πίσω

ΟΙ ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ

 

ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ βεβαιώνεται πως από την πολιτιστική πλευρά το κύριο λειτούργημα του Βυζαντίου ήταν να υπηρετήσει, για πάνω από χίλια χρόνια, σαν έπαλξη της Χριστιανοσύνης ενάντια στους άπιστους εισβολείς και εκτελώντας αυτό το έργο να διατηρήσει για τον κόσμο την πνευματική και τη φιλοσοφική κληρονομία της αρχαίας Ελλάδας(1). Δεν υπάρχει βέβαια αμφιβολία για τη σπουδαία υπηρεσία που πρόσφερε το Βυζάντιο σαν συντηρητής της ελληνικής μαθήσεως. Στο κάτω της γραφής η ελληνική γλώσσα κι η φιλολογία είχαν κατ’ ουσία εξαφανιστεί από την γερμανοκυριαρχούμενη Δύση στη διάρκεια της εποχής που ονομάστηκε τα Σκοτεινά Χρόνια. Αλλά το Βυζάντιο ήταν το δίχως άλλο κάτι περισσότερο από ένας παθητικός θεματοφύλακας του αρχαίου πολιτισμού. Αντίθετα, καθώς αναπτυσσόταν η παιδεία του, αντικατόπτριζε ένα αξιοσημείωτο κράμα, όχι μόνο της φιλοσοφίας και της φιλολογίας της Ελλάδας, αλλά και των θρησκευτικών ιδεωδών της Χριστιανοσύνης -η οποία στην Ανατολή ακολούθησε μία εξέλιξη σημαντικά διαφορετική από κείνη της λατινικής Δύσης- και τρίτο, κάποια έξοχη μυστικιστική ποιότητα, που μπορεί τουλάχιστον το ένα μέρος της ν’αποδοθεί στις διάφορες επιρροές της Συρίας, της Αιγύπτου, των Εβραίων και ακόμα και της Περσίας. Αυτά τα τρία στοιχεία, ο ελληνορωμαϊκός κλασικισμός (περιέχεται και η διοικητική παράδοση της Ρώμης), ο βυζαντινός τύπος της Χριστιανοσύνης και εκείνα που μπορούμε να αποκαλέσουμε το ανατολικό συνθετικό, συγχωνεύτηκαν από τους Βυζαντινούς σε μιά μοναδική και βιώσιμη σύνθεση, που έκανε την Κωνσταντινούπολη, τουλάχιστον ως το 1304, την πολιτιστική πρωτεύουσα όλης της Χριστιανοσύνης. Αυτό το πολυπρόσωπο αμάλγαμα, όπως θα προσπαθήσουμε να δείξουμε, κατέστησε ικανό το Βυζάντιο να παίξει ένα πολύ πέρα από ασήμαντο ρόλο στη διάρθρωση του Δυτικού Πολιτισμού

Προτιμότερο να το διαβάσετε σε πλήρη οθόνη

 

Περί του Τυπικού της Βυζαντινής Αυλής

Στο Βυζάντιο υπήρχαν πάρα πολλά βιβλία, τα «τακτικά» λεγόμενα, τα οποία ήσαν στρατιωτικά και αναφέρονταν στη διοίκηση του στρατού και στις ακολοθούμενες στρατηγικές. Τα «Βασιλικά», περί του τυπικού της αυλής και τα «Κλητωρολόγια», τα οποία περιείχαν το τυπικό των προσκλήσεων. Το «Σύνταγμα», αυτό, του Πορφυρογέννητου, σχηματίστηκε από τα Βασιλικά και τα Κλητωρολόγια. Περιλαμβάνει δε, δύο μέρη, την παράσταση του αυτοκράτορα προσευχομένου στην Εκκλησία και οτιδήποτε διαδραματιζότανε στην Αυλή. Όταν τα παραβάλλουμε μεταξύ των ελάχιστη διαφορά βρίσκουμε. Όσα γίνονται στην αυλή είναι σχεδόν τελετουργικά, όπως ύμνοι στον αυτοκράτορα ως θεοπρόβλητου, θεοφρούρητου, θεόσεπτου και αγίου. Το ότι δεν έφθασε ο αυτοκράτορας να γίνει η ορατή κεφαλή της εκκλησίας, παρά το γεγονός ότι οι θεοκρατικές ιδέες επικράτησαν, συντρίβοντας κάθε ανεξαρτησία του πνεύματος μέχρι τέλειας απονάρκωσης, οφείλεται στη σθεναρή στάση ενός σπουδαίου επισκόπου, του Αμβροσίου Μεδιολάνων, ο οποίος μετά τη σφαγή της Θεσσαλονίκης υπό του Μεγάλου Θεοδοσίου, όταν ο αυτοκράτοτρας ζήτησε να μεταλάβει την θεία κοινωνία, ο Αμβρόσιος τον απέκρουσε λέγοντας: «φονέα και μάλιστα τοσούτων ομοφύλων χριστιανών, η Εκκλησία του Θεού ου δέχεται». Τα ανάκτορα των βυζαντινών αυτοκρατόρων περιγράφονται ως απέραντα. Ένας λαβύρινθος διαφόρων μεγάρων, στρατώνων, εκκλησιών, κήπων και στάβλων, που εκτείνονταν από τον Ιππόδρομο μέχρι την Αγία Σοφία και από εκεί μέχρι τη θάλασσα. Ο Ιππόδρομος, άλλωστε, συνδέονταν με τα ανάκτορα. Τα κύρια ενδιαιτήματα του αυτοκράτορα ήταν το χρυσοτρίκλινο και το παλάτι.

Ο Ακάθιστος Ύμνος

...

Ἕτερον. Ἦχος ὁ αὐτός.

Τῇ ὑπερμάχῷ στρατηγῷ τὰ νικητήρια,
ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια,
ἀναγράφω σοι ἡ πόλις σου, Θεοτόκε•
ἀλλ' ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον,
ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον,
ἵνα κράζω σοί• Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.



 

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock