ΤΟ ΜΥΚΗΝΑΪΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΤΗΝ ΠΥΛΟ

ΤΟ ΜΥΚΗΝΑΪΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΤΗΝ ΠΥΛΟ

Αίθουσα Α

Πρώτη αίθουσα του Μουσείου Χώρας περιέχει πλήθος ευρημάτων που προέρχονται, σχεδόν αποκλειστικά, από τις ανασκαφές του Σπ. Μαρινάτου σε θέσεις της Τριφυλίας και της Πυλίας. Πρόκειται για αγγεία, όπλα, εργαλεία, κοσμήματα και άλλα αντικείμενα από τάφους ή τύμβους, αλλά και από οικισμούς.

Εξω, ακριβώς, από την είσοδο του Μουσείου, στα δεξιά και στα αριστερά της, αλλά και μέσα στην πρώτη αίθουσα έχουν εκτεθεί τέσσερις συνολικά ταφικοί πίθοι εντυπωσιακών διαστάσεων από τους Μεσοελλα-δικούς τύμβους Κοκοράκου Περιστεριάς και Αγ. Ιωάννη Παπουλίων.
Ενα μεγάλο μέρος του εκτεθειμένου υλικού στην αίθουσα αυτή αποτελείται από κεραμεικά, κυρίως, ευρήματα Υστεροελλαδικών Ι-ΙΠ Β, ως επί το πλείστον, χρόνων (1550-1200 π.Χ.), διευθετημένα σε έξι προθήκες (Προθ. 1, 2, 4, 6-8) από τους τάφους του μεγάλου νεκροταφείου των Βολιμιδίων (π.χ. Εικ. 15). Στα ταφικά σύνολα από τα Βολιμίδια περιλαμβάνεται και η κεραμεική από τον παλαιότερο τάφο του νεκροταφείου (τον Τάφο 1 της ομάδος Κεφαλόβρυσου), όπου επικρατεί το χαρακτηριστικό Μεσσηνιακό δίδυμο κύπελλο, γνωστό και ως δέπας αμφικύ-πελλον (Προθ. 4). Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα αγγείο από τον Τάφο 6 της ομάδος Αγγελοπούλου στα Βολιμίδια που εκτίθεται μόνο του σε μικρή προθήκη στον αριστερό μακρό τοίχο της αίθουσας. Είναι ένα Υστερομυκηναϊκό τριποδικό τελετουργικό αγγείο-ρυτό, με τρεις κεφαλές ζώων (ταύρου και ελαφιών), μοναδικό στο είδος του.

Βορούλια Τραγάνας. Φυτική σύνθεση επάνω σε αμφορέα της Υστεροελλαδικής Ι περιόδου (κατά Lolos 1987). Μουσείο Χώρας.

Διακόσμηση κρίνων επάνω σε όστρακο (αριστερά) από τα Βορούλια Τραγάνας (κατά Κορρέ 1976, σχέδιο Στ. Ανδρουτσάκη) και επάνω σε προχοΐσκη (δεξιά) από τον Τάφο 7 της ομάδος Αγγελοπούλου στα Βολιμίδια, της Υστεροελλαδικάς Ι περιόδου (κατά Lolos 1987). Μουσείο Χώρας.

Στην Προθήκη 4 (επάνω ράφι) εκτίθεται σειρά αγγείων από τα Βορούλια Τραγάνας. Ανάμεσα τους υπάρχουν αρκετά αντιπροσωπευτικά δείγματα του πρώτου Μυκηναϊκού κεραμεικού ρυθμού (1550-1500 π.Χ.), όπως γραπτά κύπελλα τόπου Keftiu, με μεσαίο ανάγλυφο δακτύλιο, που μιμούνται μεταλλικά πρότυπα (πρβλ. δύο χρυσά κύπελλα από την Περιστέρια) και ένας αμφορέας με φυτική διακόσμηση (Εικ. 14, 15). Σε προθήκες που βρίσκονται σε περίοπτη θέση στην πρώτη αίθουσα του Μουσείου, παρουσιάζεται το εκπληκτικό σύνολο των χρυσών ευρημάτων από τους τρεις θολωτούς τάφους στο λόφο της Περιστεριάς Κυπαρισσίας, που αποκαλύπτει τη συγκέντρωση μεγάλου πλούτου στη θέση αυτή κατά την Πρώιμη Μυκηναϊκή εποχή.

Το μεγάλο χρυσό διάδημα και τα δάο από τα τρία χρυσά κύπελλα με εκτυπες σπείρες (από τον Θολωτό Τάφο 3) έχουν καλά παράλληλα ανάμεσα στα ευρήματα από τους βασιλικούς λακκοειδείς τάφους των Μυκηνών (Εικ. 13). Μια χρυσή ψήφος (χάνδρα) από τον Θολωτό Τάφο 1 φέρει κοκκιδωτή (μορόεσ-σα) διακόσμηση. Σε χρυσή επένδυση κάποιου σκεύους από τον ίδιο τάφο αποδίδεται πομπή επτά νέων προς τα αριστερά, που θυμίζει έντονα την ευχαριστήρια πομπή των θεριστών επάνω στο περίφημο λίθινο ρυτό από την Αγία Τριάδα, στο Μουσείο του Ηρακλείου.

Ανάμεσα στο πλήθος των χρυσών κοσμημάτων και των άλλων μικροαντικειμένων από τους τρεις τάφους, διακρίνονται χρυσές μέλισσες, χρυσοί θύσανοι, χρυσά δισκάρια, πλακίδια, ταινίες, σωλινίσκοι και ήλοι, χρυσά κοσμήματα που συνδυάζουν δύο αντιθετικές ψυχές (πεταλούδες). Ξεχωρίζουν, επίσης, φύλλα χρυσού σε σχήμα ρόδακα, πεντάφυλλου άνθους, φύλλου κισσού, θαλάσσιου τρίτωνος, πουλιού και γλαύκας (Εικ. 32). Είναι αξιοσημείωτο ότι παρόμοιες χρυσές γλαυκές έχουν βρεθεί σε τάφους του Κακοβάτου και του Εγκλιανού.

Το μεγαλύτερο μέρος των ευρημάτων στην Προθήκη 3, στη δεξιά πλευρά της πρώτης αίθουσας, προέρχεται από τους δύο πριγκηπικούς θολωτούς τάφους στη θέση Ροάτση Μυρσινοχωρίου, κυρίως από τον Θολωτό Τάφο 2 που βρέθηκε μερικώς ασύλητος. Ανάμεσα στα διάφορα ευρήματα ξεχωρίζουν θαυμάσια γραπτά αγγεία του 15ου αιώνα π.Χ., μακρά χάλκινα ξίφη, ένα χάλκινο χρυσόηλο εγχειρίδιο, άλλα όπλα καιεργαλεία, χάλκινοι δίσκοι ζυγαριάς και ένα χάλκινο τηγανοειδές σκεύος. Αγγεία, σφραγίδες και άλλα πολύτιμα αντικείμενα από τους τάφους αυτούς είναι εκτεθειμένα και στην Προθήκη Πύλου στη Μυκηναϊκή Αίθουσα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου των Αθηνών.

Επάνω Εγκλιανός, Ανάκτορο Νέστορος. Λύχνος από λευκό μάρμαρο (ύψους 14,5 εκ.) από τον Διάδρομο 61 (όψη από επάνω και τομές, κατά Blegen και Rawson 1966). Μουσείο Χώρας.

Επάνω Εγκλιανός, Ανάκτορο Νέστορος. Πινακίδα της Γραμμικής Β Γραφής (Jn 829), στην οποία καταγράφονται εισφορές σε χαλκό (κατά Chadwlck 1987). Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Πέρα από τα μικρότερα αγγεία, χαρακτηριστικά δείγματα της κεραμεικής δημιουργίας των πρώιμων Μυκηναϊκών χρόνων είναι οι αμφορείς και οι πιθαμφορείς από θολωτούς τάφους της Περιστεριάς και του Ρουτση που είναι εκτεθειμένοι εκτός προθηκών.

Εντυπωσιάζουν ιδιαίτερα δύο πιθαμφορείς από τον Θολωτό Τάφο 2 στο Ρουτση, χρονολογούμενοι στο πρώτο ήμισυ του 15 ου αιώνα π.Χ. Ο ένας είναι διακοσμημένος με μεγάλα χταπόδια στο πνεύμα του λαμπρού Θαλάσσιου Ρυθμού, ενώ ο άλλος, εισαγμένος πιθανότατα από την Κρήτη, με καλαμοειδή σε πυκνή διάταξη. Εντάσσονται σε μια σειρά εξαίρετων πιθαμφορέων αυτής της περιόδου που έχουν βρεθεί σε αρκετούς θολωτούς τάφους στη Μεσσηνία, από τον Κακόβατο έως την Κουκουνάρα.

Επιλογή ευρημάτων από τον οικισμό της Περιστεριάς και από τους δύο θολωτούς τάφους της Τραγάνας παρουσιάζεται στην Προθήκη 5. Σε διπλανή προθήκη τοίχου εκτίθεται ένα μεγάλο χάλκινο δίωτο αγγείο σπάνιου τύπου, που έχει υποστεί έντονη παραμόρφωση, από τον Θολωτό Τάφο 1 της Τραγάνας. Σε άλλο σημείο της αίθουσας, εκτός προθήκης, ξεχωρίζει ένας τρίωτος αμφορέας των προχωρημένων Μυκηναϊκών χρόνων, με σχηματοποιημένα κισσοειδή θέματα, από τον Θολωτό Τάφο 2 της ίδιας περιοχής.

Επάνω Εγκλιανός, Ανάκτορο Νέστορος. Πινακίδα της Γραμμικής Β Γραφής, γνωστή ως "πινακίδα των τριπόδων" (Ta. 641), στην οποία καταγράφονται τρι-ποδικοίλέβητες και άλλα αγγεία (κατά Blegen 1953). Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Επάνω Εγκλιανός, Ανάκτορο Νέστορος. Τοιχογραφία με παράσταση γρύπα και λέοντα, από το Δωμάτιο 46 (κατά Lang 1969, ζωγραφική αναπαράσταση από τον Piet dejong). Μουσείο Χώρας.

Αίθουσα Β

Η δεύτερη αίθουσα του Μουσείου περιέχει, αποκλειστικά, ευρήματα από χώρους του ανακτορικού συγκροτήματος και από άλλα σημεία του λόφου του Εγκλιανού. Οι δύο μεγάλες κατηγορίες εκθεμάτων στη μακρόστενη αυτή αίθουσα είναι οι διάφορες ομάδες αγγείων και οι τοιχογραφίες.
Ορισμένα ενδιαφέροντα ευρήματα στην αίθουσα αυτή εκτίθενται έξω από τις προθήκες. Σ'αυτά περιλαμβάνονται:

Μεγάλα αποθηκευτικά αγγεία, ακόσμητα και γραπτά, ανάμεσα τους πίθοι, αμφορείς και πιθαμφορείς, από τα Δωμάτια 32, 38 και 43 του Ανακτόρου

Ενας μεγάλος λίθινος λύχνος με ανάγλυφη σπειροειδή διακόσμηση, προερχόμενος από τον Διάδρομο 61 (Εικ. 16).
Μια πήλινη τράπεζα προσφορών παραδοσιακού Μινωικού τύπου, επιχρισμένη με κονίαμα. Βρέθηκε δίπλα στη μεγάλη κυκλική εστία στην Αίθουσα του Θρόνου (6) και πρέπει να ήταν προορισμένη για τις βασιλικές προσφορές. Στην Πελοποννησιακή περιοχή, λατρευτικά σκεύη του τύπου αυτού είναι γνωστά από θολωτό τάφο στο Ρούτση Μυρσινοχωρίου και τις Μυκήνες.

leuki_thea

Επάνω Εγκλιανός, Ανάκτορο Νέστορος. Η τοιχογραφία της "Λευκής θεάς", από επίχωση στη βορειοδυτική πλαγιά του λόφου (κατά Lang 1969, σχεδιαστική συμπλήρωση από τον Pietde Jong). Μουσείο Χώρας

Σε δύο ανεξάρτητες προθήκες στο μεσαίο χώρο της αίθουσας ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να δει, μεταξύ άλλων, επιτυχή εκμαγεία ορισμένων από τις καλλίτερα διατηρημένες πήλινες πινακίδες με επιγραφές στη Γραμμική Β Γραφή καθώς και μικρές αναθηματικές κύλικες από το Αρχείο του Ανακτόρου. Επίσης, χαρακτηριστικά όστρακα αγγείων διαφόρων περιόδων από διερευνητικές ανασκαφικές τομές σε διάφορα σημεία του ανακτορικού λόφου.

kinigi_elafiou

Επάνω Εγκλιανός, Ανάκτορο Νέστορος. Τοιχογραφία με παράσταση κυνηγού και ελαφιού, από την επίχωση του Δωματίου 43 (κατά Lang 1969, ζωγραφική αναπαράσταση από τον Pietde Jong). Μουσείο Χώρας.

leukos_mauros_skilos

Επάνω Εγκλιανός, Ανάκτορο Νέστορος. Τοιχογραφία με παράσταση λευκού και μαύρου σκύλου, από την επίχωση του Δωματίου 43 (κατά Lang 1969, ζωγραφική αναπαράσταση από τον Pietde Jong). Μουσείο Χώρας.

Σε τέσσερις μεγάλες και σε δύο μικρότερες προθήκες της αίθουσας παρουσιάζονται πολλά αντιπροσωπευτικά δείγματα χρηστικής κεραμει-κής από αποθήκες και άλλα διαμερίσματα του Ανακτόρου. Στο εκτεθειμένο κεραμεικό υλικό επικρατούν οι αμφορείς (ψευδόστομοι ή άλλοι), οι πρόχοι, οι κύλικες, τα κύπελλα, οι αρύταινες και οι χύτρες, σε διάφορα μεγέθη και ποικιλίες

Τα επιλεγμένα κομμάτια από τις ζωηρόχρωμες ανακτορικές νωπογραφίες στη δεύτερη αίθουσα, είναι διευθετημένα σε τέσσερις προθήκες, δύο σε κάθε πλευρά της αίθουσας (Προθ. 18, 17, 11, 12) και συνοδεύονται από τις αντίστοιχες ζωγραφικές αναπαραστάσεις του Piet de Jong, ζωγράφου των ανασκαφών του Εγκλιανού.
Στην πρώτη προθήκη (Προθ. 18), στην αριστερή, όπως εισερχόμε-θα, πλευρά της αίθουσας εκτίθενται σπαράγματα τοιχογραφιών από την επίχωση στη νοτιοδυτική πλευρά του λόφου του Εγκλιανού που αποδίδουν: Ανδρικές μορφές, ανδρικά κεφαλή, κεφαλή θεάς, γνωστής ως "Λευκής Θεάς" , ζωφόρο με ναυτίλους και ζωφόρο με γαλάζια πουλιά.

Παρουσιάζεται ακόμη ένα κομμάτι προερχόμενο από λάκκο στο δάπεδο της Αποθήκης Οίνου που απεικονίζει ταυροκαθάπτη (ταυρομάχο). Αποτελεί προφανώς μέρος μεγαλύτερης σύνθεσης με θέμα το πατροπαράδοτο Μινωικό θρησκευτικό αγώνισμα των ταυροκαθαψίων. Στην Ηπειρωτική Ελλάδα, βλέπουμε το θέμα αυτό να επαναλαμβάνεται σε τοιχογραφίες από την Τίρυνθα και τον Ορχομενό, σε γραπτή πήλινη λάρνακα από την Τανάγρα Βοιωτίας, σε σφραγιδόλιθους (Μυκήνες, Θήβα, Διμήνι) και σε πήλινο ειδώλιο (Ιερό Μεθάνων).

Στην επόμενη προθήκη (Προθ. 17) στην ίδια πλευρά, εκτίθενται θραύσματα τοιχογραφιών με διαφορετικά θέματα. Περιλαμβάνουν ρόδακες και ταινίες (από την Κλίμακα 54), πολεμική σκηνή (από τον Προθάλαμο 64), θέμα ιδιαίτερα αγαπητό στη Μυκηναϊκή τέχνη και λυρωδό (από την Αίθουσα του Θρόνου). Στην τοιχογραφία του λυρωδοά εικονίζεται νέος με μακρύ ποδήρες ένδυμα. Παίζει πεντάχορδη λύρα και είναι καθισμένος σε βράχο, έχοντας μπροστά του ένα μεγάλο περιστέρι. Παραλληλίζεται από μορφή λυρωδού με πουλιά, επάνω σε πήλινη πυξίδα του πρώιμου 13ου αιώνα π.Χ. από θαλαμωτό τάφο στο Καλάμι Χανίων. Ισως πρόκειται για κεντρική μορφή του Κρητομυκηναϊκοά μυθολογικού κύκλου που αποτέλεσε το πρότυπο του Απόλλωνα ή του Ορφέα. Θα μπορούσε να ταυτισθεί και με τον Θάμυρι, περιώνυμο μουσικό της τοπικής μυθολογίας, τον οποίο κατέστρεψαν οι Μούσες (Βλ. Ιλιάδα Β 594-600).
Στην πρώτη προθήκη (Προθ. 11) στη δεξιά πλευρά της αίθουσας, παρουσιάζονται κομμάτια τοιχογραφιών από την επίχωση του Δωματίου 43 με λευκούς και μαύρους σκύλους, κυνηγό και ελάφι, καθώς και άλλη σκηνή κυνηγιού (Εικ. 21, 22). Εκτίθενται επίσης τμήματα τοιχογραφίας από την Αίθουσα της Βασίλισσας (46) στην οποία αποδίδονται γρύπες συνοδευόμενοι από λέοντες.

ΕΔΩ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ