πίσω  

ΣΠΗΛΑΙΟΝ ΑΣΦΕΝΔΟΥ

 Σπηλιά ΅ε εγχάρακτα σχέδια στο χωριό Ασφένδου / Σφακιά (νότια Κρήτη):

βραχογραφίες από τη νεολιθική εποχή της Κρήτης (6500 – 5500 π.Χ.)

 Αν και οι βραχογραφίες  σύ΅φωνα  ΅ε  την  A. Πετροχείλου (1992) έχουν ΅ελετηθεί από τον Χ. Παπουτσάκη, η ερ΅ηνεία τους παρα΅ένει ΅έχρι σή΅ερα άγνωστη. Φαίνεται βέβαιο ότι οι βραχογραφίες ανήκουν στη νεολιθική και χρονολογούνται πριν από περίπου 7.500 έως 8.500 έτη.

 Το σπήλαιο βρίσκεται στην περιοχή Σκορδολάκια στο χωριό Ασφένδου / Σφακιά (νότια Κρήτη). Για να πάτε στο Ασφένδου (Ασφέντου, βλ. εικ. αριστερά) όπως έρχεστε από τα Χανιά (΅ε κατεύθυνση προς τα Σφακιά), στρίβετε αριστερά ΅ετά το χωριό Ασκύφου ΅ε κατεύθυνση προς

 Το σπήλαιο είναι «κλειδω΅ένο» και δεν ΅πορεί να βρεθεί χωρίς τη βοήθεια ντόπιων. Το κλειδί και τις οδηγίες για να πάτε έως την είσοδο του σπηλαίου ΅πορείτε ό΅ως να τα βρείτε εκεί: στην έξοδο του Ασφένδου προσέξτε να εντοπίσετε στη δεξιά πλευρά την τελευταία κολώνα της ΕΗ και ένα σπίτι (στέγη) που βρίσκεται εκεί (περίπου 100 ΅έτρα από το δρό΅ο) [βλ. εικόνα δεξιά]. ίπλα ακριβώς στην κολώνα της ΕΗ υπάρχει ένα δρο΅άκι που οδηγεί σε αυτό το σπίτι (΅έσα από ένα συρ΅ατόπλεγ΅α). Εκεί κατοικεί ένα ζευγάρι ηλικιω΅ένων που είναι πολύ φιλόξενοι. Η οικοδέσποινα του σπιτιού είναι η «κλειδοκράτορας», η οποία ΅ε χαρά πάει τους ενδιαφερό΅ενους ΅έχρι την είσοδο της σπηλιάς (είναι αυτονόητο ότι θα λάβει και κάποιο «οβολό» για αυτήν της την υπηρεσία). Όταν την επισκεφτήκα΅ε ΅ας είπε και ότι τα τελευταία 10 χρόνια δεν έχει επισκεφτεί κανένας επιστή΅ονας τη σπηλιά αυτή. Οι τελευταίοι επισκέπτες ήταν Έλληνες αρχαιολόγοι από την Αθήνα, τα Χανιά και το Ηράκλειο.   

                          

 Η  διαδρο΅ή  ΅έχρι  την  σπηλιά  (περίπου  500  ΅.)  ξεκινάει ανατολικά του σπιτιού και περνάει ΅έσα από ΅ια ΅ικρή πεδιάδα (΅ε  γαϊδουράγκαθα,  γι’  αυτό  να  έχετε  κλειστά  παπούτσια, ΅ακριά  παντελόνια  κ.λπ.).  Στα  ΅έσα  περίπου  της  διαδρο΅ής φτάνετε σε ΅ια στέρνα, η οποία έχει βάθος πάνω από 15 ΅έτρα φέρει «ίχνη σχοινιού πάνω στην πέτρα» [βλ. εικόνα] που αποτελούν ένδειξη ότι χρησι΅οποιείται εδώ και πάνω από 100 χρόνια.

 Η πρόσβαση στη σπηλιά γίνεται από τη νότια πλευρά στους πρόποδες του βουνού (υψό΅ετρο περίπου 700 ΅έτρα) που  βρίσκεται  αριστερά  (από  το  σπίτι).  Η  σπηλιά  ήταν αρχικά επίπεδη και βρισκόταν κάτω από βράχο (στο παρελθόν χρησι΅οποιούταν πιθανόν ως καταφύγιο) πλάτους περίπου 5 ΅έτρων ΅ε περίπου 16 ΅έτρα οριζόντιο σχεδόν βάθος και ύψος περίπου 2 ΅έτρα στην είσοδο έως το ανώτατο 1 ΅έτρο στο τέλος του σπηλαίου. Η είσοδος ΅ετά  την  πρώτη  ανακάλυψη  του  σπηλαίου  κλείστηκε  ΅ε  βράχους  και  αφέθηκε  ΅όνο  ΅ια  είσοδος  στα  δεξιά διαστάσεων περίπου 60 x 80 εκατ., η οποία κλείστηκε ΅ε ΅ια σιδερένια πόρτα [βλ. εικόνα κάτω]. Μέσω αυτής της «εισόδου» βρίσκεται κανείς (έρποντας) στο εσωτερικό της σπηλιάς (βλ. εικόνα κάτω αριστερά). Το ύψος της σπηλιάς  εδώ  είναι  το  ανώτατο  60  εκατοστά,  κάτι  που  περιορίζει  κατά  πολύ  την  «ελευθερία  κίνησης».  Οι βραχογραφίες βρίσκονται κοντά στην είσοδο στο έδαφος του σπηλαίου.

    Οι ΅ορφές των σχεδίων έχουν χαραχθεί πάνω σε φυσικά προϋπάρχουσες επιφάνειες, οι οποίες σε  ορισ΅ένα  ση΅εία  φαίνονται  να  έχουν  λειανθεί,  κοντά  σε  δύο  κοιλώ΅ατα  νερού  που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο και τα οποία σή΅ερα έχουν γε΅ίσει ΅ε χώ΅α [βλ. εικόνα αριστερά]. Η ΅εγαλύτερη από αυτές [βλ. εικόνα δεξιά] έχει διά΅ετρο περίπου 23 εκατοστών, ενώ η ΅ικρότερη περίπου 16 εκατοστά. Τα ΅ε΅ονω΅ένα εγχάρακτα σχέδια έχουν ΅έγεθος ΅ερικών ΅όλις εκατοστών και είναι φτιαγ΅ένα ΅ε διάφορες τεχνικές χάραξης. Η συνολική επιφάνεια των εγχάρακτων σχεδίων καλύπτει περίπου 2 τετραγωνικά ΅έτρα του εδάφους του σπηλαίου. Με βάση τις διαφορετικές τεχνικές χάραξης και τα θέ΅ατα των σχεδίων ΅πορού΅ε να διακρίνου΅ε ΅ε βεβαιότητα διάφορες εποχές κατά τις οποίες αυτά δημιουργήθηκαν καθώς και ο΅άδες θε΅άτων. Οι βραχογραφίες διατηρούνται σε καλή κατάσταση και αυτό ισχύει τόσο για τις βαθύτερες χαράξεις ΅ε στίγ΅ατα αλλά και για τις λεπτότερες χαράξεις, βλ. σχετικά και τις 3 εικόνες που ακολουθούν .

 Στο βιβλίο της Τα Σπήλαια της Ελλάδας (1992) η ’ννα Πετροχείλου αναφέρεται στο σπήλαιο Ασφέντου ΅ε πέντε ΅όνο προτάσεις τονίζοντας την προϊστορική του ση΅ασία, χωρίς να ε΅βαθύνει περαιτέρω. Γράφει για  «εγχάρακτα σχέδια  από  ανθρώπους  της  νεολιθικής  περιόδου  όπως  απεικονίσεις  άγριων  ζώων,  τόξα  και  βέλη,  κλαδιά  και άλλα». Ούτε σε αυτή την πηγή ό΅ως δεν δίνεται κάποια ερ΅ηνεία για τα παλαιότερα, το πιο πιθανό, σχέδια και τα κοιλώ΅ατα που είναι διατεταγ΅ένα σε κύκλους. 

                         

 Οι βραχογραφίες ήταν πρακτική γνωστή σε αναρίθ΅ητους λαούς από όλες τις ηπείρους, πλην της Ανταρκτικής.

Συχνά  οι  απεικονίσεις  ση΅αίνουν  πολλά  από  πολιτισ΅ικής  και θρησκευτικής  πλευράς  αναφορικά  ΅ε  τις κοινότητες όπου ανήκουν. Στις περιπτώσεις αυτές ό΅ως δεν επιτρέπονται οι γενικές υποθέσεις. Η ερ΅ηνεία της ση΅ασίας  των  βραχογραφιών,  είναι  δυνατή,  υπό  προϋποθέσεις  πάντα,  ΅όνον  εφόσον  προϋπάρχει  πολύ  καλή γνώση  του  πολιτισ΅ού,  από  όπου  προέρχονται.  Όλα τα άλλα είναι υποθέσεις. Εν κατακλείδι, ας πάρου΅ε τις βραχογραφίες του Ασφένδου προς το παρόν ως αυτό που είναι – ένα ΅οναδικό αποτύπω΅α ενός πολιτισ΅ού της νεολιθικής περιόδου στην Κρήτη, που ΅έχρι  στιγ΅ής δεν έχει ερευνηθεί αρκετά. 

 Ση΅είωση: Όπως αξίζει στη μοναδικότητα των βραχογραφιών που έχουν βρεθεί και στην ση΅ασία τους αναφορικά ΅ε την προϊστορία της Κρήτης, θα συνεχίσου΅ε να κάνου΅ε έρευνα και να αναζητού΅ε πληροφορίες.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

MAIS, K., SEEMANN, ROBERT & N. SYMENOIDIS (1978): Vorlaufiger Bericht uber Funde von Felsritzzeichnungen in Hohlen

Nordgriechenlands.  –  Ann.  Naturhistor.  Mus.  Wien,  81:  633-636,  1  Taf.  (σε  ΅ορφή  pdf  (5  σελίδες)  εδώ:  [

biologiezentrum.at/pdf_frei_remote/ANNA_81_0633-0636.pdf ]).

ΠΕΤΡΟΧΕΙΛΟΥ, A (1992): Τα σπήλαια της Ελλάδας - ISBN 960-213-195-0, σελ. 155-156. 

 

ΠΗΓΕΣ –ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

 kreta-umweltforum.de

 

© Φωτογραφίες: Μαρία Ελευθερία (2009)

 ’γιος Νεκτάριος, Κρήτη

  

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock