πίσω

Καλίνδοια ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΠΟΛΙΣ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΗ

ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ ΟΚΤΑΒΙΑΝΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1ος ΑΙΩΝΑΣ π.Χ.


Ένα ακέφαλο μαρμάρινο άγαλμα υπερφυσικού μεγέθους κοσμούσε επί πολλά χρόνια την πλατεία του Καλαμωτού Ζαγκλιβερίου Θεσσαλονίκης και είχε ταυτιστεί με τη ζωή της κοινότητας. Γι’ αυτό, όταν τη δεκαετία του ’60 το γλυπτό βρήκε τη θέση του στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, η θλίψη του «αποχωρισμού» ήταν μεγάλη. Κανείς μέχρι τότε δεν γνώριζε ότι το άγαλμα της πλατείας που είχαν βρει οι ίδιοι καλλιεργώντας τα χωράφια τους ήταν ανδριάντας του Οκταβιανού Αυγούστου. Χρόνια αργότερα, οι ανασκαφές των αρχαιολόγων στη θέση «Καστέλλια», 55 χιλιόμετρα ανατολικά της Θεσσαλονίκης, έφερναν στην επιφάνεια ένα ακμαίο αστικό κέντρο του Μακεδονικού Βασιλείου, άγνωστου επί 20 περίπου αιώνες.
 


ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑ , ΣΤΗΝ ΘΕΑ ΡΩΜΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ  ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ  ΤΡΑΪΑΝΟ  88. μ.Χ.

Τη σπουδαιότητα αυτής της αρχαίας πόλης άρχισαν να φωτίζουν σταδιακά δεκάδες ευρήματα –τα περισσότερα ογκώδη– αποκαλύπτοντας όχι μόνο το όνομά της, αλλά και τους θεσμούς, τη λειτουργία της, τη σύνθεση του μεικτού πληθυσμού και την καθιέρωση της λατρείας του αυτοκράτορα και της θεάς Ρώμης σε έναν από τους πρωιμότερους ναούς της αυτοκρατορικής λατρείας στη μακεδονική ενδοχώρα.


Τη μεγάλη σημασία των Καλινδοίων (σημαίνει τον τόπο όπου κυλιούνται τα άλογα) επεσήμανε στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο η κυρία Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης: «Τα Καλίνδοια είναι αυθεντική μακεδονική πόλη, όχι αποικιακή. Είχε μικτό πληθυσμό. Συνυπάρχουν ονόματα πανελληνίως γνωστά, ονόματα μακεδονικά και θρακικά, από τον 4ο π.Χ. μέχρι τον 3ο μ.Χ. αιώνα». Τα Καλίνδοια είναι η τέταρτη αυθεντική μακεδονική πόλη που γνωρίζουμε μετά την Πέλλα, την Ολυνθο και τις Πέτρες της Φλώρινας. Οι υπόλοιπες μακεδονικές πόλεις, όπως τα Στάγειρα, είναι αποικιακές.

 

Είναι τα Καλίνδοια της βόρειας Βοττικής (όπως ονομαζόταν η ευρύτερη περιοχή κατά την αρχαιότητα), μια πόλη με συνεχή κατοίκηση από τους αρχαϊκούς (7ος π.Χ. αι.), τους κλασικούς, τους ελληνιστικούς ως και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Από εκεί πέρασε ο Μ. Αλέξανδρος πριν ξεκινήσει για την εκστρατεία του στην Ασία, όπου –σύμφωνα με μια στήλη– μοίρασε στους εταίρους του γαίες της πόλης και περιοχών αυτής (Τριποάτης, Καμακέα, Θαμίσκεια).

Tην εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τα Καλίνδοια γνώρισαν το αποκορύφωμα της ακμής τους, που ξεκίνησε στα τέλη του 1ου αιώνα για να συνεχιστεί επί δύο περίπου αιώνες. Πολυτελή δημόσια κτίρια με πλούσια διακόσμηση κοσμούσαν το κέντρο της, ενώ ήδη από τον 5ο π.Χ. αιώνα η πόλη είχε Βουλή και Εκκλησία του Δήμου. Σημαντικοί άρχοντες ήταν οι πολιτάρχες (στρατηγοί), ο θεσμός της χορηγίας ήταν ιδιαίτερα ισχυρός, ενώ οι πολίτες
της συμβίωναν αρμονικά για αιώνες.

ΚΕΦΑΛΗ ΑΓΑΛΜΑΤΟΣ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΙΘΑΝΑ Η ΦΛΑΒΙΑ ΜΥΣΤΑ ΧΟΡΗΓΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΟΥ ΝΑΟΥ


 Η ευρύτερη περιοχή των Καλινδοίων ονομαζόταν στην αρχαιότητα Βοττική. Τον 4ο αιώνα π.Χ. ενσωματώθηκε στο μακεδονικό βασίλειο. Η ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδος αρχίζει το 31 π.Χ. Οι αυτοκράτορες λατρεύονταν σε ειδικούς ναούς, τα Σεβαστεία.

Το Σεβαστείο

Στην αγορά δέσποζε το συγκρότημα του Σεβαστείου, ένα επίμηκες κτίριο 70 περίπου μέτρων που φιλοξενούσε τις πιο λαμπρές τελετές των κατοίκων: πολιτικές, θρησκευτικές, κοινωνικές. Τις αίθουσές του κοσμούσαν μεγάλα μαρμάρινα αγάλματα και άλλα έργα τέχνης σπουδαίων καλλιτεχνών της εποχής.

Επίκεντρο των λατρευτικών εκδηλώσεων αποτελούσε ο ναός που ήταν αφιερωμένος στον Δία, τη θεά Ρώμη και τον αυτοκράτορα, όπου βάθρο του χάλκινου αγάλματος του Τραϊανού φέρει την υπογραφή «ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΘΕΟΝ ΘΕΟΥ ΥΙΟΝ ΤΡΑΪΑΝΟΝ ΣΕΒΑΣΤΟΝ Η ΠΟΛΙΣ». Με το πέρασμα των χρόνων το κτίριο υπέστη φθορές. «Χορηγός» της ανακαίνισης ήταν η Φλαβία Μύστα, μια ευκατάστατη αστή των Καλινδοίων. Πλήρωσε την επισκευή του παλαιότερου ναού που –σύμφωνα με τις ανασκαφικές ενδείξεις– είχε στο μεταξύ καταστραφεί και, ταυτόχρονα, πρόσθεσε νέους χώρους λατρείας. Εξόρκισε μάλιστα τους συμπολίτες της να φροντίζουν –σύμφωνα με επιγραφή– τον ναό για να μείνει «ακατάφθορος».

                                                        

 Η ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΤΕΙΟΥ.

 

Και χορηγίες

Το 88 μ.Χ. –επί αυτοκράτορος Δομιτιανού– τρεις άλλοι χορηγοί, οι γιοι του Σωπάτρου Κότυς και Αρριδαίος –ιερέας τη χρονιά εκείνη στο ναό– κατασκεύασαν το βουλευτήριο, τη στοά και την εξέδρα. Εκεί λαμβάνονταν οι σημαντικότερες αποφάσεις. Ψηφίσματα αναγράφονται σε μαρμάρινες στήλες και επιγραφές. Εύποροι πολίτες ενίσχυαν τη λειτουργία του, ενώ συχνές ήταν οι συνεδριάσεις των 50 βουλευτών που καθόριζαν την τύχη του τόπου.

Η ζωή της πόλης σταμάτησε ξαφνικά στα τέλη του 3ου μ.Χ. αιώνα. Υστερα από μεγάλες μέρες δόξας που πέρασε το οικοδομικό συγκρότημα του Σεβαστείου, ήρθε η τελική καταστροφή. Αγάλματα και αρχιτεκτονικά γλυπτά κατέληξαν σε μια μεγάλη ασβεστοκάμινο – πεντακόσια και πλέον θραύσματα βρέθηκαν στην ανασκαφή. Οσα γλίτωσαν από τη βίαιη καταστροφή στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, χάθηκαν κάτω από τα ερείπια του ένδοξου κτιρίου.

 


ΑΡΓΥΡΟ ΤΕΤΡΑΔΡΑΧΜΟ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΒΟΤΤΙΚΗΣ  - α’ ΤΕΤΑΡΤΟ 4ου ΑΙ.π.Χ.

Η συνοπτική ιστορία των Καλινδοίων δεν προκύπτει από γραπτές πηγές. Οι μαρτυρίες των αρχαίων συγγραφέων είναι αρκετά φειδωλές. Tη φωτίζουν αποκλειστικά τα ευρήματα συστηματικής αρχαιολογικής έρευνας που πραγματοποιεί από το 2003 ο αρχαιολόγος κ. Κώστας Σισμανίδης.
Μέχρι σήμερα έχουν αποκαλυφθεί πλήρως έξι συνεχόμενοι χώροι συνολικού μήκους 70 μέτρων στο οικοδομικό συγκρότημα του Σεβαστείου, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η έρευνα μιας έβδομης αίθουσας που φέτος, αποκάλυψε σπουδαία ευρήματα. Μεταξύ αυτών, δύο αγάλματα φιλοσόφων και ένα ακέφαλο γυναικείας μορφής υπερφυσικού μεγέθους τύπου «Μικρής Ηρακλειώτισσας»
«Μέχρι το 1983 δεν γνωρίζαμε ούτε το όνομα της πόλης. Μέσα σε 25 χρόνια όμως προέκυψαν πλούσιες πληροφορίες για την εικόνα της, τη σύνθεση του πληθυσμού, τους θεσμούς και τις λειτουργίες της, πράγμα που δείχνει ότι μια ανασκαφή “γράφει” την ιστορία», επισημαίνει ο κ. Σισμανίδης. Το σημαντικότερο στοιχείο αυτής της αρχαίας πόλης, εξηγεί, είναι ότι στα Καλίνδοια λειτουργούσε ένα από τα πρώτα Σεβαστεία του ελλαδικού χώρου. Ιδρύθηκε την τελευταία προχριστιανική εικοσαετία, όταν Σεβαστεία εμφανίζονται για πρώτη φορά το 29 π.Χ. στη Μικρά Ασία, ενώ ανάλογοι ναοί αυτοκρατορικής λατρείας καθιερώνονται στη Μακεδονία τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες.

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗΡΙΟΥ

 

Μια έκθεση που αναπαριστά την πόλη


Σε μια  έκθεση για την πόλη που έγινε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης παρουσιάζει σε αναπαράσταση (σχέδια Ιωάννη Νιαούρη) τέσσερις από τις επτά αιθουσες του Σεβαστείου, πλαισιωμένες από τα σημαντικότερα ευρήματα. Στην είσοδο –σύμφωνα με τη μουσειολογική μελέτη της Χριστίνας Ζαρκάδα, αρχιτέκονος του ΑΜΘ– στήθηκαν η «επιγραφή των Καλινδοίων» και το άγαλμα του θωρακοφόρου Αυγούστου (τέλη 1ου αι. π.Χ.). Η μαρμάρινη κεφαλή υπερφυσικού αγάλματος του Μελεάγρου δεσπόζει μπροστά από τη φωτογραφία αντίστοιχου αγάλματος του Βερολίνου, το οποίο αποδίδεται στην κλίμακα του Μελεάγρου των Καλινδοίων. Είναι ο πρώτος Μελέαγρος (έργο του γλύπτη Σκόπα), που βρέθηκε σε ανασκαφές στον βορειοελλαδικό χώρο, παρόλο που ο γνωστός μυθικός ήρωας υπάρχει σε πολλά ξένα μουσεία.

 




 

Τιμητικές επιγραφές

Στις αίθουσες του Σεβαστείου στήθηκαν ακέφαλα αγάλματα και οι μαρμάρινες κεφαλές αγαλμάτων του Οκταβιανού Αυγούστου (β΄ μισό του 1ου μ.Χ.), της Φλαβίας Μύστας και της Αθηνάς (Minerva) με κορινθιακό κράνος – πιθανότατα αποδίδει και τη θεά Ρώμη (DEA ROMA) η οποία, σύμφωνα με τις επιγραφικές μαρτυρίες, λατρευόταν στον ναό. Τις ενότητες της έκθεσης συνθέτουν τιμητικές επιγραφές, με σημαντικότερη «των εφήβων» που δίνει σαφή δημογραφικά στοιχεία για την πληθυσμιακή σύνθεση μιας μακεδονικής πόλης κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους. Επι πλέον, κτητορικές επιγραφές του ναού και του βουλευτηρίου που φέρουν τα ονόματα των χορηγών, νομίσματα με την επιγραφή ΒΟΤΤΙΑΙΩΝ, κοσμήματα, ειδώλια με θεότητες, δέκα εκ των οποίων της θεάς Αφροδίτης (1ος αι. μ.Χ.).

Ξεχωριστή ενότητα αποτελούν οι ταφικές στήλες –δείγματα επιτάφιων μνημείων της ελληνικής και της ρωμαϊκής περιόδου– που περιέχουν πληροφορίες για τους νεκρούς και την οικογένειά τους με συμβολισμούς σχετικούς με τις δοξασίες για τη μεταθανάτια ζωή. Συγκινητικό είναι το επίγραμμα ενός δωδεκάχρονου αγοριού, του Φιλώτα που, εξαιτίας του πρόωρου θανάτου του, παρέμεινε άσημος και δεν πρόλαβε να δοξαστεί όπως ο συνονόματος παππούς του. Ο μικρός, που τάφηκε δίπλα στην από χρόνια χαμένη μητέρα του αφήνοντας τρεις αδελφές, αφηγείται με παράπονο λεπτομέρειες της σύντομης ζωής του.

http://www.macedoniahellenicland.eu/images/stories/photo/2009/KAL7.jpg

Ο ΗΡΩΣ ΜΕΛΕΑΓΡΟΣ Η  μαρμάρινη κεφαλή υπερφυσικού αγάλματος του Μελεάγρου δεσπόζει μπροστά από τη φωτογραφία αντίστοιχου αγάλματος του Βερολίνου, το οποίο αποδίδεται στην κλίμακα του Μελεάγρου των Καλινδοίων. Είναι ο πρώτος Μελέαγρος (έργο του γλύπτη Σκόπα), που βρέθηκε σε ανασκαφές στον βορειοελλαδικό χώρο, παρόλο που ο γνωστός μυθικός ήρωας υπάρχει σε πολλά ξένα μουσεία.

ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ .

 

«ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΔΩΚΕ ΜΑΚΕΔΟΣΙ»

Η Στήλη, που βρέθηκε παλαιότερα σε δύο κομμάτια, αποτελεί αφιέρωμα, με κατάλογο ονομάτων όσων υπηρέτησαν στο τοπικό «ιερό» και είναι πραγματικά ένας ποταμός Ελληνικότατων ονομάτων ανθρώπων της Μακεδονίας, από τότε που όπως γράφει:

http://www.adamiotes.gr/images/stories/kalindoia%202.gif

  

ο «ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΔΩΚΕ ΜΑΚΕΔΟΣΙ ΤΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΑ ΠΕΡΙ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ» Από τότε δηλαδή που ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Βασιλιάς της Μακεδονίας, έδωσε στους Μακεδόνες την περιοχή, όταν μοίραζε στους Εταίρους του γαίες, κομμάτια γης, (Τριποάτης, Καμακέα, Θαμίσκεια).πριν φυσικά την εκστρατεία της Ανατολής!

Η αξία της στήλης είναι τεράστια για την υπόθεση των ντοκουμέντων της Ελληνικότητας της Μακεδονίας, επειδή αναφέρεται στα Ελληνικά φυσικά, στην Ελληνική Γλώσσα, με γράμματα αμέσως κατανοητά σε εμάς και απόλυτα ίδια με τα σημερινά Νεοελληνικά (!!!) στον ίδιο τον Μέγα Αλέξανδρο, καθώς αναφέρει το όνομά του (Αλέξανδρος) το αξίωμά του (Βασιλεύς) και την κυριαρχία του στην περιοχή, την οποία και «έδωκε» σε κάποιους Εταίρους του, που ήταν «Μακεδόσι», Μακεδόνες. Δηλαδή μας λέει και μας αποδεικνύει η στήλη αυτή από μόνη της, ότι ο Αλέξανδρος ήταν Βασιλιάς της Μακεδονίας, Έλληνας, η γλώσσα των Μακεδόνων ήταν Ελληνική, η περιοχή κατοικούνταν από Μακεδόνες, που ήταν Έλληνες και είχαν όλοι ελληνική γλώσσα και ελληνικά ονόματα!!!

Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΤΩΝ ΚΑΛΙΝΔΟΙΩΝ, ΑΠΟ ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ ΟΛΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ, ΩΣ ΟΝΟΜΑΤΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Γιατί και σε κάθε κυβικό εκατοστό ακόμα, κρύβεται κι ένα γράμμα ελληνικό, μια ιαχή, το δάκρυ μιας Μακεδόνισσας, ο σπόρος ενός μακεδονικού κυκλάμινου, η φύτρα της πανάρχαιης και ένδοξης Μακεδονίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου! Η Μακεδονία των Ελλήνων!

 

        

  

Η ανασκαφή αφηγείται την ιστορία
Τα ευρήματα στα αρχαία Καλίνδοια φωτίζουν τη ζωή των κατοίκων τους

Η ταύτισή της με την περιοχή έγινε με βάση το περιεχόμενο ενεπίγραφης στήλης της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου που ανακάλυψε η αείμνηστη αρχαιολόγος Ιουλία Βοκοτοπούλου. Η στήλη περιέχει τα ονόματα των ιερέων του Ασκληπιού (334-304 π.Χ.) και μεταξύ άλλων αναγράφει: «ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΔΩΚΕ ΜΑΚΕΔΟΣΙ ΤΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΑ ΠΕΡΙ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ».

 

ΚΕΦΑΛΗ ΤΟΥ ΜΥΘΙΚΟΥ ΗΡΩΑ ΜΕΛΕΑΓΡΟΥ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΤΟΥ 1ου –ΑΡΧΕΣ 2ου ΑΙΩΝΑ μ.Χ. ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΗΜΟΥ ΓΛΥΠΤΗ ΣΚΟΠΑ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΤΕΙΟΥ.

Η ΤΑΦΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ ΦΙΛΑΣ  200 π.Χ ΠΕΡΙΠΟΥ

 

ΕΙΔΩΛΙΑ ΤΗΣ ΘΕΑΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ 1ος ΑΙ. μ.Χ.

ΚΥΡΙΑ ΘΕΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΑΛΙΝΔΟΙΩΝ ΗΤΑΝ Ο ΘΕΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΛΑΤΡΕΥΟΤΑΝ Ο ΑΣΚΛΗΠΙΟΣ , Η ΑΡΤΕΜΗΣ, Ο ΕΡΜΗΣ ,Η ΔΗΜΗΤΡΑ ,Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ Η ΝΑΝΕΑ Η ΝΑΝΑΙΑ ΜΙΑ ΝΑΝΝΗ. ΚΑΤΑΓΟΤΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ ΕΖΗΣΕ ΜΕΤΑΞΥ 5ΟΥ ΚΑΙ 4ΟΥ ΑΙ. Π.Χ. ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΗ ΑΠΟ ΜΙΑ ΕΠΙΓΡΑΦΗ, ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Η ΝΑΝΝΗ ΑΦΙΕΡΩΝΕΙ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΣΤΗ ΘΕΑ ΔΗΜΗΤΡΑ (S.E.G. ΝΟL. ΕΠΙΓΡ. 491).
ΙΙΙ. ΕΤΥΜΟΛ. ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΟΥΣ. ΝΑΝΝ-Η ( Η ΑΔΕΛΦΗ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ) ΚΑΙ — ΥΠΟΚΟΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΛΗΞΗ -ΙΟΝ> ΝΑΝΝΙΟΝ ΚΥΡ. ΟΝ. (= Η ΜΙΚΡΗ ΑΔΕΛΦΗ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ). 

*ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΑ ΔΗΜΗΤΡΑ.

 

ΤΑΦΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΜΕ ΤΟΝ ΗΡΩΑ ΙΠΠΕΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ  β’ ΜΙΣΟ 1ου ΑΙ.μ.Χ.

Ο ΟΚΤΑΒΙΑΝΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ -β’ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 1ΟΥ ΑΙ. μ.Χ.

ΑΓΑΛΜΑ ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΤΟ 1913 ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΠΟ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΤΑΦΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΚΑΦΗ

 

ΤΕΛΟΣ

ΕΦ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΥΠ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ  ΕΡΙΝΥΑ

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ  ΦΩΤ.

ΑΡΧ. ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ

 

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock