πίσω

Το Gallicianó της Κάτω Ιταλίας & το Gallicum της Μακεδονίας

                   Ιστορία του Κιλκίς - Callicum Gallicum

Callicum αρχαία πόλη της Κεντρικής Μακεδονίας η καταστροφή και η μετανάστευση των κατοίκων τον 10ο αιώνα.
Είναι αλήθεια πως η ιστορία δεν έχει καλές σχέσεις με τη φαντασία. Η ιστορία θέλει αποδείξεις, η φαντασία τρέφεται από την έμπνευση. Ορισμένες φορές όμως η έμπνευση δίνει τροφή και στην ιστορία. Τότε το αποτέλεσμα είναι ...αφάνταστο.

Όταν πριν από μερικά χρόνια διάβασα το ιστορικό βιβλίο του γνωστού γκρεκάνου φιλολόγου και ιστορικού της Καλαβρίας, Φίλιππου Βιόλι, διαπίστωσα πως μια ιδιαίτερη ιστορική σχέση συνδέει το μικρό οικισμό της Μεγάλης Ελλάδας (της νότιας Ιταλίας) που έχει το όνομα Gallicianó με τον λησμονημένο, ιστορικά, οικισμό Gallicum της κεντρικής Μακεδονίας.
Στο βιβλίο του αναφερόμενου συγγραφέα ‘Storia della Calabria Greca’ ‘ Η ιστορία της ελληνικής Καλαβρίας’ και στη σελίδα στην οποία αναφέρεται για τον οικισμό Gallicianó, σημειώνεται πως βρέθηκε μια επιγραφή η οποία γράφει πως οι κάτοικοι Γαλλικιάνοι του

οικισμού ήρθαν στην περιοχή περί το δέκατο αιώνα, από την πόλη Gallicum ή Callicum.

 

 

Το βιβλίο του καθηγητή Philippo Violi για την ιστορία της ελληνικής Καλαβρίας


Πριν από μερικούς μήνες, ο πρόεδρος του συλλόγου «Ελληνοχριστιανική Αγωγή» του Κιλκίς κ. Κωνσταντίνος Βαστάκης, εντυπωσιάστηκε από την ιστορική ‘αποκάλυψη’ του βιβλίου μου για το Gallicianó της Κάτω Ιταλίας. Με προέτρεψε, μάλιστα, ο ευγενής και ανήσυχος πρόεδρος του συλλόγου, να έρθω σε επικοινωνία με το συγγραφέα της Καλαβρίας για να μάθω περισσότερα.
Πράγματι, ήρθα σε επαφή με τον Βιόλι, ο οποίος διαμένει στη Bova της Καλαβρίας (Ιταλία). Ο Συγγραφέας μου επεσήμανε τις βιβλιογραφικές πηγές του για την ιστορία της περιοχής της Μεγάλης Ελλάδας (Magna Grecia). Το ‘tabulario’ όμως όπου αναγράφεται η προέλευση των κατοίκων του οικισμού Gallicianó δεν ξέρει αν υπάρχει σήμερα, για αυτό όμως μιλούν οι κάτοικοι του οικισμού αυτού.
Συγκεκριμένο, λοιπόν, αποδεικτικό ιστορικό στοιχείο για την προέλευση του οικισμού δεν υπάρχει, γίνεται όμως αναφορά για τον τόπο αυτόν, πριν τρεις-τέσσερις αιώνες, σε μια έκδοση της πόλης του Βατικανού (cittá del Vaticani). Αναφέρεται μάλιστα στα ελληνικά ως: «χωράφιον το Γαλλικίανον εις το κάστρον του Γάρδου».
Μέχρι πριν μερικά χρόνια οι Γαλλικιάνοι ζούσαν απομονωμένοι από τους υπόλοιπους κατοίκους των γύρω οικισμών. Ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι, εύθυμοι τραγουδιστές και λάτρεις της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής καταγωγής τους. Η γλώσσα που μιλούσαν (μιλούν τώρα) είναι αυτή της βυζαντινής εποχής.
Είναι, πάντως, ιστορικά αποδεδειγμένο πως την βυζαντινή περίοδο - 9ος ή 10ος αιώνας - έγινε μετακίνηση ελληνικού πληθυσμού προς την Κάτω Ιταλία. Αναζητούσαν μια νέα πατρίδα, μετά από την εισβολή άγριων και πρωτόγονων σλαβικών φυλών στη βαλκανική, οι οποίες σκότωναν τους κατοίκους και λεηλατούσαν και ερήμωναν τους οικισμούς.
Την εποχή αυτή παύουν να υπάρχουν πάρα πολλοί οικισμοί στην κεντρική Μακεδονία. Οικισμοί που υπήρχαν πάνω από χίλια χρόνια καταστράφηκαν και οι κάτοικοι, όσοι γλύτωσαν αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν σε άλλα μέρη.

 

 

                         Η πέτρινη επιγραφή στην είσοδο του οικισμού του Galliciano "Calos Irthete' .


Έτσι μέσα στο φοβερό αυτό κλίμα φυγής, πιστεύουμε, πως έγινε και η μετανάστευση ή o διωγμός των κατοίκων της πόλης Callicum της Κεντρικής Μακεδονίας, που όπως γράφω στο αναφερόμενο βιβλίο μου είναι το σημερινό Κιλκίς. Μάλιστα, η περιοχή του Κιλκίς, επί αιώνες, έκτοτε, αναφέρεται ως κατεστραμμένη περιοχή ( είναι σημειωμένη ως ‘loca destructa’).
Στην επικοινωνία που είχα με το Βιόλι του ανέφερα την παραπάνω ιστορική εκδοχή, ότι οι Γαλλικιάνοι της Καλαβρίας ενδεχομένως να προέρχονται από το Callicum της Κεντρικής Μακεδονίας. Ξαφνιάστηκε με τη θεώρηση αυτή αφού στο βιβλίο του σημειώνει πως οι γκρεκάνοι της Καλαβρίας κατάγονται από τους Έλληνες του 8ου αιώνα π.Χ.
Πάντως το ιστορικό στοιχείο του πίνακα ή της επιγραφής, που λέει τον τόπο από τον οποίο έχουν προέλθει οι κάτοικοι του Gallicianó, δίνει αρκετά ερείσματα για να συγκλίνουμε στην άποψη πως οι Γαλλικιάνοι είναι απόγονοι των παλαιών κατοίκων του πάλαι ποτε Callicum της κεντρικής Μακεδονίας.

(Σημείωση Συγγραφέα: Όποιος έχει τη δυνατότητα να επισκεφθεί τη Νότιο Ιταλία, ας έχει υπόψη του τα ελληνικά χωριά της Καλαβρίας. Αποτελούν μια προέκταση της φυλής μας.)

                             

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η κεντρική Μακεδονία,

όπως χαρτογραφήθηκε το 1849 από τον Alexander G. Findlay.

Στο κέντρο η πόλη Gallicum (Γαλλικός)

                                                             δεξιά της ροής του ποταμού.

Στην Κάτω Ιταλία οι απόγονοι του μεσαιωνικού Κιλκίς;

Περάσανε, είκοσι έτη από την πρώτη έκδοση της Ιστορίας του Κιλκίς.
Καθώς τώρα που ξαναγράφω, ουσιαστικά, την Ιστορία, προετοιμάζοντας, έτσι, την τρίτη βελτιωμένη έκδοση, αποφάσισα να προβώ τμηματικά σε δημοσιεύσεις νέων ιστορικών στοιχείων, τα οποία συνέλλεγα στη διάρκεια των πολλών αυτών χρόνων που παρήλθαν.
Όταν είχα δημοσιεύσει, παλαιότερα, πως το Κιλκίς έχει χαμένο ιστορικό παρελθόν αλλά και η ίδια η ονομασία του αποτελεί παραφθορά μιας αρχαίας ή μεσαιωνικής ονομασίας, αρκετοί αναγνώστες, αμφισβήτησαν το δημοσίευμά μου, για διάφορους λόγους, υποστηρίζοντας πως η πόλη Κιλκίς είναι ένα δημιούργημα των χρόνων της οθωμανικής κυριαρχίας…
Και όμως υπήρχε η αρχαία - μεσαιωνική πόλη το Καλλικός ή Γαλλικός – ανάλογα με την προφορά του γράμματος Κάπα, ή γραμμένο στη λατινική ως Callicum ή Gallicum, εδώ, στην ίδια περιοχή που είναι τώρα η πόλη Κιλκίς.
Ας έρθουμε όμως στο θέμα του τίτλου του σημειώματος αυτού.
Μελετώντας μερικά άρθρα για την ιστορία των Ελλήνων της Καλαβρίας, στην Κάτω Ιταλία, ξαφνιάστηκα όταν διάβασα το ιστορικό του χωριού Γαλλικιανό.
Μεταφράζω ελεύθερα, μερικές φράσεις από το ιταλικό κείμενο:
« Το Γαλλικιανό ιδρύθηκε σε πολύ παλιούς και αβέβαιους χρόνους. Οι Γαλλικιανέζοι (Gallicianesi) είναι χαρακτηριστικοί άνθρωποι των ποιμένων, εραστές του τραγουδιού, του χορού και της γλώσσας τους: της ελληνικής γλώσσας… Οι Γαλλικιανοί είναι θύματα μιας βίαιης μετανάστευσης πληθυσμών και προέρχονται βάσει των οδηγιών ενός καταλόγου (tabellario) από μια πόλη (της Ελλάδας) με το όνομα Καλλικός ή Γαλλικός (dal nome Callicum o Gallicum), από όπου πήρε την ονομασία και το χωριό τους. Εντούτοις και σήμερα το χιλιόχρονο χωριό τους, επιμένει να αντιστέκεται πολιτιστικά και εθνικά…»
Αυτά σημειώνει, μεταξύ άλλων, ο Filippo Violi, σε μια σύντομη ιστορική αναφορά για τους έλληνες της Καλαβρίας, της Κάτω Ιταλίας.
Πόλη με το όνομα Callicum ή Gallicum, στον ελλαδικό χώρο, υπήρχε μόνον στην περιοχή της Κρηστωνίας, δηλαδή στο σημερινό νομό Κιλκίς. Το Καλλικός ή Γαλλικός είναι ασφαλώς ο πρόδρομος της σημερινής πόλης Κιλκίς και αποτελεί σαφώς μεγάλο κομμάτι της ιστορικής διαδρομής του Κιλκίς.
Άλλωστε, από τον οικισμό του Καλλικού (Callicum) ή από τη γνωστή σε μας μεσαιωνικής ‘επισκοπής του Καλλικού’ (episcopi Callicu) του 6ου – 8ου αιώνα, πήρε το όνομά του ο Γαλλικός ποταμός, αφού γύρω στο 15ο ή 16ο αιώνα, έπαψε να ονομάζεται με την αρχαία ονομασία ‘Χείδωρος’ ή ‘Εχέδωρος’.
Αν, πράγματι, οι Γαλλικιανοί της Καλαβρίας, προέρχονται από τον πάλαι ποτέ οικισμό του Καλλικού, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε μια ‘ιστορική αποκάλυψη’.
Βρισκόμαστε στα ίχνη των παλαιότατων ελλήνων κατοίκων της περιοχής του Κιλκίς και μάλιστα των απογόνων του ίδιου του μεσαιωνικού οικισμού του Κιλκίς!
Το Καλλικός, ως οικισμός, αλλά και η επισκοπή Καλλικού, παύουν να υπάρχουν μετά το 10ο –11ο αιώνα. Μάλιστα σε χάρτη πολύ νεώτερο, του 1770 παρουσιάζεται, ακόμη, ως κατεστραμμένη περιοχή (αναφέρεται επί λέξει σε σημείωση, στα λατινικά, κάτωθεν του χάρτη: Callicum, locca destructa).
Θεωρούμε πως ο αφανισμός της πόλης Καλλικός και του μοναστηριού του, έγινε στη γενικότερη καταστροφή της περιοχής στα τέλη του δεκάτου αιώνα από βαρβαρικές επιδρομές. Μετά από αυτές τις επιδρομές, παύει, επίσης να αναφέρεται και η πόλη Δόβηρος και η γνωστή ‘επισκοπή Δοβήρων’, που βρισκόταν στην περιοχή της Δοϊράνης.
Οι καταστροφές, οι δηώσεις και οι λεηλασίες ήταν τρομερές εκείνη την εποχή από τους βάρβαρους εισβολείς στο γεωγραφικό χώρο της κεντρικής Μακεδονίας.

Έτσι οι κάτοικοι της εποχής εκείνης αναγκάστηκαν να προσφύγουν, για να σωθούν, ως πρώτο στάδιο, στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Ήταν μια προσφυγιά χωρίς γυρισμό. Μετανάστευσαν με τα καράβια της εποχής, προς αναζήτηση νέας πατρίδας, στην Καλαβρία της Κάτω Ιταλίας.

 

Πηγη ……. Γιώργος Εχέδωρος

 

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ………………………. ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ 2009 ΜΧ

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock