πίσω

TO MIΝΩΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΗΣ ΚΑΤΩ ΖΑΚΡΟΥ

  

 Τρία χρυσά αντικείμενα υψηλής αισθητικής και τεχνοτροπίας που βρίσκονταν στην συλλογή του γιατρού Στέλιου Γιαμαλάκη δημιούργησαν την πεποίθηση στον Νικόλαο Πλάτωνα πώς στην Κάτω Ζάκρο ήταν θαμμένο το τέταρτο Μινωικό ανάκτορο της Κρήτης. Ο Νικόλαος Πλάτων δεν υπήρξε ο πρώτος που πίστεψε στην ύπαρξη αυτού του Μινωικού ανακτόρου.

 


Στις αρχές του 20ου αιώνα ο Άγγλος αρχαιολόγος Davod Hogarth αποκάλυψε στην περιοχή έναν σεβαστό αριθμό μινωικών κτιρίων και σφραγισμάτων σε πηλό που καταδείκνυαν ότι στην περιοχή υπήρχε λιμενική και εμπορική δραστηριότητα.
Ο τυφώνας που χτύπησε την περιοχή το καλοκαίρι του 1901(υπάρχουν πληροφορίες ότι ξερίζωσε 4000 δέντρα) ανάγκασε τον Hogarth να εγκαταλείψει επειγόντως την ανασκαφή αφού ο ίδιος γλίτωσε τον πνιγμό από θαύμα. Εξήντα χρόνια μετά τον Οκτώβρη του 1961,η ανασκαφή ξεκινά πάλι με τον άνθρωπο που έμελλε να αναδείξει το Μινωικό ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου.
Η πεποίθηση του Νικολάου Πλάτωνα ότι εκεί, στο ανατολικότερο άκρο της Κρήτης, πρέπει να βρίσκεται κάποιο ανάκτορο και βασίστηκε σε καραμικά ευρήματα υψηλής αισθητικής που μόνο κάποιο άγνωστο ανακτορικό εργαστήριο θα μπορούσε να έχει παράξει.
Η πρώτη ανασκαφή διαρκεί μόλις 10 ημέρες και διακόπηκε για να συνεχιστεί την επόμενη χρονιά με την οικονομική υποστήριξη του Αμερικανού Leo Pomerance και της αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών. 25000 τ.μ και 30 χρόνια ανασκαφών έφεραν στο φως μια πυκνοκατοικημένη Μινωική πόλη με αναπτυγμένο οδικό δίκτυο,οικοδομικά τετράγωνα κι ένα ανάκτορο του επιπέδου των Μαλίων,της Φαιστού και της Κνωσσού. Τα δε ευρήματα στον χώρο της ανασκαφής ξεπερνούν σε αριθμό και ποιότητα όλα τα προηγούμενα ανακτορικά συγροτήματα.
Η αναζήτηση του Μινωικού νεκροταφείου έκανε τον Νικόλαο Πλάτωνα να ανασκάψει πολλές θέσεις ευρύτερα της Ζάκρου. Εκεί πίστευε πως θα βρει πολύτιμα επιστημονικά και ιστορικά ευρήματα. Η έρευνα απλώθηκε σε όλο το μήκος του φαραγγιού που συνδέει την πάνω με την Κάτω Ζάκρο.
Σε πολλές από τις σπηλιές που βρίσκονται στους τοίχους του φαραγγιού, βρέθηκαν ταφές, προγενέστερες όμως του Μινωικού ανακτόρου. Βρέθηκε επισης μια πέτρινη κοσμηματοθήκη, στη λαβή της οποίας παρίσταται ένας ξαπλωμένος σκύλος.
Μετά την ανακάλυψη των ταφών ο ίδιος ο Ν.Πλάτων ονόμασε αυτό το συν τοις άλλοις Φαράγγι, ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ (DEAD'S  GORGE).

 

Το φαράγγι των νεκρών

 
Η ανακάλυψη του ανακτόρου έκανε τη Ζάκρο να προστεθεί στον κατάλογο των Μινωικών Κέντρων διοίκησης και διαμόρφωσε νέα άποψη σχετικά με την επιρροή των τριών γνωστών ανακτόρων.
Έδωσε ακόμη την επισήμανση ότι οπουδήποτε στην Κρήτη μπορεί να υπάρχει κρυμμένο ένα 5ο ή 6ο Μινωικό ανάκτορο.
Η ευτυχής συγκυρία, ότι το ανάκτορο ανακαλύφτηκε αφενός από έναν επιστήμονα υψηλής θεωρητικής κατάρτισης και εμπειρίες και αφετέρου μετά την ανακάλυψη των ανακτόρων της Φαιστού, της Κνωσσού και των Μαλίων, έκανε την ανασκαφή πιο μεθοδική και την καταγραφή πιο εμπεριστατωμένη.
Το ανάκτορο της Ζάκρου βρέθηκε ασύλητο και ανέγγιχτο από ανθρώπινο χέρι(σε αντίθεση με τα υπόλοιπα 3 Μινωικά ανάκτορα) σκεπασμένο από το χώμα που το κάλυψε την ώρα της βίαιης καταστροφής του.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ελάχιστα ίχνη μεταμινωικής εποχής βρέθηκαν κατά την ανασκαφή, πράγμα που αποδεικνύει ότι η πρώτη ανθρώπινη παρουσία μετά την καταστροφή του ήταν η σκαπάνη του Νικολάου Πλάτωνα.
Στο ασύλητο θησαυροφυλάκιο του ανακτόρου βρέθηκαν έργα τέχνης υψηλής αισθητικής  και καλλιτεχνικής αξίας, τελετουργικά αγγεία κι ανάμεσά τους το ωραιότερο λίθινο αγγείο της κρητομυκηναικής εποχής, ένα ρυτό από ορεία κρύσταλλο.Επίσης διάφορα κύπελα, δισκοπότηρα και αμφορείς από σπάνια υλικά, όπως φαγεντιανή, Ελεφαντόδοντο, οψιανό, αλάβαστρο και φλεβωτό μάρμαρο.
Η απουσία ανθρώπινων θυμάτων της καταστροφής δείχνει τον αιφνίδιο χαρακτήρα της εγκατάλειψης του ανακτόρου.
Στα εργαστήρια εγκαταλειμμένα εργαλεία και μισοεπεξεργασμένα υλικά ,στις εστίες των σπιτιών μαγειρικά σκεύη και στα ιερά σπονδικά αγγεία. Εκπληκτικό εύρημα ένα κύπελλο με ελιές που διατηρούνταν ακόμη το σάρκωμά τους λόγω της υγρασίας του εδάφους για πάνω από τρισήμισυ χιλιάδες χρόνια. Βρέθηκε σε ένα πηγάδι στην κεντρική αυλή του ανακτόρου.

KΛΙΚ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΒΛΕΠΕΤΕ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΓΕΘΟΣ

 

Zakros

Μέρος των Παλαιών Ανακτόρων, στα ανατολικά 
του Νεοανακτορική


Μια πλειάδα ενδείξεων, έπεισε τον Νικόλαο Πλάτωνα ότι η καταστροφή του παλατιού ήταν ταυτόχρονη και προφανώς προήρχετο από τα ίδια αίτια που προκάλεσαν την καταστροφή και των άλλων Μινωικών ανακτόρων.Την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας.
Πολλοί τοίχοι του ανακτόρου βρέθηκαν ξεριζωμένοι από τα θεμέλια τους σαν να είχαν δεχθεί μια τρομερή ώθηση από ανατολικά προς τα δυτικά. Επίσης πολλά πιθάρια συμπιέστηκαν και κόλλησαν στους δυτικούς τοίχους των αποθηκών.
Αν και οι ανασκαφές στη Θήρα από τον καθηγητή Σπύρο Μαρινάτο έφεραν στο φως προιστορικό οικισμό με στοιχεία πρωιμότερα εκείνων της Ζάκρου, ο Νικόλαος Πλάτων υποστήριξε πως υπήρξαν δύο εκρήξεις του ηφαιστείου.Η πρώτη γύρω στο 1500 πχ που κατέστρεψε τον αυτόχθονα πολιτισμό της Θήρας  και η δεύτερη και ισχυρότερη 50 χρόνια αργότερα που κατέστρεψε τον Μινωικό πολιτισμό.
Η δεύτερη έκρηξη και το τσουνάμι που ακολούθησε έπληξαν την Ζάκρο προκαλώντας την καταστροφή. Αν και η εκδοχή αυτή είναι αμφιλεγόμενη , κερδίζει ολοένα έδαφος μετά τις σύγχρονες γεωλογικές μελέτες στην Θήρα. Αν και θεωρητικά η ανασκαφή στο ανάκτορο έχει ολοκληρωθεί, απομένει το τεράστιο έργο της καταγραφής και αξιολόγησης των ευρημάτων, μια εργασία τόσο μεγάλη και πολύπλοκη όσο και η ίδια η ανασκαφή. Δυστυχώς ο Νικόλαος Πλάτων, ο αρμοδιώτερος όλων να καταγράψει   και να αξιολογήσει τα ευρήματα, πέθανε σε ηλικία ογδόντα δύο ετών, αφού πρώτα όμως δημιούργησε την <<ομάδα Δημοσίευσης των ανασκαφών της Ζάκρου>>.Μια ομάδα που καλείται να αξιολογήσει περίπου 12000 αγγεία, 1100 κιβώτια με κεραμικά και χιλιάδες άλλα μικροαντικείμενα άξια καταγραφής.

 

Zakros

Δεξαμενή καθαρμών στη βορειοανατολική γωνία 
του ανακτόρου

Zakros

 

Κεντρική αυλή με αίθουσα τελετών του 
σχετικά με το δικαίωμα

Zakros

Μέρος της μινωικής πόλης


Η μελέτη αυτή, όπως και η λεπτομερής  αποτύπωση αρχιτεκτονημάτων και αντικειμένων αναμένεται να δώσει απάντηση σε ιστορικά, πολιτισμικά και χρονολογικά ζητήματα των προϊστορικών ανθρώπων της Ζάκρου.
Υπεύθυνος της συντήρησης και δημοσίευσης ευρημάτων των ανασκαφών της Ζάκρου είναι ο γιος του Νικολάου Πλάτωνα, Λευτέρης,Δρ. προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Bristol.
Eίναι μειλίχιος νέος που σχεδόν κάθε καλοκαίρι με την ολιγομελή αρχαιολογική του ομάδα μπορεί κανείς να τον συναντήσει στην Κάτω Ζάκρο και που πάντα πρόθυμα μπορεί να πάρει όποιες πληροφορίες ζητήσει για την ιστορία του τόπου και την συνεχιζόμενη αρχαιολογική έρευνα.

 
KΛΙΚ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΒΛΕΠΕΤΕ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΓΕΘΟΣ

 Zakros

Αιθουσα τελετών

 

Zakros
Ο κλίβανος τήξης χάλκου με αυλάκια
για το καυτό μέταλλο

Zakros
Η στέρνα δωμάτιο

 

 

Το ανάκτορο της Ζάκρου είναι το τέταρτο σε μέγεθοςτης Μινωικής Κρήτης. Βρισκόταν σε σημαντικό στρατηγικό σημείο, σε ασφαλισμένο κολπίσκο, και ήταν κέντρο εμπορικών ανταλλαγών με τις χώρες της Ανατολής, όπως φαίνεται από τα ευρήματα (χαυλιόδοντες ελέφαντα, φαγεντιανή, χαλκός κλπ). 
Το ανάκτορο αποτέλεσε το κέντρο διοίκησης, θρησκείας και εμπορίου. Το περιστοίχιζε η πόλη. Στο χώρο δεν έγινε νέα οικοδόμηση, εκτός από κάποιες καλλιέργειες. Στο "Φαράγγι των Νεκρών", όπως λέγεται το Φαράγγι που φθάνει από την Πάνω Ζάκρο στην Κάτω, αποκαλύφθηκαν ταφές σε σπήλαια στις πλαγιές του. Τα ευρήματα της Ζάκρου εκτίθενται στο Μουσείο Ηρακλείου ενώ μερικά υπάρχουν στο Μουσείο Σητείας και Αγίου Νικολάου. 
Το ανάκτορο της Ζάκρου έχει δύο κύριες οικοδομικές φάσεις: το παλαιότερο κτίσθηκε το 1900 π.Χ. περίπου, ενώ το νεώτερο γύρω στο 1600 π.Χ. και καταστράφηκε όπως και τα άλλα κέντρα της Μινωικής Κρήτης, στα 1450 π.Χ.

 

 

 

KΛΙΚ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΒΛΕΠΕΤΕ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΓΕΘΟΣ

Επάνω Ζάκρο



Ακριβώς έξω από το χωριό της Επάνω Ζάκρου ένα κτίριο Ι LM ανασκάφηκε στη δεκαετία του 1960. Δυστυχώς, το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές από την κατασκευή του σύγχρονου δρόμου από Επάνω Ζάκρο στην Κάτω Ζάκρο, όπου υπάρχει.Το αρχικό κτίριο είχε τουλάχιστον τρεις βεράντες. Με το χαμηλότερο ταράτσα υπάρχουν ελάχιστα ερείπια του δωματίου 1, η οποία περιείχε ένα πατητήρι. Το γεγονός ότι σπαράγματα τοιχογραφιών είχε πέσει σε αυτή την αίθουσα από την ανωτέρω προκύπτει ότι η βίλα είχε κάποια διακοσμημένα πολυτελώς πάνω δωμάτια. Οι φωτογραφίε; εδώ είναι τα δωμάτια από τη δεύτερη βεράντα. Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε δωμάτια 3 και 2 στο πρώτο πλάνο, με το κανάλι αποστράγγισης. Πέρα από αυτά είναι το  δωμάτιο 4 και, με τον πυλώνα στο κέντρο, εξ άλλου η  Αίθουσα 6 ήταν μια μεγάλη αποθήκη που περιείχε οκτώ μεγάλους πίθους, σε ένα από τα οποία βρέθηκε ένα με Γραμμική Α επιγραφή. Το τρίτο αίθριο δυστυχώς έχει υποστεί σοβαρές ζημιές από την κατασκευή του δρόμου και λίγο παραμένει ακόμα.

http://www.uk.digiserve.com/mentor/minoan/upper%20zakros003s.jpg

Αίθουσα 3 (πρώτο πλάνο), με δωμάτιο 2 πίσω

http://www.uk.digiserve.com/mentor/minoan/upper%20zakros004s.jpg

Πέτρα διαρροή στην αίθουσα 3

http://www.uk.digiserve.com/mentor/minoan/upper%20zakros001s.jpg

Μέρος του τρίτου ταράτσα

http://www.uk.digiserve.com/mentor/minoan/upper%20zakros005s.jpg

Αίθουσα 2 (μπροστά) και δωμάτιο 3 πίσω

http://www.uk.digiserve.com/mentor/minoan/upper%20zakros006s.jpg

Αίθουσα 4

http://www.uk.digiserve.com/mentor/minoan/upper%20zakros008s.jpg

Αίθουσα 6

http://www.uk.digiserve.com/mentor/minoan/upper%20zakros007s.jpg

Αίθουσα 4 (νέα στοιχεία), καθώς και αίθουσα 6

 

  Υπουργείο πολιτισμού

uk.digiserve

panormio

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock