πίσω

ΜΙΝΩΙΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

 

ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΣΚΛΑΒΟΚΑΜΠΟΣ

 

 


Σκλαβόκαμπος ήταν ένα χωριό υστερομινωικής εποχής λίγα χιλιόμετρα νοτιο-δυτικά της Τυλίσου. Το μόνο κτίριο που σώζεται ακόμα και σήμερα είναι μια Μινωική εξοχική κατοικία από την πλευρά του δρόμου που οδηγεί στά Ανώγεια , το οποίο καταστράφηκε από την πυρκαγιά στην ΥΜ ΙΒ. Η εξοχική κατοικία ανασκάφηκε στη δεκαετία του 1930, όταν ο δρόμος ήταν υπό κατασκευή. Η είσοδος του κτιρίου ήταν από μια διπλή θύρα, στην ανατολική πλευρά. Μέσα στην είσοδο του κτιρίου μια σειρά αντικειμένων, που είχαν πέσει από το δάπεδο πάνω. Αυτά περιλαμβάνονται 39 σφραγίσματα, ένα πήλινο πόδι, ένα πέτρινο σφυρί και ένα κυλινδρικό δοχείο. Το κυρίως δωμάτιο περιείχε ένα ρυτό πέτρα, ένα πήλινο κεφάλι βοδιού, και μια κανάτα διακοσμημένα με της ΥΜ ΙΒ ανακτορικό στυλ. Και πάλι, ορισμένα από αυτά τα ευρήματα μπορεί να έχουν πέσει μέσα από τον άνω όροφο το οποίο περιείχε και αν μια περιοχή λατρείας. Αυτά τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ένοικοι του σπιτιού χώρας είχε επαφές σε όλη την Κρήτη. Μια εντυπωσιακή  σφραγίδα έχει βρεθεί επίσης τόσο μακριά , μάλιστα σαν και αυτές που βρέθηκαν  στον Ζάκρο, στα Γουρνιά και, προς την αντίθετη κατεύθυνση, στην Αγία Τριάδα.

Από αριστερά, δωμάτια 6 και 7, πιστεύεται ότι είναι μια σκάλα, και αίθουσα 8, θεωρείται ότι είναι το ιερό σπίτι.

Τα δωμάτια 6 και 7 μπορεί να ήταν κλιμακοστάσια , ενώ το δωμάτιο 8 (βλέπε φωτογραφία) θεωρήθηκε ως το ιερό σπίτι επειδή ένα στρώμα κάρβουνου και μέγας αριθμός από  κύπελλα βρέθηκαν εδώ. Στα δυτικά της σκάλας ήταν οι αποθήκες, (αίθουσες 11 και 12, βλ. πρώτη φωτογραφία παρακάτω). Εδώ δεν ήταν δυνατόν να μπει κάποιος που βρισκόταν  στο-νοτιοδυτικό  τμήμα του κτιρίου σε οποιοδήποτε από τα βόρεια δωμάτια .Οποίος έπρεπε να εγκατάλειψη το κτίριο έπρεπε να ακολουθήσει ένα γύρο μια διαδρομή προς τη νότια πλευρά, όπου υπήρχε μια ξεχωριστή είσοδος.

Στο κέντρο του κτιρίου ήταν μια αίθουσα με τρεις πυλώνες. Τουλάχιστον υποτίθεται ότι υπήρχαν μόνο τρεις πυλώνες, καθώς μόνο τα ερείπια των τριών πυλώνων υπάρχουν σήμερα. Δεν είναι στην πραγματικότητα γνωστό αν υπήρχε ένας τέταρτος, στα βορειοανατολικά του πυλώνα, ή αν, όντως, ήταν δυνατό να εισέλθουν στην περιοχή από τα βόρεια δωμάτια στα μινωικά χρόνια. Μερικά αντικείμενα και νεολιθική άξονες κεραμικής βρέθηκαν σε αυτά τα δωμάτια, αλλά τίποτε άλλο δεν βρέθηκε

Το κτίριο δεν είναι τόσο περίπλοκο όσο και αυτό της Τυλίσου, ακριβώς κάτω από το δρόμο. Δεν είχε τοιχογραφίες ή φινίρισμα γύψου, αλλά το εξοχικό σπίτι ήταν συμπαγής κατασκευή αν και κάπως πιο ακατέργαστο από εκείνα της  Τύλισου.. 

Οι αποθήκες: αίθουσα 12 και αίθουσα 11 πίσω

Οι τρεις πυλώνες, αίθουσα 15, με το δωμάτιο 17 από δεξιά

Δωμάτιο 17

Οι τρεις πυλώνες η αίθουσα όπως φαίνεται από τα δυτικά

Αίθουσα 15 από τα νοτιοανατολικά

Αίθουσα 17, Δωμάτιο 16 Μακρά δωμάτιο 14, άκρα αριστερά και η αίθουσα 15

Η μεγάλη αίθουσα, 14α και 14β

Σχισμή στη πλευρά του τοίχου στο δωμάτιο 10

 

ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΣΤΥΛΟΣ

ΣΤΥΛΟΣ ΑΠΟΚΟΡΩΝΟΥ

Στο λόφο Αζωγυρές, ανατολικά του επαρχιακού δρόμου που οδηγεί στο σύγχρονο χωριό Στύλος Αποκορώνου, ανασκάφτηκε από τους Ν. Πλάτωνα και Κ. Δαβάρα, θολωτός τάφος τοπάρχη της περιοχής, με κυκλικό, λιθόκτιστο θάλαμο και μακρύ, κτιστό δρόμο. Xρονολογείται στην Υστερομινωική ΙΙΙ Β (περ.1340-1190 π.Χ.) περίοδο και βρέθηκε συλημένος.

Στη Ν.Α. πλευρά του λόφου, ο Δαβάρας ανάσκαψε το 1970 τμήμα σημαντικού μινωικού οικισμού. Ο οικισμός , στον οποίο φαίνεται ότι ανήκει και ο θολωτός τάφος, συνδέεται με την Απτέρα της μινωικής περιόδου, γνωστή από τις πινακίδες της γραμμικής γραφής Β με την ονομασία A-pa-ta-wa. Η ίδρυση του οικισμού τοποθετείται στα πρωτομινωικά χρόνια και η εγκατάλειψη του στην Υστερομινωική ΙΙΙ Γ (περ. 1190-1070 π.Χ.) περίοδο. Ερευνήθηκε τμήμα σημαντικού κτιρίου της Υστερομινωικής ΙΙΙ περιόδου (14ος-13ος αι. π.Χ.), μέσα στο οποίο είχε ενσωματωθεί μικρό σπήλαιο που χρησιμοποιούνταν ως δεξαμενή. Ενδεικτικό στοιχείο για την σημασία του κτιρίου αποτελεί η εύρεση χαραγμένου πάνω στον τοίχο ενός τεκτονικού σημείου (τρίαινα). Επίσης, εντοπίστηκε κτίριο που περιλαμβάνει ελλειψοειδές δωμάτιο και τετράγωνο προθάλαμο. Στις παρυφές του λόφου, έντονη εργαστηριακή δραστηριότητα, στην Υστερομινωική ΙΙΙ περίοδο, φανερώνει η ύπαρξη κεραμικής καμίνου με πλακόστρωτο δάπεδο. Η κάμινος σώζεται σε ύψος 0,70 μ. και έχει εξωτερική διάμετρο 2,30 μ.

Στα πλαίσια της έρευνας που πραγματοποιείται τα τελευταία χρόνια στην περιοχή από την ΚΕ΄ ΕΠΚΑ, έχουν προκύψει ενδείξεις που φανερώνουν πιθανή επέκταση του μινωικού οικισμού σε μεγάλο τμήμα του λόφου περιμετρικά . Επίσης, στην κορυφή του λόφου Αζωγυρές, βρέθηκαν σημαντικά υπολείμματα αρχαϊκής, οικιστικής, εγκατάστασης (7ος - 6ος αι. π.Χ.), από τα ελάχιστα που έχουν εντοπιστεί στο νομό Χανίων. Αποκαλύφθηκε τμήμα διώροφης, πιθανότατα, οικίας με τέσσερα μεγάλα δωμάτια και κλιμακοστάσιο ανάμεσα τους. Το δυτικότερο από τα δωμάτια χρησιμοποιήθηκε και κατά την κλασική περίοδο (5ος αι. π.Χ.).

Η κατοίκηση στον λόφο φαίνεται ότι συνεχίστηκε χωρίς διακοπή και σε όλη τη διάρκεια της ρωμαιοκρατίας έως και τη βυζαντινή περίοδο, όπως προέκυψε από ανασκαφικές έρευνες στις ανατολικές υπώρειες . (θέση Ξερολιός).

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

Ο δεύτερος σε σημασία μετά την Κυδωνία Μινωϊκός οικισμός του νομού Χανίων έχει εντοπιστεί στη διαδρομή από τα Μεγάλα Χωράφια προς το Στύλο και θεωρείται ότι πρόκειται για την Άπτερα των Μινωικών χρόνων και ότι συνδέεται και με τάφους που αποκαλύφτηκαν κοντά στο Καλάμι. Μέχρι στιγμής έχει ανασκαφεί θολωτός τάφος, ένας από τους τρεις, που έχουν εντοπιστεί στο Νομό Χανίων, μεγάλων διαστάσεων, κτισμένος με εκφορικό τρόπο και με λαξευτό διάδρομο. Σε μικρή απόσταση έχει επίσης ανασκαφεί κεραμικός κλίβανος της Υστερομινωϊκής περιόδου, στοιχείο μαζί με άλλα επιφανειακά ευρήματα, που οριοθετούν το Μινωϊκό οικισμό.

Οι δύο πρώτες εικόνες δείχνουν στον κλίβανο. Η επόμενη εικόνα δείχνει τα τέσσερα κτίρια , η  αίθουσα έχει φωτογραφηθεί από το βορρά. Οι υπόλοιπες φωτογραφίες δείχνουν τις τέσσερις αίθουσες έχουν φωτογραφηθεί από τα δυτικά, ξεκινώντας από το βορειότερο δωμάτιο.  

 

 

ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ  ΤΥΛΙΣΟΥ

Δωμάτιο 17 στον Οίκο Α

Ο οικισμός βρίσκεται στη βόρεια γωνία του χωριού της Τυλίσου, νοτιοδυτικά του Ηρακλείου στο δρόμο προς Ανώγεια  και τον Ψηλορείτη. Αν και η περιοχή της μινωικής πόλης ήταν γνωστή στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν τελικά ανασκάφηκε από τον Χατζιδάκι 1909 - 1913. Οι ανασκαφές διεξήχθησαν από τον Ν. Πλάτωνα το  1953-55 και από τον Α. Κάντα το 1971.

Η μινωική πόλη κατελάμβανε μια μεγάλη περιοχή και υπάρχουν ίχνη των σπιτιών από τις προηγούμενες περιόδους (ΕΜ ΙΙ της ΜΜ ΙΙ) διάσπαρτα σε όλη την περιοχή. Ο Χατζιδάκις έχει ανασκάψει μόνο τρία από τα κύρια κτίρια και δύο τις πιο σημαντικές οικίες από αυτές, Σπίτια Α και Γ, χρονολογούνται από το τέλος της ΜΜ III. Οι καταστράφηκαν από την πυρκαγιά στην ΥΜ ΙΒ.Η περιοχή ανακαταλήφθηκε αργότερα στις αρχές του ΥΜ ΙΙΙΑ. 

 

Δωμάτιο 2 στον Οίκο C

Η Οικία Α  είναι ένα μεγάλο αρχοντικό που εγγράφετε  από την ανατολή μέσω πυλώνων αυλής. Υπάρχουν δύο τμήματα του κτιρίου. Το βόρειο τμήμα ήταν ο  χώρος  αποθήκευσης, καθώς και δύο μικρά δώματα βρίσκονταν εδώ. Μια σειρά από μεγάλους πίθους ανακαλύφθηκαν εδώ και πάνω από 50 βρέθηκαν σε όλο το κτίριο. Το νότιο μέρος ήταν μια κατοικημένη περιοχή, με μια σειρά από δωμάτια να οργανώνεται γύρω από μια μινωική αλέα. Σε ένα από αυτά τα δωμάτια ένα τρίποδο μαγειρικού σκεύους  βρέθηκε. Στο κέντρο στους  κατοικημένους χώρους υπήρχε άπλετο φως. Τα δωμάτια στα δυτικά του φωταγωγού  υπάρχουν  και το καλύτερο ευρήματα. Αίθουσα 3, το βορειότερο από τα τρία δωμάτια που περιέχονται πιθάρια, αγγεία, αγνύθες (Αγνύθες ή λαιαί (βαρίδια) για κάθετο αργαλειο) και ένα χάλκινο ειδώλιο που είναι σχεδόν βέβαιο ότι έπεσε από το πάνω δάπεδο.Η Αίθουσα 4, στο νότο, που περιέχονται πολλά μικρά βάζα και η Αίθουσα 5 αρχικά περιείχε τέσσερα μεγάλα καζάνια χάλκινα που βρέθηκαν από έναν αγρότη πριν οι ανασκαφές ξεκινήσουν. Δύο πινακίδες της Γραμμικής Α και κάποιες πήλινες σφραγίδες επίσης έχουν βρεθεί σε αυτό  το δωμάτιο. Ένα  Μινωικό Μέγαρο δεν αποδίδει  πάντα σημαντικά ευρήματα. Στα βορειοανατολικά της αίθουσας υπήρχε μια δεξαμενή καθαρμών. Μια σκάλα οδηγεί στο πάνω όροφο. 

Άποψη του House B

Η Οικία  B έχει ένα πολύ απλούστερο σχέδιο από την οικία  Α και μπορεί να έχει ένα παράρτημα αν και θα μπορούσε πράγματι να είναι προγενέστερη του Οίκος Α. Το κτίριο φαίνεται να έχει περιείχε αποθηκευτικούς χώρους, αλλά λίγα ευρήματα βρέθηκαν  εκτός από μια μεγάλη συλλογή αγγείων Ι LM σε ένα  τα δωμάτια. Το κτίριο καταστράφηκε από πυρκαγιά.

Η Οικια Γ έχει έναν μακρύ διάδρομο, που συνδέει μια πιθανή λάρνακα στο νότιο τμήμα του κτιρίου με αποθήκες  στο δυτικό τμήμα του κτιρίου και, τέλος, την κατοικημένη περιοχή στο βόρειο τμήμα του κτιρίου. Αργότερα,  ένα κτίριο της ΙΙΙ LM χτίστηκε πάνω από τον Οίκο Γ, ακόμη και αργότερα ένα αρχαϊκό  ιερό κάλυπτε το βόρειο τμήμα του κτιρίου. Ένα πιθάρι που βρέθηκε στον χώρο αποθήκευσης ήταν χαραγμένο στη Γραμμική Α.

Η δεξαμενή χρονολογείται από μια μεταγενέστερη περίοδο, την ΥΜ III. Όπως και η δεξαμενή στη Ζάκρο μπορεί κάποιος να μπει με σκαλιά . Ένα υδραγωγείο με πήλινους σωλήνες μπορεί  επίσης κάποιος δει εδώ . Το όνομα Τύλισος βρίσκεται στις πινακίδες της Γραμμικής Β από την Κνωσό και είναι ένα « προ-ελληνικό όνομα» . Ένα ιερό κορυφής βρίσκεται στο λόφο πάνω από τη θέση αυτή που παρέμεινε σε χρήση μέχρι τουλάχιστον την ΥΜ ΙΑ. 


Ανατολική είσοδος στην  οικία Α


Αίθουσα 15, οικία Α


Δωμάτιο 18, οικία Α, από το βορρά


Δωμάτιο 18, οικία Α, από το νότο


Αίθουσα 17, οικία Α, από το νότο


Αίθουσα 6, οικία Α


Αίθουσα 11, οικία Α


Αίθουσα 3, οικία Α


Αίθουσα 6, οικία Α, από τα πάνω


Δεξαμενή καθαρμών, το σπίτι Γ


Αίθουσα 15, οικία Γ


Αίθουσα 15 και κανάλι για την  στέρνα, το οικία Γ

 


ΥΜ III δεξαμενή

  

Τη θέση της πόλης εντόπισαν οι περιηγητές του περασμένου αιώνα Pashley και Spratt. Ο πρώτος (1937) ερχόμενος από το Μυλοπόταμο αναφέρει πώς έφτασε, με μια κουραστική κατάβαση, στην Τύλισο, όπου μολονότι δεν του ανέφεραν νομίσματα ή άλλα αρχαία, ήταν πεπεισμένος ότι πρόκειται για τη θέση της αρχαίας Τυλίσου, αφού του ανέφεραν αυτό το τοπωνύμιο. Ο Spratt είναι πιο αναλυτικός στην περιγραφή της Τυλίσου. Τοποθετεί την αρχαία πόλη στο ψηλότερο πάνω τμήμα της θέσης και εκπλήσσεται από την έκταση της, που βρισκόταν σε μια τόσο προνομιούχα και πλεονεκτική στρατηγική τοποθεσία. Την άποψη για τη σπουδαιότητα της πόλης στηρίζει τόσο στην έκταση των ερειπίων της όσο και στα νομίσματα της. Αναφέρει ότι οδηγήθηκε στο συμπέρασμα αυτό από κάποιους αρχαίους τάφους που είχαν τότε πρόσφατα συληθεί από λαθρανασκαφείς. Ακόμη οι κάτοικοι του χωριού του μίλησαν για θεμέλια τοίχων, που ήταν κατασκευασμένοι από μεγάλες πελεκητές πέτρες, που τις συναντούσαν όταν έσκαβαν ή όργωναν.

Η τύχη επιφύλαξε στον Ιωσήφ Χατζηδάκη, γιατρό και αρχαιολόγο, έναν από τους ιδρυτές της κρητικής αρχαιολογικής Υπηρεσίας και του Μουσείου Ηρακλείου, να ανασκάψει την ένδοξη Τύλισο. Ας δούμε πώς διηγείται ο ίδιος την ανακάλυψη της πόλης. «Το έτος 1906 κάτοικος τις του χωρίου, σκάπτων εις τους αγρούς της ιεράς Μονής Χαλέπας, ευρήκε τεσσάρας πελωρίους λέβητας, τους οποίους έφερεν εις το Ηράκλειον, ίνα τους πωλήση ως παλαιόν χαλκόν. Τούτους είδομεν κατά τύχην εις εργαστήριον χαλκέως και τους ηγοράσαμεν δια το Μουσείον. Εζητήσαμεν δε αμέσως άδειαν και πίστωσιν από την κρητικήν Κυβέρνησιν προς διενέργειαν ανασκαφών. Ήρχισαν αύται τον Ιούνιον του 1912 και διήρκεσαν τρεις θερινός περιόδους». Στη δεκαετία του 1940 ο αείμνηστος Έφορος Αρχαιοτήτων καθηγητής Νικόλαος Πλάτων ανάλαβε μεγάλης κλίμακας εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης των μεγάρων της Τυλίσου, με τη συνεργασία του μοναδικού τότε τεχνίτη του Μουσείου Ζαχαρία Κανάκη. Σκοπός των εργασιών ήταν η στερέωση των τοίχων, των πλακόστρωτων, και των αρχιτεκτονικών μελών με τρόπο μόνιμο, με τη συμπλήρωση ορισμένων τμημάτων (πατωμάτων, παραστάδων, πολυθύρων κ.ά.) σύμφωνα με τις ασφαλείς ενδείξεις που υπήρχαν. Ακόμη επιχώσθηκαν τα διαμερίσματα που είχαν αποκαλυφθεί για στρωματογραφικές παρατηρήσεις κατά την ανασκαφή, ούτως ώστε να σχηματίζεται πλήρης εικόνα των μεγάρων κατά την εποχή της ακμής τους. Τότε έγινε και εξωραϊσμός του χώρου και του περιβόλου. Οι εργασίες έγιναν στα μέγαρα Α και Β. Οι εργασίες αυτές συμπληρώθηκαν μετά από λίγα χρόνια το 1951-55 πάλι από τον Πλάτωνα. Στερεώθηκαν ακόμη τότε τα δάπεδα, οι παραστάδες, παράθυρα και κλιμακοστάσια του μεγάρου Β. Τότε έγιναν οι εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης στο Μέγαρο Γ, στην πλατεία του Βωμού και στους πλακόστρωτους δρόμους δυτικά από το μέγαρο Γ. Στο μέγαρο Γ αποκαταστάθηκαν όλα τα πλακόστρωτα δάπεδα, το πολύθυρο, το τριπλό παράθυρο, οι σκάλες ανόδου στον όροφο. Ακόμη στερεώθηκε ένα πολύθυρο και μερικά αρχιτεκτονικά μέλη του νεότερου μεγάρου Γ. 

 

 

 



Η στερέωση των διαδοχικών πλακόστρωτων δρόμων οδήγησε στην ανακάλυψη νέας πλακόστρωτης αυλής, δίπλα στην πλατεία του βωμού και της βόρειας στοάς από πέντε κίονες, σύγχρονης με το υστεροανακτορικό μέγαρο (1400-1200). Παρόμοια και σύγχρονη στοά υπάρχει μόνο στην Αγία Τριάδα και στον Κομμό, που στα χρόνια αυτά ήταν το ανακτορικό κέντρο και το ανακτορικό λιμάνι αντίστοιχα της νότιας Κρήτης έχοντας αντικαταστήσει τη Φαιστό στο ρόλο αυτό. Τέλος τότε εκπονήθηκαν νέα σχέδια των μεγάρων από τον Piet de Jong. 

Αν επιχειρούσαμε μια κατάταξη των μινωικών πόλεων και οικισμών σε κατηγορίες, με κριτήριο την ιστορία τους, την ποιότητα της αρχιτεκτονικής τους και τα ευρήματα που έγιναν σ αυτές, στην πρώτη κατηγορία πρέπει να κατατάξουμε τις ανακτορικές μινωικές πόλεις Κνωσό, Φαιστό, Μάλια, Ζάκρο, Αγία Τριάδα, Αρχάνες και τα αστικά μινωικά κέντρα Παλαίκαστρο και Τύλισο. Ας δούμε γενικά την αρχιτεκτονική και τα ευρήματα της Τυλίσου, για να στηρίξουμε αυτήν την κατάταξη.

Η αρχιτεκτονική των μεγάρων της Τυλίσου πλησιάζει εκείνη της Κνωσού και είναι πιο εντυπωσιακή ακόμη και από ανακτορικά κτίρια, π.χ. τα Μάλια. Τα ευρήματα της Τυλίσου είναι μοναδικά. Οι τρεις τεράστιοι χάλκινοι λέβητες (καζάνια) δεν έχουν όμοια τους σε όλον στο Αιγαίο και δηλώνουν το μεγάλο αριθμό κατοίκων στα μέγαρα, αλλά και τη δυνατότητα απόκτησης του πολύτιμου εισαγμένου υλικού, που έφτανε στην Κρήτη μόνο μέσω του οργανωμένου ανακτορικού εμπορίου. 



 

 

 


Το χάλκινο ειδώλιο της Τυλίσου είναι το μεγαλύτερο και καλύτερο στο είδος του - οι μελετητές το χαρακτηρίζουν εκπληκτικής τέχνης. Οι λέβητες και τα ειδώλια μαρτυρούν ότι η Τύλισος ήταν μεγάλο κέντρο χαλκουργίας ή την ύπαρξη στην Τύλισο μια τοπικής σχολής χαλκοπλαστικής. Οι πινακίδες της ανακτορικής Α μινωικής γραφής έχουν βρεθεί μόνο σε ανάκτορα και μέγαρα. Ένα πήλινο ειδώλιο και ένα πιθάρι έχουν εγχάρακτη επιγραφή στη Γραμμική Α.

 

 



Η μεγάλη επιχρισμένη δεξαμενή νερού δεν είναι συνηθισμένο εύρημα σε μινωικά μέγαρα και ανάκτορα. Το ρυτό από οψιανό είναι επίσης σπάνιο - υπάρχει άλλο ένα από τη Ζάκρο. Οι μικρογραφικές τοιχογραφίες συναντώνται μόνο στην Κνωσό και δείχνουν την ευμάρεια και την εκλέπτυνση των κατοίκων της Τυλίσου. Η Τύλισος ήδη στην εποχή της ακμής της, που είναι τα χρόνια 1650-1450, αλλά και στην επόμενη εποχή 1450-1200, συνδέεται πολύ στενά με την Κνωσό. Αποτελεί ουσιαστικά το παράρτημα της πρωτεύουσας, ένα κέντρο από το οποίο η ανακτορική εξουσία της Κνωσού ελέγχει - μαζί με το κοντινό μέγαρο του Σκλαβοκάμπου - το στρατηγικό πέρασμα από την κεντρική στη δυτική Κρήτη, αλλά και την οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή του Μαλεβιζίου, πεδινού και ορεινού, και ακόμη πιο πολύ τον πλούτο της Ίδης, μεγάλο πλουτοπαραγωγικό χώρο (κτηνοτροφία, ξυλεία και μαλλί). Στη διαπίστωση ότι οι δυο πόλεις είχαν στενές σχέσεις στη νεοανακτορική εποχή (1650-1450) και στην υστεροανακτορική εποχή (1450-1200) οδηγούν:  

Η άριστη ποιότητα και η πολυτέλεια δομής, αλλά και η συνολική εμφάνιση των μεγάρων της Τυλίσου εξωτερικά, με τις τεράστιες πελεκητές πέτρες - μερικές έχουν και τεκτονικά σημεία - και εσωτερικά, με τις τοιχογραφίες, που μόνο με της Κνωσού μπορούν να συγκριθούν. Μάλιστα δεν είναι απίθανο τα μέγαρα της Τυλίσου να χτίστηκαν από τους ίδιους αρχιτέκτονες και οικοδόμους του ανακτόρου της πρωτεύουσας.

Η οργάνωση του εσωτερικού των μεγάρων και η διευθέτηση των διαφόρων διαμερισμάτων ανάλογα με τη λειτουργία τους μέσα στα μέγαρα Α και Γ κυρίως τα διαμερίσματα χωρίζονται με μακρούς πλακόστρωτους διαδρόμους και κλίμακες που οδηγούσαν στον όροφο. Τα κύρια διαμερίσματα είναι τα διαμερίσματα κατοικίας, οι αποθήκες και τα ιερά.

Οι μικρογραφικές τοιχογραφίες της Τυλίσου δυστυχώς σώθηκαν σε θραύσματα -13 συνολικά - έχουν καταπληκτικές ομοιότητες θεματικές, στιλιστικές και εικονογραφικές με τις κνωσιακές. Μερικές λεπτομέρειες είναι πολύ κοντινές με τις αντίστοιχες της Κνωσού, ώστε να πιστεύουμε ότι τις τοιχογραφίες της Τυλίσου ζωγράφισαν κνώσιοι ζωγράφοι, Είναι το δεύτερο σύνολο μικρογραφικών τοιχογραφιών σε όλη την Κρήτη. 

 

 

 

Η πόλη Τύλισος είναι καταγραμμένη στον κατάλογο των πόλεων που χαράχτηκε σε πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Β Γραφής στην υστεροανακτορική ή μυκηναϊκή περίοδο, οι οποίες υπάγονται στον άμεσο έλεγχο της πρωτεύουσας Κνωσού, όπως και άλλες πόλεις (Αμνισός κλπ.).

Το μέγαρο που ιδρύθηκε πάνω στα ερείπια του νεοανακτορικού μεγάρου Γ, πιθανό να είχε τον τύπο του μυκηναϊκού μεγάρου, όμοιο με το αντίστοιχο της Αγίας Τριάδας (που ήταν το ανακτορικό κέντρο της Μεσαράς - η Φαιστός των πινακίδων) της ιδίας εποχής. Πιθανόν ήταν έδρα τοπάρχη εξαρτημένου από τον μεγάλο ανακτά της πρωτεύουσας Κνωσού. 

 

 

Η δεξαμενή που χτίστηκε στα ανατολικά του μεγάρου της ύστερης μυκηναϊκής φάσης και σε επαφή με αυτό, χρησιμοποιήθηκε για κάποια μορφή λατρείας, αφού σ αυτήν βρέθηκαν πήλινα ειδώλια και ένα πήλινο κεφάλι βοδιού, αλλά όχι πολλά όστρακα αγγείων. Ανάλογες λατρευτικές πράξεις εκτελούνταν στο ιερό πηγής, στην Τυκτή Κρήνη, στον Ξενώνα (Καραβάν Σεράι) Κνωσού, της ίδιας εποχής.

Ύστερα από την κατάρρευση της ανακτορικής εξουσίας στα μεγάλα κέντρα μετά το 1200, στην Τύλισο - όπως και στην Κνωσό - συνέχισε να υπάρχει ένας σημαντικός οικισμός, του οποίου οι κάτοικοι δεν χρειάστηκε να μετακινηθούν σε ασφαλέστερη θέση ή σε θέση καταφύγιο, όπως έγινε σε άλλα μεγάλα κέντρα.

Οι τάφοι της Τυλίσου που έχουν κατά καιρούς ανασκαφτεί ανήκουν κυρίως στην τελευταία περίοδο ακμής 1400-1200 π.Χ. Οι τάφοι ανήκουν στον τύπο των θαλαμωτών και περιέχουν πήλινες ζωγραφισμένες κιβωτιόσχημες σαρκοφάγους, πήλινα αγγεία (κύπελλα, πρόχοι, λοπάδα, πυξίδιο, ποτήρι) και άλλα κτερίσματα όπως κοσμήματα, σφραγίδες κλπ.

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 
Α. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ, ΤΥΛΙΣΟΣ, ΈΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΥΛΙΣΟΥ 1997 
ΤΟ ΜΑΛΕΒΙΖΙ, ΈΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ (ΟΡ.Α.ΜΑ.),1998 
ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ, ΈΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ, 1971 

 

DIMOSTYLISOU.GR

UK.DIGISERVE

ΚΕ΄ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

 

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock