πίσω

ΛΕΑΓΡΟΣ ΚΑΛΟΣ

Ο Λέαγρος ήταν Αθηναίος στρατηγός του 5ου αιώνα π.Χ.,  φίλος του Θεμιστοκλή, καταγόμενος από επιφανή οικογένεια της Ακαμαντίδας φυλής. Το 465 π.Χ. στάλθηκε με το Σωκράτη στη Θάσο, για να καταστείλει την επανάσταση των δυσαρεστημένων συμμάχων. Σκοτώθηκε μαζί με το Σωφάνη στη μάχη του Δαρβήσκου στη Θράκη, όταν ο στρατός του δέχτηκε την ξαφνική επίθεση των Ηδωνών.

Όμως δεν έμεινε στην ιστορία για τα κατορθώματά του, αλλά για ένα άλλο λόγο, τον οποίο μας εξηγεί ο αρχαιολόγος Χρήστος Καρούζος:

Για του Λέαγρου τη νιότη δε μας μιλάει κανένας συγγραφέας, μας μιλούν όμως πολύ πιο ζωντανά οι αγγειογράφοι. Κανένας νέος, ούτε στον καιρό του, ούτε πριν, ούτε ύστερα από αυτόν, δεν είδε, ανάμεσα στις κόκκινες μορφές των αγγείων, τ’ όνομά του γραμμένο με θαυμασμό τόσες φορές όσες ο Λέαγρος ο «καλός» στη δεκαετία 510-500 π.Χ, όταν δηλαδή ήταν 15-25 χρονών (τόσο που στην αρχαιολογική διάλεκτο έχει σφραγίσει τη δεκαετία αυτή με το μουσικότατο όνομά του).

Για το Λέαγρο το μεγαλύτερο και μονιμότερον ενθουσιασμό τον τρέφει ο ζωγράφος Ευφρόνιος και μερικοί άλλοι σύντροφοι του εργαστηριού του. Ό,τι θέμα κι αν ζωγραφίσει επάνω στις κύλικες και στους κρατήρες του, στους ψυκτήρες και στις πελίκες του, το Λέαγρο θα υμνήσει. Αν θελήσει να παραστήσει έναν έφηβο στα χρόνια της θητείας του, καβαλάρη, με την κεντημένη του χλαμύδα και τον πέτασο, θα είναι ο Λέαγρος και θα σφραγίσει το θέλγητρο της εικόνας του με το «Λέαγρος καλός».

http://logomnimon.files.wordpress.com/2011/08/cf83ceaccf81cf89cf83ceb70008.jpg?w=296&h=300
Ευφρόνιος: “Λέαγρος καλός”
η φωτογραφία είναι από την έκδοση της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ:
“ΕΛΛΑΔΑ – ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ”

 

Αν παραστήσει τα παιδιά στην παλαίστρα, τα ονόματά τους θα είναι Ίππαρχος, Αντιφών, Πόλυλλος και “Λέαγρος καλός”. Αν τα παραστήσει να γλεντούν θα βάλει τον ένα έφηβο να παίζει τη λύρα κι από το στόμα του να βγαίνει ένας στίχος της Σαπφώς (μάομαι και ποθέω…), ο σύντροφός του όμως αντίκρυ, που παίζει με την κύλικά του, θα είναι ο “παις Λέαγρος καλός”.

http://logomnimon.files.wordpress.com/2011/08/cf83ceaccf81cf89cf83ceb700031.jpg?w=300&h=220 
Ευφρόνιος: ερυθρόμορφος αμφορέας “συμποσιαστής – 
κωμαστής“ (φαίνεται η επιγραφή “ΛΕΑΓΡΟΣ ΚΑΛΟΣ”) Μουσείο του Λούβρου η φωτογραφία είναι από την έκδοση της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ:
“ΕΛΛΑΔΑ – ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ”

«Κωμάζω» σημαίνει «παίρνω μέρος σε γιορτή κώμου» (ή επίσης «τραγουδώ στην πόρτα ερωμένης»). "Κωμάρχης" λεγόταν ο επικεφαλής σε γιορτή «κώμου». Οι "κωμαστές" (αυτοί που συμμετείχαν σε «κώμο») μετά το τέλος συμποσίου έβγαιναν στους δρόμους, χορεύοντας και τραγουδώντας με μουσική συνοδεία. Φορούσαν προσωπίδες και στεφάνια, ενώ μπροστά τους πήγαινε λαμπαδηφορία. 

Σ’ ένα άλλο αγγείο, γυναίκες, από εκείνες που οι Αθηναίοι δεν τις έμπαζαν μέσα στη φαμελιά τους, μα δεν μπορούσαν και να καταλάβουν χαρά χωρίς αυτές, γλεντούνε. Άλλη πίνει, άλλη αυλεί, και μια, η Σμικρά, παίζοντας με την κύλικά της τον “κότταβο” προσπαθεί να μαντέψει αν τη θέλει ο Λέαγρος (που δεν είναι μπροστά) και το φωνάζει: “τιν τάνδε λατάσσω, Λέαγρε”.

Ένας Ψυκτήρας,

ύψος 35,5 εκ. 505-500 π.Χ. The State Hermitage Museum

Ένα πρωτοποριακό για την εποχή του θέμα απεικονίζεται στον ψυκτήρα. Πρόκειται για ένα συμπόσιο γυναικών που πίνουν και διασκεδάζουν. Μία από τις εταίρες, η Σεκλίνη, παίζει δίαυλο, ενώ δίπλα της η Αγάπη της τείνει ένα κύαθο. Η Παλαιστώ, που μας κοιτάζει, πίνει από την κούπα της και η τελευταία, η Σμικρά, παίζει κότταβο. Στην επιγραφή που υπάρχει διαβάζουμε: "τὶν τάνδε λατάσσο, Λέαγρε", "για σένα σκορπάω αυτή τη σταγόνα, Λέαγρε". Στο αγγείο υπάρχει και η επιγραφή: Ευφρόνιος έγραψεν.

 

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/euphronios-4d.jpg http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/euphronios-4a.jpg

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/euphronios-4c.jpg http://logomnimon.files.wordpress.com/2011/08/euphronios-4b.jpg?w=236&h=300

Στον ψυκτήρα αυτό του Ευφρόνιου, που βρίσκεται στο Μουσείο Ερμιτάζ, η εταίρα Σμικρά παίζει κότταβο. Η φράση “τιν τάνδε λατάσσω, Λέαγρε” σημαίνει: “για σένα σκορπάω αυτή τη σταγόνα, Λέαγρε”.
 

 

Ο ΚΟΤΤΑΒΟΣ

Αρχείο:Kottabos.jpg

Ο κότταβος ήταν παιχνίδι επιδεξιότητας που έπαιζαν οι αρχαίοι Έλληνες στα νυχτερινά συμπόσια για διασκέδαση και για να περνάει η ώρα. Η προέλευσή του τοποθετείται στη Σικελία.

Σκοπός του παιχνιδιού αυτού ήταν να πετύχουν ένα στόχο. Σαν βολή χρησιμοποιούσαν κρασί που το εκσφενδόνιζαν με το στόμα ή το πετούσαν με το χέρι κρατώντας ένα ρηχό πιάτο. Στόχος ήταν η πλάστιγγα, μια πιατέλα που ήταν προσαρμοσμένη ψηλά σε ένα ραβδί, ή έπλεε σε μια λεκάνη με νερό.

Η πλάστιγγα έπρεπε να πέσει κάτω ή να βυθιστεί ή πέφτοντας να γίνει "καπέλο" σε ένα αγαλματάκι που ήταν στημένο από κάτω.

Ανάλογα με την περίπτωση το χρησιμοποιούσαν και ως μαντείο, ερμηνεύοντας την τροχιά του κρασιού ή της πλάστιγγας κατά την ελεύθερη πτώση.

Για ανταμοιβή έβαζαν την πλάστιγγα, ή διάφορα άλλα δώρα. Σημασία είχε όχι μόνο να πετύχουν το στόχο, αλλά και η καλαισθησία της κίνησης και της τροχιάς του βλήματος κατά το παιχνίδι. Το παιχνίδι ήταν τόσο δημοφιλές, που κάποιος ονόματι Αθηναίος λένε ότι είχε συγκεντρώσει πλούσια συλλογή βραβείων.

Σε ένα ποίημα ο Έρωτας και ο Υμέναιος παίζουν κότταβο, ενώ ο Γανυμήδης με ένα στεφάνι στα χέρια είναι διαιτητής. Ανταμοιβή είναι ένα αγαλματάκι της Ήβης σε έναν αργυρό δίσκο. Ο Υμέναιος έριξε πρώτος, αλλά δεν πέτυχε. Τότε ο Έρως με την σειρά του σημάδεψε, και πριν ρίξει, έκανε από μέσα του προσευχή στην μητέρα του.

 

 Αλλού τον παρασταίνει μεθυσμένο, αλλού σε ακόμα χειρότερες στιγμές. Και όχι μονάχα όσο ήταν νέος, αλλά και αργότερα, σαραντάρη πια ή πενηντάρη, -μια ακόμη απόδειξη πως το “καλός” δεν ήταν ειδικά ερωτική εκδήλωση όπως την εννοούμε εμείς, αλλά πιο ατόφιος θαυμασμός προς τον “τέλειο” Αθηναίο που μέσα του δεν έχει ακόμα θέση ο δυισμός ύλη-πνεύμα. Συγκινητικό είναι ότι ο Ευφρόνιος έμεινε πιστός με το θαυμασμό του στο σπίτι του Λέαγρου. Είχε γεράσει πια και είχε αποκτήσει δικό του αγγειοπλαστείο (δεν υπογράφει πια με το “έγραψεν” αλλά μόνο με το “εποίησεν”, όταν σε μια πολύχρωμη κύλικα που έφτιαξε κατά το 480-70, έβαλε τον αγγειογράφο του να παινέσει το γιο του Λέαγρου και να γράψει δίπλα στους νέους που παραβγαίνουν στην καβάλα το “Γλαύκων καλός”. Κι ο Λέαγρος είχε γεράσει στο μεταξύ. Το 460 οι Αθηναίοι τον στέλνουν, εξηντάρη πια, στρατηγό στη Θράκη, και εκεί σκοτώνεται.

http://logomnimon.files.wordpress.com/2011/08/cf83ceaccf81cf89cf83ceb70004.jpg?w=239&h=300
Ευφρόνιος: καλυκόσχημος κρατήρας “Καλλωπισμός εφήβων” (λεπτομέρεια) 

 

Ο Ευφρόνιος είναι ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της πρώιμης ερυθρόμορφης αγγειογραφίας στην Αττική. 

Ο Ευφρόνιος ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για τη λεπτομερή απόδοση της μυολογίας στα σώματα που ζωγράφιζε και η αγάπη του για τη λεπτομέρεια έφτανε μέχρι την απόδοση των βλεφάρων στα μάτια των μορφών του. Εισήγαγε νέα εικονογραφικά θέματα, όπως η μεταφορά του Σαρπηδόνα από το φτερωτό Ύπνο και το Θάνατο ή η πάλη του Ηρακλή με τον Ανταίο. Ένα άλλο στοιχείο που τον ξεχώριζε από τους άλλους Πρωτοπόρους είναι ότι προτιμούσε να ζωγραφίζει μεγάλα αγγεία, συνήθως καλυκωτούς κρατήρες.

Ο Ευφρόνιος επαινούσε σε έργα του τον «καλό» Λέαγρο, που φαίνεται πως υπήρξε εραστής του. 

 


Σ’ αυτό τον κρατήρα που “εποίησεν” ο Ευξίθεος και “έγραψεν” ο Ευφρόνιος, το θέμα, “Ο θάνατος του Σαρπηδόνα” είναι παρμένο από την Ιλιάδα, ωστόσο υπάρχει πάλι χαραγμένη η φράση “Λέαγρος καλός”.

Ο ωραίος Λέαγρος, για τον οποίο φτιάχτηκε ο κρατήρας, ήταν ένα πρόσωπο που στην αρχαία Αθήνα του 6ου αι. π.Χ. ενέπνεε μεγάλους έρωτες, αν κρίνουμε από τις επιγραφές με το όνομά του σε πλήθος από αγγεία του κρασιού.

 

http://www.getty.edu/art/collections/images/l/01379901.jpg
Μελανόμορφο αγγείο, άγνωστου καλλιτέχνη, που έχει και αυτό την επιγραφή “Λέαγρος καλός”.
από το 
Μουσείο Paul Getty
Στο μουσείο αυτό υπάρχουν αρκετά μελανόμορφα αγγεία διάφορων καλλιτεχνών της ίδιας εποχής που όλα έχουν την επιγραφή: “Λέαγρος καλός” και ανήκουν στην ενότητα “Leagros group”

Αινείας και Αγχίση

USERS.SCH.GR/IPAP/ELLINIKOS%20POLITISMOS/AR/AR.AG/EUPHRONIOS-4.HTM

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ, ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, ΤΕΥΧΟΣ 219

 ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

WWW.LIFO.GR/MAG/FEATURES/952

ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΩΛ ΓΚΕΤΙ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ: “ΕΛΛΑΔΑ – ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ”

 

 

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock