ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Την κοσμολογική περίοδο της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας (που αφορούσε το κύριο μέλημα των Προσωκρατικών ή αλλιώς φυσικών φιλοσόφων να λύσουν το μεταφυσικό πρόβλημα της φύσης και της γένεσης του κόσμου) ακολούθησε η ανθρωποκεντρική περίοδος.
Η περίοδος αυτή τοποθετείται στην Αθήνα, τη μεγαλύτερη και ισχυρότερη πόλη-κράτος και το σημαντικότερο πνευματικό κέντρο κατά τον 5ο αι. π.Χ. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

Σάμος 341 – 270 π.Χ.
Έπειτα από τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη η φιλοσοφία δίνει πλέον έμφαση στο θέμα της θέσης του ανθρώπου στον κόσμο και στα ηθικά προβλήματα. Έτσι, στρέφεται προς τον ατομικισμό. Οι λόγοι: η «κρίση της πόλης» που έχει αρχίσει από τα τέλη του 5ου αιώνα και συνεχίζεται όλον τον 4ο, καθώς και οι νέες συνθήκες που επικράτησαν με την ίδρυση της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των βασιλείων στα οποία κατατεμαχίστηκε. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

Ο μύθος του Ηρός

Η «Πολιτεία», μετά τους «Νόμους», είναι το πληρέστερο έργο του Πλάτωνα. Ο φιλόσοφος αναδιφά τη δικαιοσύνη, εκθέτοντας τον τύπο της τέλειας πολιτείας και εκ παραλλήλου του τέλειου ανθρώπου ως προτύπου της.
Σκοπός του να καταδείξει την ηθική ανάγκη τόσο του κράτους όσο και του ατόμου να κινούνται πάντα με γνώμονα τη δικαιοσύνη, αρετή εφικτή μόνο αν είναι καρπός ενός γενικού συστήματος εκπαίδευσης και μόρφωσης. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

Πλάτων (Αθήνα 427-348/347). Μαζί με τον Σωκράτη και τον Αριστοτέλη κορυφαίος φιλόσοφος. Αριστοκρατικής καταγωγής, γνωρίζοντας τον Σωκράτη εγκαταλείπει την ποίηση και την πολιτική και στρέφεται οριστικά στη φιλοσοφία. Ταξίδεψε στην Αίγυπτο, στην Ιταλία και στη Σικελία. Το 387 ιδρύει φιλοσοφική σχολή, την Ακαδημία. Έγραψε περί τους 30 διαλόγους (Συμπόσιο, Πολιτεία, Φαίδρος, Τίμαιος, Νόμοι κ.ά.), όπου συνήθως ο Σωκράτης με τη μαιευτική μέθοδο, ανοίγει τον δρόμο για τη διαλεκτική πορεία της ανόδου προς τις ιδέες (του αγαθού, της αλήθειας, του κάλλους), δηλαδή τα καθαρά αρχέτυπα, των οποίων είδωλα ή μιμήματα αποτελούν τα αντικείμενα του κόσμου τούτου, εισερχόμενος έτσι στο θέμα της αθανασίας της ψυχής. Επίσης σχεδιάζει μια ιδανική πολιτεία την οποία κυβερνούν οι φιλόσοφοι, οι έχοντες την αντίληψη της δικαιοσύνης πάνω στην ιδέα του αγαθού. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

Η Πολιτεία αποτελεί το πιο περιεκτικό και εκτενές έργο του Πλάτωνα μετά τους Νόμους.[1] Ο φιλόσοφος γράφει το έργο στο απόγειο της συγγραφικής και πνευματικής δημιουργίας του με αποτέλεσμα να αποτελεί ένα έργο-κλειδί για την ευρύτερη κατανόηση του πλατωνικού στοχασμού.

Το φάσμα του «στοχασμού» της Πολιτείας του Πλάτωνα χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα μεγάλο εύρος, αφού πραγματεύεται διάφορα γνωστικά πεδία και θεμελιώδη θέματα[2]. Μέσα σε αυτά τα γνωστικά πεδία που
πραγματεύεται το έργο εμπεριέχονται τα εξής: η μεταφυσική, η οντολογία, η ηθική, η γνωσιολογία, η πολιτική επιστήμη, η αισθητική και η φιλολογία. Όπως είναι φανερό το εύρος που καλύπτει ο συγκεκριμένος διάλογος είναι απίστευτα μεγάλο και τον καθιστά μία μοναδική σύνθεση υψηλού φιλοσοφικού στοχασμού, η οποία δημιουργεί διαφορετικά συναισθήματα στον απλό αναγνώστη και μελετητή, είτε πλήρους αποδοχής είτε πλήρους απόρριψης[3]. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

Με τον ελληνικό όρο κάθαρση, (καθαρεύουσα: η κάθαρσις, της καθάρσεως), χαρακτηρίζεται η πράξη ή το αποτέλεσμα του ρήματος καθαίρω, που σημαίνει απαλλαγή από κάτι ξένο ή βλαβερό. Συνώνυμες έννοιες είναι ο καθαρμός και ο εξαγνισμός. Ο όρος αυτός απαντάται με διαφορετική σημασία στην ιατρική, την υγιεινή, το θέατρο και συγκεκριμένα στην τραγωδία, και σπουδαιότερα όλων στις διάφορες θρησκείες. Σημειώνεται όμως ότι τόσο στο θέατρο όσο και στις θρησκείες η κάθαρση αποτελεί μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Ο αναφερόμενος σε κάθαρση λέγεται γενικά “καθαρτήριος” ο δε τόπος που επιχειρείται συνηθέστερα αυτή, λέγεται “καθαρτήριο” (στην υγιεινή λοιμοκαθαρτήριο) ενώ το μέσον δια του οποίου επιχειρείται αυτή, ονομάζεται “καθαρτήρας” ή “καθαρτικό” (στην ιατρική) και στην αρχαιότητα «κάθαρμα». ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

Ο ρήτορας οφείλει να γνωρίζει πώς θα διεγείρει ή θα κατευνάσει στην ψυχή των ακροατών του τα λεγόμενα πάθη, ως πάθη θεωρεί ο φιλόσοφος όσα προκαλούν μεταβολές στην ψυχική, σωματική και νοητική κατάσταση των ανθρώπων…

Στο δεύτερο βιβλίο ο Αριστοτέλης επιδιώκει να εφοδιάσει τους ρήτορες με τα εργαλεία πειθούς που απευθύνονται στο θυμικό του ακροατηρίου τους. Ο ρήτορας οφείλει να γνωρίζει πώς θα διεγείρει ή θα κατευνάσει στην ψυχή των ακροατών του τα λεγόμενα πάθη, ως πάθη θεωρεί ο φιλόσοφος όσα προκαλούν μεταβολές στην ψυχική, σωματική και νοητική κατάσταση των ανθρώπων και συνοδεύονται από ευχαρίστηση ή δυσαρέσκεια. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

%cf%86%ce%b9%ce%bb%ce%bf%cf%83%ce%bf%cf%86%ce%af%ce%b1

Φωτογραφία του Daniel Kordan

Τον σοφό, έλεγε χαρακτηριστικά ο Επίκτητος, ούτε η φτώχεια ούτε η λύπη τον εμποδίζουν ούτε αυτά τα πράγματα που βγάζουν από το δρόμο και γκρεμοτσακίζουν τους άπειρους. Εσύ νομίζεις ότι εκείνος καταβάλλεται από τις συμφορές…

«Ο Στωϊκισμός υπήρξε η σημαντικότερη κίνηση στην Ελληνιστική Φιλοσοφία, και επίσης εκείνη που άσκησε την μεγαλύτερη επίδραση. Για περισσότερο από 4 αιώνες περιελάμβανε στις τάξεις του μεγάλο αριθμό μορφωμένων ανθρώπων, και η επίδραση του δεν περιορίστηκε στην Κλασική Αρχαιότητα» (Α. Α. Long) ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →

Κι απ᾽ την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία,
την νικηφόρα, την περίλαμπρη,
την περιλάλητη, την δοξασμένη
ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά,
την απαράμιλλη: βγήκαμ᾽ εμείς·
ελληνικός καινούργιος κόσμος, μέγας.
Κ. Καβάφης, «Στα 200 π.Χ.»

ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ →