πίσω

1. ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΤΙΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗΣ ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΗΣ 

 

Υπάρχουν δυο κεί΅ενα στο έργο του Vercoutter που χρησι΅οποιούν λέξεις στη γλώσσα των Κεφτιού/Μινωιτών. Πρόκειται για τον αριθ΅ό 4 στον σχετικό κατάλογο που αφορά σε ΅ια σχολική άσκηση, όπου παρατίθενται διάφορα ονό΅ατα των Κεφτιού, και τον αριθ΅ό 16 που αναφέρεται σε ξόρκι για ΅ια αρρώστια, όπως λέγεται στη χώρα των Κεφτιού. ’λλα κεί΅ενα που αναφέρονται   στους Κεφτιού κάνουν ιδιαίτερη αναφορά στον «Ώρο Κεφτιού», σε ιατρικά βότανα για την αρρώστια τους, στη ΅ου΅ιοποίηση, σε πλοία των Κεφτιού που ΅εταφέρουν ξυλεία και σε έναν αριθ΅ό γεωγραφικών καταλόγων που συχνά περιλα΅βάνουν τη χώρα των Κεφτιού ΅αζί ΅ε τη Ίσυ, τη ΅ετέπειτα Αλασία, που γενικά είναι αποδεκτό ότι αναφέρεται στην Κύπρο.

Στο κλασικό και λεπτο΅ερές έργο   «L’ Egypt et le Monde Egeen Pre- Hellenique” (1956), ο Jean Vercoutter (Jean Vercoutter (January 20, 1911, Lambersart, Nord - July 16, 2000) ήταν Γάλλος αιγυπτιολόγος). δημοσίευσε όλες τις Αιγυπτιακές πηγές που αναφέρονταν στους «Κεφτιού». Τώρα έχει γίνει γενικά αποδεκτό ότι οι «Κεφτιού» και τα «Νησιά στο ΅έσον της Μεγάλης Πράσινης Θάλασσας» ταυτίζονται ΅ε το λαό της ΅ινωικής Κρήτης, και πιο γενικά ΅ε το νότιο Αιγαίο2. Ο Vercoutter ταξινό΅ησε ΅ε χρονολογική σειρά όλα τα αιγυπτιακά κεί΅ενα που αναφέρονταν στους Κεφτιού και στα νησιά τους. Υπάρχουν 27   επιγραφές   που αναφέρονται στους Κεφτιού και 28 που αναφέρονται στη Μεγάλη Πράσινη Θάλασσα. ∆εν τίθεται εδώ θέ΅α επαναπροσδιορισ΅ού των στοιχείων που αφορούν στους Κεφτιού, ΅ια που έχουν παρουσιαστεί ικανοποιητικά από τον Vercoutter, σε ό, τι αφορά στο κεί΅ενο και αρχαιολογικά στοιχεία που προέρχονται από εικονογράφηση σε τοιχογραφίες σε αιγυπτιακούς  τάφους.  Τα  κεί΅ενα απλώς  θα  παρουσιαστούν  εδώ,  παρέχοντας  τη δυνατότητα ΅ιας κυριολεκτικής ανάγνωσής τους και όχι ακό΅η κατανόησής τους.

Υπάρχουν δυο κεί΅ενα στο έργο του Vercoutter που χρησι΅οποιούν λέξεις στη γλώσσα των Κεφτιού/Μινωιτών. Πρόκειται για τον αριθ΅ό 4 στον σχετικό κατάλογο που αφορά σε ΅ια σχολική άσκηση, όπου παρατίθενται διάφορα ονό΅ατα των Κεφτιού, και τον αριθ΅ό 16 που αναφέρεται σε ξόρκι για ΅ια αρρώστια, όπως λέγεται στη χώρα των Κεφτιού. ’λλα κεί΅ενα που αναφέρονται   στους Κεφτιού κάνουν ιδιαίτερη αναφορά στον «Ώρο Κεφτιού», σε ιατρικά βότανα για την αρρώστια τους, στη ΅ου΅ιοποίηση, σε πλοία των Κεφτιού που ΅εταφέρουν ξυλεία και σε έναν αριθ΅ό γεωγραφικών καταλόγων που συχνά περιλα΅βάνουν τη χώρα των Κεφτιού ΅αζί ΅ε τη Ίσυ, τη ΅ετέπειτα Αλασία, που γενικά είναι αποδεκτό ότι αναφέρεται στην Κύπρο.

Υπάρχει επίσης άλλο ένα κείμενο , που αποκαλύφθηκε ΅ετά την εργασία του Vercoutter, πάνω σε  βάση αγάλ΅ατος, και που αναφέρεται σε κατάλογο τοπωνυ΅ίων της χώρας των Κεφτιού και της Τανάγια3. Ο κατάλογος περιλα΅βάνει τις αποδόσεις στα αιγυπτιακά των ΅ινωικών τοπωνυ΅ίων για την Α΅νισό και την Κνωσό.

 

1  Η έρευνα αυτή πραγ΅ατοποιήθηκε ΅ε υποτροφία του Ι.Κ.Υ. και του Υπουργείου Παιδείας (1992-

1994) προς τους οποίους εί΅αι ευγνώ΅ων. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή H.Smith  και Dr. V. Hankey (+) του Τ΅ή΅ατος της Αιγυπτιολογίας του University College London  για τις πολύτι΅ες συζητήσεις τους πάνω στο θέ΅α των Κεφτιού.

 

2    Οι   σχέσεις   ΅εταξύ  Αιγαίου   και   Αιγύπτου   κατά   την   εποχή   του   Χαλκού,

τεκ΅ηριώνονται ΅ε σαφήνεια (βλ. P. Warren και V.Hankey, 1989), και ενδυνα΅ώνονται περισσότερο από τα τελευταία αρχαιολογικά ευρή΅ατα που προέρχονται από ανασκαφές και πιο συγκεκρι΅ένα από τη ση΅αντική ανασκαφή στην ’βαρη Tell-el-Dab’a   στο ∆έλτα  του Νείλου. Βλ.   M.Bietak, 1992,σ. 26-28 και V.Hankey, 1993 σ. 27-29. Τώρα επίσης προτείνεται ένας πάπυρος από την Α΅άρνα, που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο, να ΅πορεί να αναφέρεται στους Μυκηναίους (βλ. BSA 89 1994).

 

3  Βλ. Ε. Σαπουνά-Σακελλαράκη και Ι.Σακελλαράκης, 1984,  για ΅ια γενική θεώρηση των στοιχείων που υπάρχουν για τους Κεφτιού/Μινωίτες  και για πλούσια βιβλιογραφία. Αναφορά γίνεται επίσης σεένα κεί΅ενο ΅ε αιγαιακά τοπωνύ΅ια. Τον ση΅αντικό αυτόν κατάλογο έχει πραγματευτεί ο Μ. Astour,

1966  313-317    και  ο  P.Faure,  1968,    138-149.  Το  άρθρο  του  P.Faure  είναι  γρα΅΅ένο ΅ε πολύ ενθουσιασ΅ό , αλλά σε ορισ΅ένα ση΅εία τα συ΅περάσ΅ατά του υπερβαίνουν κάποια όρια βεβαιότητας. Βλ. επίσης E.H. Cline, 1992, 7-36 για ΅ια πρόσφατη συζήτηση για την Αίγυπτο και το Αιγαίο. Τώρα βλ. επίσης D.Panagiotopoulos, 2

 

Τα τρία κεί΅ενα που διατηρούν τη γλώσσα των Κεφτιού/Μινωιτών παρατίθενται παρακάτω.  Μεταγράφονται από τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά, και καθώς η αιγυπτιακή γλώσσα ήταν συ΅φωνική και ΅έλος της αφρο-ασιατικής οικογένειας γλωσσών,  ΅πορεί να προφερθούν σύ΅φωνα ΅ε τις καθιερωμένες πρακτικές, δηλαδή,΅όνο τρία φωνήεντα χρησιμοποιούνταν – α,ι  (που επίσης χρησιμοποιούνταν για ε) και ο (που επίσης χρησιμοποιούνταν για ου)4. Είναι χρήσι΅ο να «διαβαστούν» τα αιγυπτιακά στοιχεία  για τη γλώσσα των Κεφτιού/Μινωιτών. 

 

Κεί΅ενο 1 (Vercoutter 1956 αρ. 4) 1580-1335 π.Χ. 

Recto ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΤΩΝ ΚΕΦΤΙΟΥ: I-KA- SA(I-U)-TA ; I-SA(I, U)-HA-RA ; AKN-NU ; NA-SU-YA ; I-KA-SA ; B(I)N-DA)I, U)BI-RA ; I-DI-NA(I) ; PI-NA-RU-TI ; RU-SA ; SENNEFER (EGYPTIAN) ; SENKED (EGYPTIAN) ; SENNEFER (EGYPTIAN) ; SOUEMRESOU. 

Verso         RU-W-AN(IN, UN)TA ; MI-DA-DA-ME (MI, MU) ; SEMDETY (EGYPTIAN). 

Είναι αξιοσημείωτο ότι ΅πορεί να διαβαστεί η λέξη Ι-DI-NA (I) που ΅πορεί να έχει κάποια σχέση ΅ε την Ίδα, που όπως και η ∆ίκτη, ήταν ένα από τα ιερά βουνά της Κρήτης. Ήταν η Κρήτη η χώρα της Ίδης και της ∆ίκτης; 

 

Κεί΅ενο 2 (Vercoutter 1956 αρ. 16) 1408-1372 ή 1358-1349 π.Χ.

 

ΞΟΡΚΙΑ  ΓΙΑ  ΤΗΝ  ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΤΑΝΕΤ-ΑΜΟΥ.  ΑΥΤΟ  ΕΙΝΑΙ  Ο,ΤΙ  ΛΕΝΕ  Ο ΛΑΟΣ ΤΩΝ  ΚΕΦΤΙΟΥ:

 

SA-AN-TA-KA-PA(?)-PI-WA-YA-'A-YA-MA(I, U)-A(I, U)N-TA-RA-KU-KA-RA.

 

ΚΑΠΟΙΟΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΞΟΡΚΙ ΓΙΑ ΑΥΤΗ ΤΗ ΓΙΑΤΡΕΙΑ. ΞΟΡΚΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΣΕΜΕΝ:

 

SA-TI-SA-BA-I-YA-DA-(I, OU)-HA-MA(I, OU)-KA-TOU-R(A)-TI-YA-Ο ΜΕΓΑΣ

-A-MI(I, OU)-I

ΚΑΠΟΙΟΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΑΓΓΕΙΛΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΞΟΡΚΙ 4 ΦΟΡΕΣ.

 

Το κεί΅ενο αυτό που χρονολογείται στα χρόνια της βασιλείας του Α΅ενχοτέπ ΙΙΙ ή του Τουταγχα΅ών, συνοδεύεται και από τις σχετικές οδηγίες (ότι πρέπει να απαγγελθεί δηλαδή 4 φορές). Η ΅αγική δύνα΅η που αποδίδεται πολλές φορές σε λέξεις και σε γλώσσα είναι αρκετά γνωστή και διαδεδομένη. Οι πολλές αιγυπτιακές αναφορές στους Κεφτιού και στα ιατρικά βότανα σε παπύρους δίνουν τη δυνατότητα να υποθέσει κανείς ότι οι Μινωίτες ήταν γνωστοί για τις ιατρικές τους γνώσεις και θεραπευτικές τους δυνατότητες5. 

 

Βλ. τη θέση του Vercoutter για την εργασία του Albrigh για την προφορά των Αιγυπτιακών κει΅ένων. Είναι άξιο παρατήρησης ότι η αιγυπτιακή και η ση΅ιτική γλώσσα χρησι΅οποιούν τρία φωνήεντα, η Γρα΅΅ική Β που εκφράζει τη ΅υκηναϊκή γλώσσα χρησι΅οποιεί ένα σύστη΅α ΅ε πέντε φωνήεντα και η Γρα΅΅ική Α φαίνεται να έχει ένα σύστη΅α επίσης ΅ε πέντε φωνήεντα, ΅ε ΅ια ωστόσο ελλιπή και ατελή αλλά υπάρχουσα σειρά Ε και Ο. Για την αιγυπτιακή γλώσσα και γραφή δες A.Gardiner “Egyptian Grammar Being an Introduction to a Study of Hieroglyphs”

5 Για ΅ια αναφορά σε στοιχεία της Γρα΅΅ικής Α που αναφέρονται σε ιατρικές πρακτικές δες «SI-MA I-JA-T (PH Zb 4) C16th στο Κάδ΅ος 35: 2, 1996, 171-172 από τον υποφαινό΅ενο σε συνεργασία ΅ε την G.Trench του Royal College of Nursing. 

 

 

Κεί΅ενο 3 (Αστούρ 1996) 1406-1369 π.Χ.

 

1.

[?]w-k-‘a-nu

?

?

2.

Di-qa-‘

Dikte

di-ka-ta

3.

Mi-dja-na-‘

Messana

me-za-na

4.

nu-pi-ra-yi

Naphilos

na-pe-re-e

5.

Ku-ti-ra

Kythera

ku-te-rai

6.

Ma-‘i-r(a)-yi

?

wa-e-ro

7.

Ku-nu-sha

Knossos

ko-no-so

8.

‘A-m-ni-sha

Amnissos

a-mi-ni-so

9.

Ri-ka-ta

Lyktos

ru-ki-to

Το κεί΅ενο 3 παρατίθεται παραπάνω ΅ε ΅ια πιθανή ταύτιση αυτών των τοπωνυ΅ίων στο νότιο Αιγαίο, και ΅ε παρό΅οια τοπωνύ΅ια στη Γρα΅΅ική Β. Είναι άξιο παρατήρησης ότι για ακό΅η ΅ια φορά αναφέρεται το όνο΅α ∆ίκτη. Οι ορεινοί όγκοι της Ίδας και της ∆ίκτης είναι οι πρώτοι που βλέπει όποιος προσεγγίζει το ΅εγάλο νησί και τα δυο αυτά ονό΅ατα συναντιούνται στη Γρα΅΅ική Α6.

Τα τρία αυτά κεί΅ενα που παρατέθηκαν παρουσιάζουν τα αιγυπτιακά στοιχεία για τη ΅ινωική γλώσσα, επιτρέποντας την κυριολεκτική «ανάγνωση» ΅ινωικών λέξεων, αλλά όχι ακό΅η την πλήρη κατανόησή τους. 

Ο Νείλος  

 

Για τα αιγυπτιακά στοιχεία7

ΚΡΗΤΗ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΙ ∆ΕΣΜΟΙ 3 ΧΙΛΙΕΤΙΩΝ

Έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου 21/11/1999 – 21/9/2000

Μελέτες, Α. Καρέτσου, 2000.

 

ΚΡΗΤΗ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΙ ∆ΕΣΜΟΙ 3 ΧΙΛΙΕΤΙΩΝ

Έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου 21/11/1999 – 21/9/2000

Κατάλογος της Έκθεσης, Α. Καρέτσου, Μ. Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Ν.Παπαδάκης,

2000.

(Μετάφραση Ε.Μπάνου, Α.Ντού΅α, Μ.Παναγιωτάκη και G.Owens). 

 

 Βλ.  G. Owens "Minoan DI-KA-TA"  στο Kadmo32:2 (1993.156-161  και  "Evidence  for  the Minoan Language (I): The Minoan Libation Formula" στο CretStud 5 (1995)σ. 163-206  για ΅ια πλήρη παράθεση και συζήτηση των ΅ινωικών ορονυ΅ίων.

 Ιδιαίτερου  ενδιαφέροντος  είναι  ένας  πάπυρος  από  cyperus  που  τώρα  βρίσκεται  στο  Εθνικό

Αρχαιολογικό Μουσείο. Είναι αρκετά γνωστό και αποδεδειγ΅ένο τόσο στη Γρα΅΅ική Β 124 και

Β125), όσο και στη Γρα΅΅ική Α (Α302 και Α303), ότι οι Μινωίτες και οι Μυκηναίοι χρησι΅οποιούσαν

΅εγάλες ποσότητες cyperus. Θα ΅πορούσε ΅ια από τις χρήσεις του να ήταν και γραφική ύλη;

 

 

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΤΑ ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΑ

 

2. Η ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ 

Η Στήλη της Ροζέτας και η σημασία της στην αποκωδικοποίηση της αρχαίας αιγυπτιακής ιερογλυφικής γραφής - Ελληνιστική Αίγυπτος (196 π.Χ.).

Μια "αρχαία" πέτρα που ανακαλύφθηκε από στρατιώτες του Μεγάλου Ναπολέοντος στο Δέλτα του Νείλου το 1799, στην θέση της αρχαίας πόλης της Ροζέτας - το σημερινό Rashid κοντά στην Αλεξάνδρεια (2), δημιούργησε τις προϋποθέσεις για μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση των αιγυπτιακών ιερογλυφικών και την τελική τους αποκρυπτογράφηση. 

post-32-35415-ROSETTA03_s.jpg 

Τον Ιούλιο του 1799 και στα πλαίσια του πολέμου μεταξύ Γαλλίας και Αγγλίας, αποβιβάστηκε ο στρατός του Ναπολέοντος κοντά στην Αλεξάνδρεια και προωθήθηκε με σκοπό την επίθεση κατά των αγγλικών δυνάμεων που ευρίσκοντο κοντά στο Κάιρο...

Αν και ο γαλλικός στρατός νίκησε τον αγγλικό, το αγγλικό ναυτικό υπό την αρχηγεία του Λόρδου Οράτιου Νέλσωνος νίκησε τον γαλλικό στόλο αναγκάζοντας τον Ναπολέοντα να παραμείνει στην Αίγυπτο για τρία περίπου χρόνια, χωρίς την δυνατότητα επιστροφής στα πάτρια εδάφη.

Ο Ναπολέων είχε μαζί του ένα επιτελείο από 150 επιστήμονες και καλλιτέχνες οι οποίοι είχαν την δυνατότητα να "μελετήσουν" διεξοδικά τον πολιτισμό της Αρχαίας Αιγύπτου. Ήταν αυτή η ενασχόλησή τους που, μαζί με το υλικό που άρχισε να δημοσιεύεται και να κυκλοφορεί στην Ευρώπη, προσέλκυσε το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων για τον ξεχασμένο αυτόν πολιτισμό...

Για την ανέγερση των στρατοπέδων του, ο γαλλικός στρατός χρησιμοποιούσε υλικά που προέρχονταν από παλαιότερες κατασκευές, στις οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί με την σειρά τους αρχαίες "πέτρες"...

Μετά από τον πρόσφατο καθαρισμό της διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για μια πλάκα από γρανίτη (και όχι από μαύρο βασάλτη όπως παλαιότερα πιστεύονταν), ύψους 118 εκατοστών, πλάτους 77 εκατοστών και βάρους 762 κιλών. 

 

Η "Στήλη της Ροζέτας", όπως ονομάστηκε, καλύπτεται στην μια επιφάνεια από επιγραφή της Ελληνιστικής Περιόδου, και συγκεκριμένα του ενάτου έτους της βασιλείας του Πτολεμαίου Ε' του Επιφανούς δηλαδή του 196 π.Χ.

Το κύριο τμήμα της αποτελεί αντίγραφο διατάγματος το οποίο καταγράφει την απονομή τιμών προς τον βασιλέα για τις προσφορές του προς τους θεούς και τις ευεργεσίες του προς το αιγυπτιακό ιερατείο. Το κείμενο του διατάγματος είναι χαραγμένο σε δύο αρχαίες γλώσσες, την αιγυπτιακή και την ελληνική, αλλά σε τρεις διαφορετικές γραφές : την αιγυπτιακή ιερογλυφική (σώζονται 14 γραμμές) στο ανώτερο ελλιπές τμήμα, την αιγυπτιακή δημοτική (24 γραμμές) στο κέντρο, και την ελληνική μεγαλογράμματη γραφή (32 γραμμές) στο τέλος της Στήλης.

post-32-35349-ROSETTA06b_s.jpg

Τμήμα της Στήλης της Ροζέτας. Στην τρίτη σειρά, διακρίνεται η φράσις : «ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» στην ελληνική γλώσσα 

Η ανεκτίμητη αξία της δίγλωσσης επιγραφής της Στήλης της Ροζέτας έγκειται στην παρουσία της ελληνικής γλώσσας και οδήγησε στην αποκρυπτογράφηση της αρχαίας αιγυπτιακής.

Η σημασία του ευρήματος αναγνωρίσθηκε αμέσως από τους γάλλους λογίους του Καϊρου οι οποίοι προμήθευσαν με αντίγραφα του κειμένου τους συναδέλφους τους στην Ευρώπη. Ήδη το 1802 δημοσιεύθηκαν οι μελέτες του γάλλου Sylvestre de Sacy (1752 - 1832) και του σουηδού μαθητή του Johan Akerblad (1763 - 1819), οι οποίοι επικεντρώθηκαν στην απόδοση του κειμένου στην δημοτική  ή «επιστολογραφική» και κατάφεραν να απομονώσουν τα κύρια ονόματα της επιγραφής και έναν μικρό αριθμό λέξεων.

Πιο διεισδυτική αποδείχθηκε η μελέτη του πολύγλωσσου άγγλου Φυσικού Thomas Yουng (1773 - 1829) ο οποίος σημείωσε τα πρώτα θετικά βήματα στην επίλυση του αινίγματος της αρχαίας αιγυπτιακής γλώσσας. Παραβάλλοντας το ιερογλυφικό κείμενο της στήλης με άλλες αιγυπτιακές επιγραφές συνέλαβε την συγγενική σχέση μεταξύ δημοτικής και ιερογλυφικής και διέκρινε την συνύπαρξη διαφόρων τύπων συμβόλων με ξεχωριστές λειτουργίες. Πρώτος αυτός αναγνώρισε ότι οι ωοειδείς δακτύλιοι «cartouche» περικλείουν ονόματα βασιλέων.

Έτσι, με την σύγκριση της ελληνικής και ιερογλυφικής απόδοσης του ονόματος του Πτολεμαίου πέτυχε την σωστή ταύτιση πέντε στοιχείων, γκρεμίζοντας έτσι τον μύθο της εξ' ολοκλήρου συμβολικότητας των ιερογλυφικών.

Δεν μπόρεσε όμως να διαγράψει εντελώς από την σκέψη του την λανθασμένη παραδοσιακή αυτή αντίληψη και υποστήριξε ότι η χρήση του φωνητικού συστήματος δεν ήταν γενικευμένη αλλά περιοριζόταν στην δήλωση ξένων ονομάτων και τίτλων της ελληνορωμαϊκής περιόδου. Η εσφαλμένη αυτή θεώρηση του αφαίρεσε την δυνατότητα για μεγαλύτερη εμβάθυνση στην λειτουργία των ιερογλυφικών και τον απέκλεισε από την ηθική ικανοποίηση και την δόξα της τελικής αποκρυπτογράφησης.

Ο Young δημοσίευσε τα πορίσματα της έρευνάς του το 1819 αφού προηγουμένως τα είχε ανακοινώσει στον γάλλο λόγιο Jean Francois Champollion.

Ο νεαρός γλωσσομαθής Champollion, ο οποίος είχε εκδηλώσει το ενδιαφέρον του για την αρχαία αιγυπτιακή γλώσσα ήδη από τα έντεκα του χρόνια, κατέκτησε τελικά τον τίτλο του πατέρα της αιγυπτιολογίας σε ηλικία μόλις 24 χρονών.

Τον ρυθμό της μελέτης του επιτάχυνε η ανακάλυψη στην Αίγυπτο το 1815 μιας δεύτερης δίγλωσσης επιγραφής αποτυπωμένης στα ιερογλυφικά και τα αρχαία ελληνικά, χαραγμένη στο κύριο σώμα και την βάση οβελίσκου της ελληνορωμαϊκής περιόδου από το νησί των φυλών στο Ασσουάν.

Η δεύτερη αυτή επιγραφή έφερε τα ονόματα του Πτολεμαίου (γνωστού ήδη από την Στήλη της Ροζέτας) και της Κλεοπάτρας, τα κοινά ελληνικά γράμματα των οποίων (π, τ, ο, λ) διευκόλυναν την επιτυχή αναγνώριση των αντίστοιχων ιερογλυφικών συμβόλων. 

post-32-35849-ROSETTA07_s.jpg

Σχεδιαστική απεικόνισις της Βασιλικής Δέλτου («cartouche») του Πτολεμαίου... 

Με την ίδια τακτική ο Champolion ταύτισε και άλλα βασιλικά ονόματα σε Δέλτους, όπως του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της Βερενίκης, καθώς και των τίτλων του καίσαρα και του αυτοκράτορα. 

post-32-35909-ROSETTA05_s.jpg

 

...και της Βασιλικής Δέλτου («cartouche») της Κλεοπάτρας. (P. Jordan : «The Black Land» - Oxford, 1976) 

Το 1822 υπερπήδησε και το τελευταίο υψηλό εμπόδιο αναγνωρίζοντας την γενικευμένη εφαρμογή και την πρωιμότητα της φωνητικής λειτουργίας του ιερογλυφικού συστήματος.

Μελετώντας πολλές νέες επιγραφές, επωφελούμενος από τον κατάλογο των φαραώ στα αρχαία ελληνικά του ιστορικού Μανέθωνα αλλά και από την βαθιά του γνώση της κοπτικής γλώσσας δημοσίευσε το 1824 τα αποτελέσματα των ερευνών του στο σύγγραμμα : «Precis du Systeme Hieroglyphique», το οποίο αποκαλεί την φωνητική αρχή ως «ψυχή»του ιερογλυφικού συστήματος, αποκαλύπτει την ακριβή σχέση μεταξύ ιδεογραμμάτων, φωνογραμμάτων και προσδιοριστικών και συντάσσει την πρώτη γραμματική ανάλυση θέτοντας τα θεμέλια της επιστήμης της αιγυπτιολογίας. 

Η "Στήλη της Βουβάστιδος" 

Το 2004 ανακαλύφθηκε άλλη μία δίγλωσση στήλη, και πάλι στο Δέλτα του Νείλου, από Γερμανούς αρχαιολόγους...

Εντοπίσθηκε κατά την ανασκαφή ενός κατεστραμμένου, πιθανόν από σεισμό, ναού στην θέση Τελ Μπάστα (αρχ. Βούβαστις), όπου υπήρξε ένα εξέχον θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο τόσο κατά την Φαραωνική, όσο και κατά την Ελληνιστική και Ρωμαϊκή Περίοδο της αιγυπτιακής ιστορίας. Ίσως δε κατά τον 8ο αι. π.Χ. να είχε μεταφερθεί εκεί η πρωτεύουσα του βασιλείου.

Η "Στήλη της Βουβάστιδος" είναι μία πλάκα από γκριζόχρωμο γρανίτη με διαστάσεις 99 x 84 εκατοστά και είναι φθαρμένη στο επάνω μέρος της. Η επιγραφή που καλύπτει την μία επιφάνειά της, ακριβώς όπως και στην "Στήλη της Ροζέτας", είναι χαραγμένη σε τρεις διαφορετικές γραφές : την αιγυπτιακή ιερογλυφική και δημοτική και την μεγαλογράμματη ελληνική. 

Από την ιερογλυφική σώζονται ελάχιστα ίχνη λόγω της φθοράς, από την δημοτική σώζονται 24 γραμμές στο κέντρο της Στήλης και από την ελληνική 67 γραμμές στο κάτω μέρος της.

Το κείμενό της αναφέρεται στον Πτολεμαίο Γ' τον Ευεργέτη (βασίλεψε την περίοδο 246 - 221 π.Χ.) και τοποθετείται στο 238 π.Χ. πρόκειται για βασιλικό διάταγμα που αφορούσε την αναμόρφωση του αρχαίου αιγυπτιακού ημερολογίου, γεγονός που πραγματοποιήθηκε τελικά 250 χρόνια αργότερα κατά την βασιλεία του Ιουλίου Καίσαρα. 

post-32-36124-BOUBASTI01_s.jpg

Τμήμα της νεοευρεθείσας "Στήλης της Βουβάστιδος"

 

Μεταξύ σημαντικών πράξεων που περιγράφονται για να προβάλλουν την δύναμη και τα ευεργετήματα του Έλληνος βασιλέως, εγκωμιάζεται η εισαγωγή σιτηρών από την Συρία, την Φοινίκη και την Κύπρο με σκοπό την ανακούφιση του λαού της Αιγύπτου που υπέφερε από λιμό...

 

ΠΗΓΕΣ

 

1 -ΜΕΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ -ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΤΙΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ    

-ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ

2-, Η ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ -ΝΙΚΟΛΤΣΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ www.fourakis-kea.com ΚΑΙ ΠΗΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ, ΕΙΚΟΝΩΝ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΩΝ :

«ΕΛΛΑΔΑ - ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» εκδόσεις ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑ (ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ 1995) Τόμος 2 σελ. 174,

«ΕΛΛΑΣ - Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΑΡΧΕΣ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ» του Εκδοτικού Οίκου ΠΑΠΥΡΟΣ - 1997 - Ελλάς - Τόμος ΠΡΩΤΟΣ,

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΡΔΙΚΟΣ : «ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ : 40.000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΓΑΙΑ ΓΗ - ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ : ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΣΕΩΣ ΚΟΣΜΟΥ ΕΩΣ 2.776 ΠΡΟ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ (ή 776 π.Χ.)» ΕΚΔΟΣΙΣ ΕΚΔΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ ΑΤΤΙΚΑ - 1η έκδοσις Νοέμ. 2001,

άρθρα της Μαργαρίτας Νικολακάκη - Κέντρου (Αρχαιολόγος - Αιγυπτιολόγος) στο περιοδικό «CORPUS» τ. 10 (Νοέμ. 1999) σελ. 32, τ. 53 (Οκτ. 2003) σελ. 92 και τ. 63 (Αύγ. - Σεπτ. 2004) σελ. 15,

άρθρο του Βασίλη Ι. Χρυσικόπουλου (Δρ Αιγυπτιολογίας) στο περιοδικό «ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ» τ. 87 (Απρ. - Ιούν. 2003) σελ. 76 και

http://www.crystalinks.com/rosetta.html ενώ

ο χάρτης της περιοχής προέρχεται από τον Microsoft ENCARTA Interactive World Atlas 2003.

 

ΤΕΛΟΣ

  

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock