ΚΑ (ο)ΙΝΟΝ και ΣΥΜΜΑΧΙΚΟΝ.

Περίοδος V 317-241 π.Χ.. Με το σφετερισμό του Αγαθοκλή , οι Συρακούσες  για άλλη μια φορά μονοπωλούν  το δικαίωμα  της κοπής νομίσματος για το σύνολο της Σικελίας, ακόμη περισσότερο ευδιάκριτα από την εποχή του Διονυσίου. Τα κοινά θέματα στις νομισματοκοπίες κυριαρχείται εντελώς  από εκείνες τις μορφές  των μεγάλων αρχόντων, Αγαθοκλή, Ικέτα , Πύρρου και Ιέρωνα II, μέχρι την εποχή του Πρώτου Καρχηδονιακού (Punic) πολέμου.

Αγαθοκλής 317-289 π.Χ. Συρακουσών Νόμισμα με στεφανωμένο Απόλλωνα 317-310 π.χ. Δραχμή (60 ή 100 λύτρα)

Ικέτας 288-278 π.Χ.  Συρακούσες

Πύρρος βασιλεύς Ηπείρου 306-273 π.Χ. Συρακούσες 278-276 π.Χ. η Άρτεμης  και η Νίκη κρατώντας τρόπαιον χρυσό δεκάδραχμο .

Ιέρων Β΄275-215 π.Χ. Συρακούσες  Κόρη Περσεφόνη  Χρυσό δεκάδραχμο.

Περίοδος VI.  241-210 π.Χ.. Κατά το τέλος  του πρώτου Καρχηδονιακού πολέμου όλη η  Σικελία, εκτός από την κτήσεις του Ιέρωνα κατά μήκος της ανατολικής ακτής από Ταυρομένιο έως τον Ἔλωρο , πέρασε στα χέρια των Ρωμαίων. Το άμεσο αποτέλεσμα του νέου πολιτικού καθεστώτος της Σικελίας στις κοινότητες ήταν το θέμα που τυπώθηκε επάνω στα  νομίσματα  χαλκού ,σε ένα μεγάλο αριθμό, από τα νομισματοκοπεία, πολλά από τα οποία, όπως Amestratus, Cephaloedium, Iaetia, Lilybaeum, Menaenum, Paropus, Πέτρα και άλλα  δεν είχε ποτέ πριν το δικαίωμα κοπής νομίσματος. Εντός από τις  κτήσεις των Συρακουσών, Το Ταυρομένιον μόνο συνέχισε να κόβει νομίσματα σε  όλα τα μέταλλα.

Ταυρομένιον  Χρυσό τετράδραχμο - 15 λύτρα -μετά το 300 π.Χ. Κεφαλή Απόλλωνος και δελφικός τρίποδας στο ομφαλού

Περίοδος VII. - Μετά το 210 π.Χ.. Μετά την πτώση των Συρακουσών η  Σικελία μετεβλήθη σε μια επαρχία της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, τα χάλκινα νομίσματα συνέχισαν να εκδίδονται στις Συρακούσες, στο Πάνορμον , και σε πάρα πολλές άλλες πόλεις, κατά πάσα πιθανότητα, για τουλάχιστον έναν αιώνα. Σε αυτά τα καλλιτεχνικά στοιχεία που  έχουν τα τελευταία  νομίσματα, ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε κάτι το ενδιαφέρον.

ΤΕΛΟΣ

ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Barclay Vincent Head  Numismatic  Chronicle

1879. Note on a Find of Sicilian Copper Coins struck about the year 344 B.C. Num. Chron.

1880. British Museum: Guide to the Select Greek and Roman Coins exhibited in electrotype. New edition.

1883. Remarks on two Unique Coins of Aetna and Zancle. Num. Chron.

1898. Ιστορία των Νομισμάτων ήτοι Εγχειρίδιον Ελληνικής Νομισματικής μεταφρασθέν .... και συμπληρωθέν υπο Ιωαννου Ν. Σβορωνου, 2 vols. and plates. Athens.

1911. Historia Numorum, a Manual of Greek Numismatics. New and enlarged edition. (Assisted by G. F. Hill, George Macdonald, and W. Wroth.) Oxford.

Corolla Numismatica: Numismatic Essays in honour of B. V. Head. Oxford, 1906.

ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΚΟΠΙΑ

ΟΙ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΙΚΕΛΙΩΤΕΣ

Παρουσιάζουμε  μια σειρά από νομίσματα, από τα ωραιότερα που έχουν κοπεί κατά την αρχαιότητα από τον ελληνικό κόσμο, αυτά των Ελληνικών πόλεων  της Σικελίας.

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock