ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

Χειρόγραφες σημειώσεις τοῦ Νεύτωνα στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, 1661-5, Βρετανικὸ Μουσεῖο

Ἐν πολλοῖς τὸν δικαιολογῶ τὸν σημερινὸ Ἕλληνα. Εἴμαστε ὅλοι μας φορτωμένοι καὶ πολλαπλῶς καταβεβλημένοι ἀπὸ τόσα πολλὰ προβλήματα καὶ ἀνασφάλειες, ποὺ ἡ παραμικρὴ ἐπιπλέον προσπάθεια μᾶς κουράζει. Γιὰ μᾶς πλέον τὸ μόνο ἀνεκτό, τὸ ὅριο ἀντοχῆς μας δηλαδή, εἶναι ἡ ἀπαθὴς on line αἰώρηση στὸν ὑπολογιστή μας καὶ ἡ ἀπλανὴς live θέαση στὴν ἐπίπεδη τηλεόραση ἀπέναντί μας. Ὁτιδήποτε ἀπαιτεῖ ἀπὸ τὸν ἐγκέφαλό μας δυὸ τρία ντὰμπλ-κλὶκ παραπάνω (sic), ἀποτελεῖ βασανιστήριο γιὰ μᾶς καὶ τὸ πετᾶμε στὸ πλάι πάραυτα. Πόσο μᾶλλον ἂν τὸ θέμα ἔχει νὰ κάνει μὲ τὴ γλῶσσα ποὺ μᾶς ἔχει ταλαιπωρήσει τόσο.

Ὄχι μόνο σὲ ἐπίπεδο συλλογικῆς μνήμης (γλωσσικὸ ζήτημα, Εὐαγγελικά, καθαρεύουσα κ.λπ.) ἀλλὰ κυρίως σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο, λόγῳ τοῦ τραυματικοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖο μᾶς «ἔμαθαν» «ἀρχαῖα» στὰ σχολεῖα ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

Ο ποιητικός λόγος είναι έμφορτος από αναφορές για τα Χριστούγεννα. Δεν είναι μόνο η παράδοση που ελκύει τους ποιητές αλλά και το δικό τους βίωμα, αναπολώντας τα όμορφα παιδικά τους χρόνια αλλά και μεταφέροντας με ενάργεια την πρόσληψη της γιορταστικής ατμόσφαιρας στην ποιητική έκφραση.  Ας ξαναζωντανέψουμε την οπτική των ποιητών μας για τούτες τις μέρες και τους συμβολισμούς που ο καθένας τους προσδίδει, και ας ανοίξουμε τις διόδους για να εισδύσει σε βάθος η δική τους έκφραση ώστε να ενωθούμε μυστικά σε πανανθρώπινες έννοιες. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

Μαινάδα (βάκχη) με τύμπανον και σάτυρος με δίαυλο (διπλό αυλό)

“Τι είναι γλώσσα; Ποια η προέλευσή της;” – διαβάζουμε στην είσοδο του συνεδριακού μεγάρου όπου γίνεται ένα άκρως ενδιαφέρον διεθνές συμπόσιο. Εντός του, φυσικά, οι πάντες… διαφωνούν με τους πάντες, όμως υπάρχει και μια επωδός, όπου όλοι σχεδόν συμφωνούν, κάτι που διέφυγε της προσοχής ακόμη και του Δαρβίνου: προϋπόθεση για την ανάπτυξη της γλώσσας, λένε, είναι να υπάρχει εμπιστοσύνη στους κόλπους τής φυλής – αυτό που εμείς ονομάζουμε “κοινωνία”! Άρα, κάποιος κοινωνικός μετασχηματισμός αύξησε την εμπιστοσύνη σε πρωτοφανή επίπεδα, απελευθερώνοντας εν δυνάμει γλωσσοπλαστικές ικανότητες που παρέμεναν αδρανείς. Υπό κανονικές συνθήκες, όπως είναι γνωστό τοις πάσι, “οι λέξεις είναι φτηνές”, “έπεα πτερόεντα”, “λόγια τού αέρα”, σύμβολα αναξιόπιστα, που δεν μπορούσαν να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη στα μέλη τής φυλής για την επιβίωσή τους – δηλαδή η γλώσσα ήταν αναξιόπιστη ως βάσιμη εξελικτικά στρατηγική. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

Ευγένιος Βούλγαρης: Μέγας Διδάσκαλος του Γένους

Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος

Η μεγάλη εκκλησιαστική και θεολογική προσωπικότητα του Ευγενίου Βούλγαρη (1716-1806), σε συνδυασμό με την βαθιά επιστημονική του γνώση και την θύραθεν σοφία του, είναι η ζωντανή απόδειξη της δυνατότητας συμπόρευσης Ορθοδοξίας και Επιστήμης. Ταυτόχρονα έμπρακτα τονίζει την προσφορά της Εκκλησίας στην Παιδεία του Έθνους και διαψεύδει την προπαγάνδα των αθέων και αγνωστικιστών διανοητών, πως μόνο η κοσμική γνώση οδηγεί στην απαλλαγή του ανθρώπου από δεισιδαιμονίες και εξαρτήσεις και στον δρόμο της ελευθερίας και της προόδου…. Στην Ιστορία έχει αποδειχθεί το αντίθετο… Απολύτως λοιπόν δικαιολογημένα εφέτος εορτάζονται από τη Μητρόπολη Κερκύρας και όχι μόνο τα 300 χρόνια από τη γέννηση και τα 210 από την κοίμηση του μεγάλου διδάχου του Γένους. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

Αποδιοπομπαίο το αρχαίο ελληνικό δράμα

Ή αντίδρασις τής Εκκλησίας στην παρουσίασι έργων από το αρχαίο ελληνικό δραματολόγιο, γιατί εξυμνούντο έτσι οι ειδωλολατρικοί θεοί, συνέτεινε ώστε να δημιουργηθή, σιγά σιγά, ένα νέο είδος θεάτρου: το θρησκευτικό. Οι ρίζες του βρίσκονται στον 4ο αιώνα. Ή κατοπινή εξέλιξις έχει ενδιαφέρουσες πτυχές.

Όποτε γίνεται λόγος για την Βυζαντινή λογοτεχνία, ακούμε να μιλούν για υμνογράφους και ποιητάς, για ιστορικούς και χρονογράφους, για ρήτορες και για γραμματικούς, καθώς και για επιστολογράφους. Και γεννάται το ερώτημα: «Δεν είχε θεατρικούς συγγραφείς το Βυζάντιο; Δεν είχαν θέατρο οι Βυζαντινοί;» Στο ερώτημα αυτό θα προσπαθήση να δώση απάντησι το άρθρο αυτό. Όπως είναι γνωστό, οι αρχαίοι Έλληνες όχι μόνο καλλιέργησαν τον θεατρικό λόγο, αλλά και ανέδειξαν συγγραφείς, όπως ό Αισχύλος, ό Σοφοκλής, ό Ευριπίδης, ό Αριστοφάνης κ.ά., οι οποίοι κατέχουν κορυφαία θέσι στο παγκόσμιο θέατρο. Ή λαμπρή αυτή παράδοσις δεν συνεχίσθηκε στο Βυζάντιο. ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

Τα χειρόγραφα του Διοσκουρίδη, παρά την έντονη κριτική που δέχτηκε από τον Γαληνό, ώς ένα βαθμό μέχρι σήμερα αποτελούν αίνιγμα για τους επιστήμονες, αφού υπάρχει αταυτοποίητο υλικό και διαφορετικές προσεγγίσεις

Ελάχιστο χρόνο είχε στη διάθεσή του ο φοιτητής στη βιβλιοθήκη της μονής, ώσπου να αρχίσουν να τον αναζητούν. Είχε ψάξει ήδη τα αρχεία της Βιέννης, της Βενετίας και της Νάπολης, είχε δει το έγγραφο του Λονδίνου και τώρα ήταν η σειρά της Μεγίστης Λαύρας, στο Αγιον Ορος.
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

Γραπτή παρέμβαση στη σύσκεψη:  «Τρόποι διαδόσεως τῆς κοινῆς τῶν Ἑλλήνων γλώσσης» του Ομοτίμου Καθηγητή Λαυρέντιου Γ. Δελλασούδα, π. Προέδρου Τμήματος Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής-Ψυχολογίας ΕΚΠΑ που οργανώθηκε στην ααἴθουσα των «Ἐπάλξεων» τήν Κυριακή 23 Ὀκτωβρίου.
Στο πλαίσιο αυτό σημειώνω  επιγραμματικά τα εξής:

ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

«Ὅς δ‘ ἄν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς ἐμέσυμφέρει αὐτῷ ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικός εἰς τόν τράχηλον αὐτοῦ καί καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης» 
Ματθ. 14΄, 6

Η λογοτεχνία στο απόσπασμα (στο πολυτονικό)

Δημήτριος Νατσιός
Συχνή ἡ ἐπωδός: «Τά παιδιά δέν διαβάζουν ἐξωEχολικά βιβλία». Τήν ἀκοῦμε ἀπό γονείς, τήν προσυπογράφουμε καί ἐμεῖς οἱ δάσκαλοι. Εἶναι τέχνη λησμονημένη ἡ ἀνάγνωσις πιά. Ὅπως κάθε τέχνη πού διδάσκεται, πρέπει νά μαθητεύσῃς «παρά τούς πόδας ἀνθρώπου» καί ἀφοῦ μιλᾶμε γιά μαθητές ἰσχύει τό ἀπροσπέλαστο, ὑπό τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου, λεχθέν «παράδειγμα τοῖς τέκνοις παρέχειν».

ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →

Προσωπογραφία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όρθιου με στολή και στέμμα βυζαντινού αυτοκράτορα.

Είναι γεγονός, ότι μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και λόγω της μεγάλης υστεροφημίας του, πλάστηκαν διάφοροι μύθοι και αναγνώσματα, που πολλές φορές ελάμβαναν την μορφή θρύλων και παραδόσεων ή υπερβολικών παραμυθιών με γεγονότα άλλοτε υπαρκτά και άλλοτε ανύπαρκτα. Ό,τι ακριβώς έγινε και με το «Παραμύθι του Μεγ’ Αλέξαντρου» ή τον «Μύθο του Αλεξάνδρου» ή την «Φυλλάδα του Μεγ’ Αλέξαντρου» σε στίχους ή πεζά κείμενα, που αποδίδονται στον όποιο «Ψευδοκαλλισθένη» καθ’ όλη την διάρκεια των αιώνων που πέρασαν.Την αρχική ελληνική έκδοση αυτού του μύθου από τον 2ο ή 3ο αιώνα μετά Χριστόν, επακολούθησαν πολλές μεταφράσεις ή διασκευές στις περισσότερες ασιατικές ή ευρωπαϊκές χώρες.Υποβλήθηκε δε σε διάφορες αναθεωρήσεις κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ →