πίσω

                                    ΕΚΚΛΗΣΙΑ – ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ ΤΟΥΣ ΔΥΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ

    Το Νομικό καθεστώς των χριστιανών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία διατυπώνεται στο εξής οργανόγραμμα.

ΔΙΒΑΝΙ. Ανώτατη εξουσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ. Ανώτατος θρησκευτικός και Πολιτικός Ηγέτης όλων των χριστιανικών πληθυσμών. Η εξουσία τον είναι δοτή. Η εξωτερική πολιτική του δεδομένη.
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
Πρωτόγερος - Μουχτάρης (Πρόεδρος) Εκκλησιαστική Επιτροπή Σχολική
Eφορία (Eπιτροπή Σχολείων)
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΗΜΟΓΕΡΟΝΤΙΑΣ
Κοινοτικό Σώμα
Εκλογικό Σώμα

(Από τα πρακτικά του Β' Παγκόσμιου Συνεδρίου Ποντιακού Ελληνισμού).

    Ας δούμε παρακάτω πώς είχαν τα πράγματα στην Εκκλησία γενικά και ειδικότερα στις Σαράντα Εκκλησίες, κατά την εποχή που μας απασχολεί.
    Η εκλογή του Πατριάρχη, της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικού Πατριάρχου, γινόταν με την εξής διαδικασία, πολύ περιληπτικά βέβαια. Ο τοποτηρητής καλούσε όλους τους Μητροπολίτες και τους Λαϊκούς που είχαν δικαίωμα συμμετοχής στη Γενική Εκλογική Συνέλευση, να προτείνουν Μητροπολίτες τους οποίους έκριναν άξιους για το θρόνο. Καταρτιζόταν πίνακας ο οποίος υποβαλόταν στο Σουλτάνο, αυτός δε, μπορούσε να διαγράψει από τον πίνακα όσους έκρινε τυχόν ανεπιθύμητους για λόγους πολιτικούς, δεδομένου ότι ο Πατριάρχης ήταν και ο πολιτικός ηγέτης. Από τους λοιπούς, η Γενική Εκλογική Συνέλευση κατάρτιζε το τριπρόσωπο και η τελική επιλογή γινόταν από τους Μητροπολίτες μόνο, με μυστική ψηφοφορία.
    Ο νέος Πατριάρχης παρουσιαζόταν στο Σουλτάνο, αναγνωριζόταν και εκδιδόταν το απαιτούμενο βεράτιο.
    Παρατηρούμε ότι στον πρώτο κύκλο της εκλογής λάμβαναν μέρος και Λαϊκοί και ότι η Υψηλή Πύλη μπορούσε να αποκλείσει από την εκλογή όποιον Μητροπολίτη δεν ήθελε για αρχηγό των χριστιανών.
    Οι Μητροπολίτες εκλέγονταν από το Πατριαρχείο και νομιμοποιούνταν με βεράτιο οι δε Επίσκοποι από τους Μητροπολίτες. Ο τίτλος του Μητροπολίτη δινόταν στον Επίσκοπο της πρωτεύουσας επαρχίας ή σημαντικής πόλης. Από εκκλησιαστικής πλευράς είναι ισότιμοι, σαν διάδοχοι των Αποστόλων. Το βεράτιο περιλάμβανε γύρω στα 25 άρθρα, τα οποία συνιστούσαν τις αρμοδιότητες και τις προνομίες, σε θρησκευτικά, διοικητικά και οικονομικά θέματα. Συνοπτικά, σύμφωνα με ένα του έτους 1842, δηλαδή μετά τη σύσταση του Ελληνικού Κράτους και το τανζιμάτ, προβλεπόταν ότι:

- δεν επιτρεπόταν η βίαιη εξισλάμιση.
- οι διοικητές δεν μπορούσαν να εμποδίζουν τις ιεροτελεστίες.
- δεν επιτρεπόταν παρέμβαση στις αρμοδιότητες - προνόμια του Μητροπολίτη.
- τα εισοδήματα της Μητρόπολης ήταν αφορολόγητα και τα προοριζόμενα γι' αυτήν είδη αδασμολόγητα.
- στα καταλύματα της Μητρόπολης δεν μπορούσαν να διαμείνουν στρατιώτες και υπάλληλοι, ούτε να παίρνουν τα άλογα και τους ημίονους της Μητρόπολης.
- για τα οικογενειακά, γάμους, διαζύγια και λοιπά των χριστιανών και τα πειθαρχικά των ιερωμένων αρμόδιος ήταν ο Μητροπολίτης.

    Αυτά βέβαια ήταν τα επισήμως ισχύοντα. Οι τοπικοί όμως Διοικητές, οι αγάδες και οι παράγοντες έβρισκαν τρόπους να τα καταπατούν και να κάνουν αυθαιρεσίες.
    Όπως είπαμε, θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης των Ρωμιών ήταν ο Πατριάρχης. Η άσκηση της εξουσίας γινόταν και αποκεντρωμένα δια των Μητροπόλεων και αυτών, δια των Επισκοπών. Είχαν τις εκκλησιαστικές περιφέρειες τους, οι οποίες δε συνέπιπταν με τις διοικητικές της κρατικής εξουσίας.
    Οι Μητροπολίτες και οι Επίσκοποι ήταν οι ανώτατοι εκκλησιαστικοί, οι δεύτεροι δε, αναφέρονταν στους πρώτους, κυρίως επί διοικητικών θεμάτων.
    Στις Μητροπόλεις και στις Επισκοπές, τα Εκκλησιαστικά Δικαστήρια δίκαζαν, πρωτόδικα, υποθέσεις οικογενειακού δικαίου και τις πειθαρχικές του κλήρου.
    Στο Πατριαρχείο λειτουργούσαν 3 βαθμίδες δικαστηρίων και αρχίζουμε από το ανώτατο.

Α) Η Ιερά Σύνοδος, από 12 Μητροπολίτες υπό την προεδρία του Πατριάρχη, ήταν α) καθαρά εκκλησιαστικό δικαστήριο για τις δίκες κανονικού δικαίου και β) εφετείο των εκκλησιαστικών δικαστηρίων του Πατριαρχείου και των Μητροπόλεων για κάθε υπόθεση οικογενειακού Δίκαιου ως και ακυρωτικό των επισκοπικών.
Β) Το Διαρκές Εθνικό Μικτό Συμβούλιο, από 4 Αρχιερείς και 8 Λαϊκούς δίκαζε υποθέσεις όπου ένας από τους διαδίκους ήταν κληρικός ή "ηθικό" πρόσωπο π.χ. Μονή, Εφορία Ναού ή Σχολείου. Σε δεύτερο βαθμό δίκαζε υποθέσεις που δικάστηκαν πρωτόδικα στις Μητροπόλεις. Ο Διευθυντής του ήταν και ο Συμβολαιογράφος των Πατριαρχείων.
Γ) Το Εκκλησιαστικό Δικαστήριο, με Πρόεδρο Αρχιερέα και μέλη ανώτερους κληρικούς του Πατριαρχείου, δίκαζε πρωτόδικα τις υποθέσεις οικογενειακού δικαίου της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως.

    Τις υποθέσεις που παρέπεμπε η Πύλη τις δίκαζε το Διαρκές Εθνικό Μικτό Συμβούλιο.
    Τα δικαστήρια της Εκκλησίας εφάρμοζαν το κανονικό και ρωμαϊκό Δίκαιο, όπως διαμορφώθηκε στην εξάβιβλο του Αρμενόπουλου. Άλλωστε, το ίδιο ίσχυε και στο Ελληνικό Κράτος μέχρι την ψήφιση του Αστικού Κώδικα, το 1940.
    Ενδιαφέροντα είναι τα πεπραγμένα του Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου της Κωνσταντινουπόλεως των ετών 1887-1888 που δημοσιεύτηκαν στην "Εκκλησιαστική Αλήθεια" και έχουν:

Το εν Πατριαρχείοις εδρεύον Εκκλησιαστικόν Δίκαστήριον (συνεδρίαζον άπαξ της εβδομάδος ανά πάσαν τρίτην) ήρξατο των κατά το έτος 1887-88 εργασιών αυτού την 20 Ιανουαρίου και συνεκρότησε καθ'όλον το έτος 39 συνεδριάσεις, καθ'ας επελήφθη της εκδικάσεως 68 υποθέσεων, ων 46 υπεβλήθησαν κατά το έτος τούτο, αι δε λοιπαί διετέλουν εκκρεμείς από παρελθόντων ετών αι υποθέσεις αύται κατ'είδος θεωρούμεναι ήσαν

περί διαζεύξεως                                                                37
περί λύσεως μνηστείας και συνάψεως γάμων λόγω
προϋπαρχούσης μνηστείας
                                                 9
περί συμβιώσεως και διατροφής
                                          8
περί αναγνωρίσεως κρυφίου γάμου
                                     4
περί παρθενοφθορίας
                                                         5
περί ακυρώσεως γάμου γενομένου άνευ
της συναινέσεως του πατρός,
λόγω υπεξουσιότητος
                                                         1
περί διεκδικήσεως τέκνων εκθέτων
                                      2
περί υιοθεσίας
                                                                   1
περί ακυρώσεως β' γάμου προϋπάρχοντος του α'
                  1

                                                                 ήτοι το όλον     68

Εκ των 37 περί διαζεύξεων

διεζεύχθησαν                                                                      9
συνεβιβάσθησαν
                                                                 4
απερίφθη η αγωγή των εναγόντων
                                       9
εισίν εκκρεμείς
                                                                 14
επί μιας το δικαστήριον εκηρύχθη αναρμόδιον
                       1

Εκ των 9 περί μνηστειών

διελύθησαν                                                                         8
διατελεί εκκρεμής
                                                               1

Εκ των 8 περί διατροφής και συμβιώσεως

υποχρεώθησαν εις συμβίωσιν και κατεδικάσθησαν
εις ανάλογον διατροφήν
                                                       5
συνεβιβάσθησαν
                                                                 2
εισίν εκκρεμείς
                                                                   2

Εκ των κρυφίων γάμωv

ανεγνωρίσθησαν                                                                  2
ηκυρώθη
                                                                            1
μένει εκκρεμής
                                                                    1

Εκ των περί παρθενοφθορίας

κατεδικάσθησαν εις ανάλογον αποζημίωσιν                             3
παρητήθη πάσης αξιώσεως
                                                  1
παραμένει εκκρεμής
                                                             1

Εκ των περί διεκδικήσεις εκθέτων

τα τέκνα επιδικάσθησαν εις τας θετάς μητέρας                         2
η περί υιοθεσίας διατελεί εκκρεμής
                                        1
η δε περί ακυρώσεως γάμου ελλείψει της
πατρικής συναινέσεως του υπεξουσίου
εκυρώθη
                                                                             1
                             

                                                                   ήτοι το όλον    68

Εξεδόθησαν δε κατά το έτος 1887 αποφάσεις 38

- διαλυτήρια αρραβώνων 2
- έγγραφα αναγνωρίσεως κρυφίων γάμων 2
- διαζύγια 7.

Κατά το παρελθόν έτος 1886 εξέδωκεν το εκκλησιαστικόν δίκαστήριον αποφάσεις 30

- διαλυτήρια αρραβώνων 5
- διαζύγια 6.

Κατά δε το προπαρελθόν 1885 εξέδωκεν αποφάσεις 27

- διαλυτήρια αρραβώνων 4
- διαζύγια 6.

    Βλέπουμε ότι υπήρχαν όλων των ειδών οικογενειακές υποθέσεις.
    Παρατηρείται ότι για τη διάλυση αρραβώνα χρειαζόταν εκκλησιαστική απόφαση, η οποία εύκολα δινόταν. Τα διαζευκτήρια ήταν όσα και οι απορριπτικές αποφάσεις.
    Στην Ελληνική Πρεσβεία της Κωνσταντινουπόλεως λειτουργούσε και Προξενικό Δικαστήριο. Βρήκαμε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, στην Αθήνα, μία απόφαση του 1891. Επικυρώνει το βούλευμα συγγενικού συμβουλίου για την εκπαίδευση και τη διαχείριση της περιουσίας ανηλίκων. Να σπουδάσουν στην Αγγλία αλλά να διδάσκονται ταυτόχρονα ελληνικά. Ορίζεται "ανατροφεύς" (λέξη πολύ όμορφη - δε χρησιμοποιείται η λέξη κηδεμών) και εγκρίνεται να γίνουν επενδύσεις σε χρεώγραφα. Συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι για θέματα επιτροπείας αρμόδιο ήταν αυτό το δικαστήριο.
    Η Εκκλησιαστική Αλήθεια ήταν "Σύγγραμμα Περιοδικόν" του Πατριαρχείου που εκδιδόταν κάθε Παρασκευή, από το 1880, τυπωμένο στο ιδιόκτητο τυπογραφείο του. Ενημέρωνε με κάθε είδους πληροφορίες, οδηγίες, δικαστικές αγγελίες κ.λ.π. Μπορούμε συνεπώς να πούμε ότι υπήρχαν και καλές δημόσιες σχέσεις (βλ. εικ. 22).
    Μέσα σ'αυτό το πλαίσιο και παλεύοντας με πολλές δυσχέρειες η Εκκλησία και η Κοινότητα μπόρεσαν να αναπτυχθούν και να συντηρήσουν την ελληνικότητα της Θράκης, όπως και στους άλλους τόπους, όπου ο ελληνισμός ήταν υπόδουλος.
    Αναφερθήκαμε πιο μπροστά στα προνόμια που είχαν δοθεί από την Υψηλή Πύλη. Τα υπόδουλα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Έθνη ήταν πολλά και έπρεπε να βρεθούν τρόποι περιορισμού των προβλημάτων γύρω από την άσκηση της εξουσίας. Μπορούμε να πούμε λοιπόν ότι δεν ήταν παραχωρήσεις αλλά ψυχρή πολιτική. Ο Πατριάρχης ήταν η θρησκευτική κεφαλή, του δόθηκε και η πολιτική αρχηγία. Καθιερώθηκε ως ο επικεφαλής όλων των χριστιανών για να διατηρηθεί και το σχίσμα, το χάσμα μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Να μη γίνει προσέγγιση Ορθόδοξων και καθολικών. Μα ταυτόχρονα η Εκκλησία και η Κοινότητα

   

εξελίχτηκαν για τους υπόδουλους σε Εθνικές Εστίες.

 

Εικ. 22. Το τεύχος με το οποίο ανακοινώνεται η σύσταση της "Μητροπόλεως Τεσσαράκοντα Εκκλησιών".

Παρατηρείται ότι από τα 11 χωριά και κωμοπόλεις, τα 6 έχουν ελληνικές ονομασίες και τα 5 τουρκικές. Μια εύλογη εξήγηση είναι, νομίζω, ότι τα τελευταία δημιουργήθηκαν μετά τη βυζαντινή εποχή, δηλ. επί τουρκοκρατίας. Εδώ σημειώνεται ότι το όνομα της πόλης μας, Σαράντα Εκκλησίες, αναφέρεται σε παλαιότατο έγγραφο του Σουλτάνου, πριν από τον ΙΕ' αιώνα.

Μερικοί από τους κληρικούς και τους πρόκριτους (το τότε κατεστημένο - όχι οπωσδήποτε με την κακή έννοια) κατηγορήθηκαν, δίκαια ή άδικα, αλλά, δεν πρέπει να ξεχνά κανείς τις ευθύνες που είχαν και ότι η θέση τους ήταν τρομερά δύσκολη και άχαρη. Πρώτους - πρώτους αυτούς κρεμούσαν στις αγχόνες. Η Εκκλησία και οι Κοινότητες συσπείρωσαν το Γένος, δεν το άφησαν να χαθεί και αν έγιναν λάθη ή κακή χρήση της όποιας δύναμης διέθεταν, δεν μπορεί τα τυχόν αμαρτήματα, να δικαιολογούν άρνηση του θετικού έργου τους. Η ενορία ήταν πυρήνας. Ο ιερέας γνώριζε έναν - έναν τους ενορίτες του και ήταν ο σύμβουλος, ο παραστάτης, ο παρηγορητής, όποια και αν ήταν η παρηγορία που μπορούσε να προσφέρει.
    Το θρησκευτικό συναίσθημα ήταν βαθειά ριζωμένο και πολλοί πήγαιναν στους Άγιους Τόπους για προσκύνημα, βάζοντας μετά το Χατζή-, στο όνομα τους (βλ. εικ. 23 και 24).
    Όπως είδαμε, το τανζιμάτ-οι μεταρρυθμίσεις του 1830 του Σουλτάνου Αβδούλ Ασίζ - διευθέτησε ορισμένα θέματα σχετικά με τους Ρωμιούς. Ανέθεσε στους Κοινοτικούς Άρχοντες τα φορολογικά και τη λύση ή εκδίκαση των διαφορών μεταξύ των ομογενών τους. Έτσι τα μέλη της Κοινότητας υπάγονταν στη δικαιοδοσία αυτής και η κρατική εξουσία έμενε έξω από τα διάφορα κοινοτικά ζητήματα και απέφευγε τις τριβές. Ταυτόχρονα οι Κοινότητες αποκτούσαν οργάνωση, διοικητικό προσωπικό, οντότητα.
    Μέλη της Κοινότητας μπορούσαν να είναι μόνον όσοι κατοικούσαν σ'αυτήν και ήταν υπήκοοι της Υψηλής Πύλης. Όσοι απελάμβαναν ξένης προστασίας και δεν πλήρωναν κεφαλοχάρατσο αποκλείονταν. Δικαίωμα του εκλέγειν είχαν όλοι, αλλά του εκλέγεσθαι είχαν μόνον όσοι ανήκαν σε ανώτερες τάξεις, από την πλευρά της μόρφωσης και της οικονομικής άνεσης. Πρέπει να υπενθυμίσουμε στο σημείο αυτό και την επιρροή που είχαν οι συντεχνίες στις εκλογές. Οι δημογέροντες λάμβαναν . (συνήθως) μια μικρή αποζημίωση, σαν έξοδα παραστάσεως μπορούμε να πούμε, διότι έπρεπε να κάνουν δώρα κατά τις επαφές τους με τους τούρκους αξιωματούχους.
    Ο Πατριάρχης, οι Μητροπολίτες, οι Επίσκοποι, οι Δημογέροντες, έπρεπε να έχουν αναπτυγμένες τις ικανότητες του διπλωμάτη και του πολιτικού. Να διεκδικούν, να διαπραγματεύονται, να ελίσσονται, να

 

 

 

 

Εικ. 24. Πιστοποιητικό-βεβαίωση που χορηγούσε το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων στους Χατζήδες.

 

συμβιβάζονται. Έπρεπε να είναι και καλοί διαχειριστές των οικονομικών.
    Η Μητρόπολη Αδριανουπόλεως είχε, τη βυζαντινή εποχή, πολλές Επισκοπές, οι οποίες διασκορπίστηκαν μετά την ίδρυση νέων θεμάτων, διοικητικών περιφερειών. Μεταξύ τους αναφέρεται και η Επισκοπή "Καράβου ή Καρπουδών" χωρίς να μνημονεύονται οι τιτλούχοι της. Εάν η Κάραβος έχει σχέση με τις Σαράντα Εκκλησίες, σχολιάστηκε στα της ονομασίας τους, στις πρώτες σελίδες του παρόντος.
    Όταν οι Οθωμανοί κατακτούσαν μια περιοχή, μετέτρεπαν τις χριστιανικές εκκλησίες σε τζαμιά, προσθέτοντας μιναρέδες, καταστρέφοντας ή καλύπτοντας τις αγιογραφίες. Τα μοναστήρια γίνονταν ξενώνες και τα καλύτερα σπίτια τα έπαιρναν οι ίδιοι. Αν έμενε κανένας ναός για τους χριστιανούς, ήταν από τους μικρούς και ταπεινούς.
    Για την Εκκλησία στις Σαράντα Εκκλησίες, βρήκα στοιχεία που αφορούν τη μετά το 1820 εποχή. Μέχρι τις αρχές του ΙΘ' αιώνα, δεν υπήρχαν ναοί μέσα στην πόλη. Οι Τούρκοι δεν έδιναν άδειες να χτιστούν και ο κόσμος εκκλησιαζόταν στην εξοχική εκκλησία του γειτονικού χωριού Ηρακλείτσα. Μετά το πρώτο σύνταγμα από το Σουλτάνο Αβδούλ Ασίζ, τοποθετήθηκε στις Σαράντα Εκκλησίες το 1880 Επίσκοπος, ο Άγιος Σκοπέλου Παύλος. Η Επισκοπή υπαγόταν, φυσικά, στη Μητρόπολη Αδριανουπόλεως.
    Επισκοπή με τον ίδιο τίτλο υπήρξε και επί βυζαντινής εποχής, από τα χρόνια του Λέοντος Σοφού, μέχρι λίγο πριν από την άλωση, αλλά δεν είναι γνωστό πού ήταν η έδρα της. Κατά μια πληροφορία δε, αυτή η Επισκοπή, τον 13ο αιώνα ανυψώθηκε σε έδρα Μητροπολίτη.
    Στις αρχές του 1906 συστήθηκε η "Μητρόπολις Τεσσαράκοντα Εκκλησιών", 83η στη σειρά των Μητροπόλεων, με καθέδρα την πόλη μας. Η εκλογή του Μητροπολίτη, του τέως Πρεσπών και Αχριδών Ανθίμου έγινε στις 4 Μαΐου 1906, όπως γνωστοποιείται με την Εκκλησιαστική Αλήθεια, τεύχος της οποίας είδαμε στη σελίδα 52. Από το κείμενο του χρονικού επιβεβαιώνεται ότι υπήρξε αρχαία Επισκοπή Σκοπέλου, όπως λέμε στην προηγούμενη παράγραφο (καθώς και άλλης, της Βρύσεως, Βουνάρ-Ισάρ).
    Θα δούμε αμέσως τώρα , τον Τόμο της Ιδρύσεως της Μητροπόλεως καθαρογραμμένο, γιατί είναι πολύ δύσκολο να διαβαστεί από το πρωτότυπο κείμενο, το οποίο έχω σε μικροφωτογραφία.

+ Ιωακείμ' ελέω θεού Άρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης καi Οικουμενικός Πατριάρχης

Προνοίας έργον εκκλησιαστικής ενδείκνυται τα των έπαρχιακών διοικήσεων όρια προς τάς συμβαίνουσας άνάγκας και περιστάσεις ρυθμίζειν και συμβιβαζειν εις άσφαλεστέραν την προστασίαν, οίκοδομήν τε και σωτηρίαν τον χριστωνύμου λαού. Διό δη και ή του Χριστού Έκκλησία προσφυώς εν έκαστον καθορίζουσα ου λείπει άξιοχρέως την τελεσφόρον έπιφέρουσα μεταλλαγήν ή διαρρύθμισιν, ει που άνάγκαι νέαι και περιστάσεις την διαρρύθμισιν ταύτην ένδεικνύσι καί έπιβάλλουσι. Πάντα γαρ κατά το χρεών καί πρός οίκοδομήν κατά το άποστολικόν λόγιον όφείλουσι γίνεσθαι. 'Επειδή τοίνυν καί οί κατά το τμήμα των Σαράντα Έκκκλησιών της θεοσώστου επαρχίας Αδριανουπόλεως ορθόδοξοι χριστιανοί, τα εαυτών άμεσωτέρας τινός εποπτείας καί ασφαλείας άλλως τε και δια τάς τοπικάς καί καιρικάς άνάγκας καί περιστάσεις επιδεόμενα ύπολαμβάνοντες, πολλάκις άνηνέχθησαν πρός την Έκκλησίαν την άνάγκην Ιδίου καί μονίμου εν τω τμήματι αυτών άρχιερέως ως την μόνην άσφάλειαν ύποδεικνύοντες και την δια τούτο είς ίδιαιτέραν έπαρχίαν άνάδειξιν του εαυτών τμήματος έξαιτούμενοι ως και αριθμώ άλλως των κατοίκων είς αξιοπρεπή συντήρησιν Ιδίου άρχιερέως έπαρκούντος καί δια την κοινωνικήν δε έπίδοσιν καί άνάπτυξιν αξίου ϊνα τύχη τοιαύτης από της Μητρός Έκκλησίας εύνοιας καί τιμής, ή Έκκλησία μητρικώς περί αυτών ώσπερ δη καί περί πάντων, προνοούσα και φροντίζουσα καί τον πόθον αυτών. κατά το έγκυρούν και προσήκον θεραπεύουσα. τέως μεν έγνω έγκρίναι τον διορισμόν αυτόθι βοηθού έπισκόπου υπό την άμεσον έξάρτησιν του κανονικού της επαρχίας Μητροπολίτου επί το προΐστασθαι άρχιερατικώς και έκ του σύνεγγυς τα πνευματικά των αύτόθι κατοίκων συμφέροντα προστατεύειν. 'Επεί δέ το μέτρον τούτο καίπερ σημαντικώς τάς άνάγκας και τους πόθους των έκείσε οίκούντων ικανοποιήσαν όμως ούκ είς τέλος έφάνη τα πράγματα θεραπεύον, των χριστιανών του τμήματος καί αύθις και πολλάκις οι' αναφορών καί αιτήσεων την σύστασιν Ιδίας αυτοτελούς επαρχίας ως το μόνον ένδεικνύμενον τελεσφόρον μέτρον έκλιπαρούντων έξαιτουμένων, σκέψις και αύθις έγένετο συνοδική τον προσήκοντα έξευρείν τρόπον της θεραπείας καί διορθώσεως. Μετά ου της οφειλομένης επιστασίας επανειλημμένως περί τούτον διασκεψάμενοι συνοδικώς καί τούτο μεν τάς άνάγκας και περιστάσεις των εν τω ειρημένω τμήματι πολυπληθών ευσεβών καί ορθοδόξων χριστιανών υπ' όψιν λαβόντες, τούτο δε καί περί της έπαρκείας του μέρους λόγο) τε πληθυσμού καί της άλλης επιδόσεως καί αναπτύξεως βεβαιωθέντες, ου μην δ' αλλά καί την προσδοκωμένην λυσιτέλειαν καί την επί τα βελτίω διαθέρμανσιν των κατοίκων προ οφθαλμών έχοντες, έγνωμεν τη έκπαλαι στοιχούντες καί παραδεδομένη τάξει καί τω έκκλησιαστικω έθει, μετά σταθμίσεως δε καί της προσηκούσης ασφαλείας καί των του κανονικού της επαρχίας άρχιερέως δικαίων, άποχωρίσαι το είρημένον τμήμα Σαράντα Έκκλησιών από της επαρχίας Άδριανουπόλεως καί είς ιδίαν αυτοτελή Μητρόπολιν τιμήσαι καί προαγαγείν. υπό την άμεσον τελούσαν έξάρτισην καί ύποταγήν του καθ'ήμάς Αγιοτάτου 'Αποστολικού καί Πατριαρχικού θρόνου, προς αυτόν τε μόνον την αναφοράν έχουσαν καί ύπ'αύτού δεσποζομένην καί έξουσιαζομένην κατά την τάξιν καί τους όρους και των λοιπών του καθ'ήμάς κλίματος Ιερών Μητροπόλεων. Καί δη γράφοντες άποφαινόμεθα συνοδικώς μετά των περί ημάς Ιεροτάτων αρχιερέων και ύπερτίμων των εν άγίω πνεύματι αγαπητών ήμίν άδελφών καί συλλειτουργών, ίνα το είρημένον τμήμα Σαράντα Έκκλησιών, συγκείμενον έκ της πόλεως Σαράντα Έκκλησιών και των χωρίων Σκοπού, Γέννας, Βουνάρ - Χισάρ, Σκεπαστού. Ευκαρίου, Κουρούδερε, Παντζηκλάρ, Κουγιούν Δερέ, Κουγιούν Καβάρ, Πέτρας καί Σκοπέλου δια τους προεκτεθέντας ευλογοφανείς λόγους και έκ κανονικής αποφάσεως ύπάρχη από του νύν καί είς το εξής και είς αιώνα τον άπαντα καί λέγηται καί παρά πάντων γνώσκηται Μητρόπολις του καθ'ήμάς Άγιοτάτου Άποστολικού καί Πατριαρχικού Οίκουμενικού Θρόνου. Ο δέ έν αυτώ δια κανονικών ψήφων έγκατασθησόμενος άρχιερεύς καί οί μετ'αύτόν τιτλοφορώνται Ίερωτάτοι Μητροπολίται Σαράντα Έκκλησιών καί ύπέρτιμοι, φυλάττοντες την κανονικήν διάταξιν του μνημονεύειν του Πατριαρχικού ονόματος, συναριθμούμενοι δε ΠΓ'. εν τη τάξει και τη χορεία των λοιπών του θρόνου Μητροπολιτών, καθά και έν τώ συνταγματίω άναγέγραπται, στάσιν τε καί έδραν την άνάλογον εν ταίς έκκλησιαστικαίς χοροστασίαις καί συνελεύσεσιν έχοντες, ποιμαίνοντες δε θεοφιλώς καί θεαρέστως τό έν τή επαρχία ταύτη λογικόν του Χριστού ποίμνιον, εύλογούντές τε καί άγιάζοντες αυτό καί πάντα άπαξαπλώς έκτελούντες τα άρχιερατικά, ως γνήσιοι και κανονικοί της επαρχίας αρχιερείς μετά και της έν τώ Ιερώ συνθρόνω εγκαθιδρύσεως. Όφείλουσι δε και πάντες οι έν τή θεοσώστω ταύτη επαρχία ένοικούντες ευλογημένοι χριστιανοί. Ιερωμένοι τε και λαϊκοί άναγνωρίζειν τον έκάστοτε άρχιερατεύοντα Μητροπολίτην αυτών καί πειθαρχείν και ύποτάσσεσθαι αύτώ ώς κανονικώ αυτών άρχιερεί και πνευματικώ πατρί και ποιμένι. Λόγον μέλλοντι δούναι υπέρ των ψυχών αυτών ενώπιον του αδεκάστου Κριτοϋ εν ήμερα τής τών έργων άνταποδόσεως, προθύμως, φιλοτίμως καί τακτικώς καί την είς τριάκοντα επτά χιλιάδας γρόσια όρισθείσαν έτησίαν άρχιερατικήν επιχορήγησιν, έν ή συμπεριείληπται καί ή έκ δύο χιλιάδων γροσιών Πατριαρχική έπιχορήγησις, καταβάλλοντες καθώς και τά λοιπά άρχιερατικά δικαιώματα κύρια τε καί τυχηρά, είς αξιοπρεπή συντήρησιν του οΙκείου ποιμένος. Ταύτα έδοξεν, άπεφασίσθησαν καί έκρίθησαν συνοδικώς. Είς δε περί τούτου ένδειξιν και διηνεκή την άσφάλειαν έγένετο καί ό παρών ημέτερος Πατριαρχικός καί Συνοδικός Τόμος, καταστρωθείς καί υπογραφείς εν τώ ιερώ κώδικι της καθ'ήμάς Άγίας του Χριστού Μεγάλης Έκκλησίας.

< 'Εν έτει σωτηρίω, αλς΄' κατά μήνα Μάϊον 'Επινεμήσεως Δ '>

    Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως αποφαίνεται (ακολουθούν οι υπογραφές του Πατριάρχου Ιωακείμ του Γ' και των Συνοδικών).
    Παρατηρούμε στη στίξη ότι, οι τελείες (ίσως και τα στίγματα στο χαρτί) και τα κόμματα δε διακρίνονταν εύκολα και πολλές φορές ύστερα από τελεία, η λέξη αρχίζει με μικρό και όχι με κεφαλαίο γράμμα.

λείπει                          - παραλείπει, αποφεύγει
άξιοχρέως
                   - ευλόγως
τελεσφόρος
                 - αποτελεσματικός
χρεών
                         - αναγκαίον, το δέον
τοίνυν
                         - λοιπόν
καιρικός
                      - της εποχής
έπιδεόμενα
                  - στερούμενα
ύπολαμβάνοντες
           - προστατεύοντες
άνηνέχθησαν
                - αναφέρθηκαν
έγκυρώ
                       - πλησιάζω, φθάνω
στοιχώ
                        - βάζω σε τάξη, σειρά
άπαξαπλώς
                 - ολικά, συνολικά
έπινέμησις
                  - ινδικτιών, κύκλος 15 ετών χρονολογική μονάδα στην Εκκλησία

    Στον τόμο αναφέρεται ένα από τα χωριά σαν Κουγιούν Καβάρ ενώ στην Εκκλησιαστική Αλήθεια σαν Καρά Χαλήλ.
    Η Μητρόπολη λειτούργησε μέχρι τις 20 Οκτωβρίου 1922.
    Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, εκτός από τα αρχεία του Ελληνικού Προξενικού Δικαστηρίου της Κωνσταντινούπολης υπάρχει και ένα τμήμα του βιβλίου του ταμείου της εκκλησίας των Αγίων Πάντων των Σαράντα Εκκλησιών, των ετών 1901 έως 1915.
    Πήραμε αντίγραφα λίγων σελίδων από το 1909 μέχρι το 1914, οι οποίες δεν είναι στη σειρά. Έτσι δεν μπορούν να εξαχθούν βάσιμα συμπεράσματα. Δημοσιεύονται εδώ 4 σελίδες, 2 με εισπράξεις και 2 με πληρωμές (βλ. εικ. 25).
    Οι εκκλησίες που χτίστηκαν στα μέσα του ΙΘ' αιώνα στην πόλη μας ήταν:

- ο Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το έτος 1829, που ήταν και η Μητρόπολη.
- των Αγίων Πάντων, το 1858.
- των Αγίων Σαράντα Μαρτύρων, το 1859 (βλ. εικ. 26).
- του Αγίου Ιωάννου, το 1871.

    Τα στασίδια, ιδίως τα κεντρικά, ήταν συνήθως αγορασμένα και κληρονομικά.
    Μοναστήρια στην περιοχή δε βρήκα να αναφέρονται. Αναφέρεται όμως ένα εξωκκλήσι, της Αγίας Θεοδώρας.
    Μέχρι το Ρωσσοτουρκικό πόλεμο του 1878-1879 και τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, δεν υπήρχαν καμπάνες. Μετά επιτράπηκαν. Πιο μπροστά ήταν οι κράχτες, οι νεωκόροι, που κάθε πρωί γιορτής γύριζαν και χτυπούσαν τις πόρτες των χριστιανών με το κάλεσμα "καιρός της εκκλησίας χριστιανοί".
    Τώρα, όλες οι εκκλησίες έχουν κατεδαφιστεί και τα χαλάσματα της Μητρόπολης, στο Μπαΐρ, σε γεμίζουν θλίψη.
    Για το Μπαΐρ, τη Μητρόπολη και άλλα, μεταφέρω αυτά που είπε ο Βασ. Ασημομύτης, καθηγητής, σε μια διάλεξη του στην Ξάνθη το 1965, ύστερα από μια περιοδεία στην Ανατολική Θράκη.

    "Έχουν ακόμη διασωθή αρκετά απ' τα παλιά κτίρια, όπως το Ελληνικό Γυμνάσιο,που δεσπόζει στην πλατεία "Γιαγλιά μεϊντάνι", όπως λέγεται τώρα το "μπαΐρι", η παλιά αυτή πλατεία, που περιστοιχίζονταν αποκλειστικά από ελληνικά σπίτια. Το Γυμνάσιον χρησιμεύει τώρα ως τουρκικό (Ορτά - Οκουλού) μέσο Σχολείο. Τούτο το Γυμνάσιο, που παλιά λεγόταν Ελληνική Σχολή εχρονολογείτο από το 1833. Σ'αυτό δίδαξαν και διηύθυναν ο Δημ. Χαριτωνίδης (ο μετέπειτα Πατριάρχης Διονύσιος Ε'), ο Ιερόθεος Άνθιμος, εκ Σαράντα Εκκλησιών, Βούλγαρος την καταγωγήν και μετέπειτα Μητροπολίτης Πρεσλαύας, Πρώτος Έξαρχος των Βουλγάρων (1872). Ο Μελισσηνός Χριστοδούλου Σαμμακοβίτης, (εκ μητρός το γένος Μπαμπάκογλου), απέθανεν ως Μητροπολίτης Μαρωνείας και Θάσου (1920). Ο Σταμάτιος Ψάλτης (απέθανε στο Ψυχιατρείον), επί της εποχής του οποίου προήχθη εις Ημιγυμνάσιον με πρώτο Γυμνασιάρχη τον εκ Κρήτης φιλόλογο Γ. Ζομπανάκη (κατόπιν εκπαιδευτικόν σύμβουλον) και σαν φιλόλογος δούλεψε κι ο vυν καθηγητής της Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Κ. Βουρβέρης, που πολλές φορές είχε αναφέρει σε μας ότι δούλεψε εκεί.
    Σ'αυτή την πλατεία διεσώθησαν τα σπίτια τον ιατρού Ιωάννου Κεραμέως και του Σοφ. Τσελέμπογλου, του οποίου διακρίνεται και το όνομα στην πρόσοψη του σπιτιού. Εδώ ήταν και το σπίτι του Δημ. Δοδόπουλου, που σ'αυτό φιλοξενήθηκε ο τσαρίσκος Φερδινάνδος, κατά τον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο, γιατί τα σπίτια των λίγων Βουλγάρων στις Σαράντα Εκκλησίες δεν ήσαν καθόλου ευπρόσωπα για να φιλοξενήσουν τον Μεγαλειότατο της Βουλγαρίας. Εκεί στην πλατεία χτίστηκε ένα νέο τζαμί, στο χώρο της κατοικίας του Νικολ. Τσιτσιμπουρούνη. Στην πλατεία αυτή, κέντρο της άλλοτε ελληνικής ζωής - εκτός του ελληνικού ημιγνμνασίου, που βρισκόταν πάνω στην πλατεία - παρέκει ήταν η Μητρόπολις κι ο Μητροπολιτικός Ναός. Εκεί μπροστά στην Εκκλησία, Τούρκοι ηθοποιοί, λίγες εβδομάδες μετά την ανακήρυξι του Συντάγματος, έστησαν μια πρόχειρη σκηνή για να παίξουν το πατριωτικό τους έργο "Βατάν" (πατρίς).
    Κατεχόμενοι από μεγάλο ζήλο, κατέβαλαν κάθε προσπάθεια ν'αποδώσουν με ρεαλισμό τα γεγονότα του έργου, πρόδρομοι αυτοί του ρεαλιστικού θεάτρου(!), κι έτσι, στη σκηνή όπου επολιορκείτο η Πλεύνα, κατά το Ρωσοτουρκικό πόλεμο (αυτό ήταν το θέμα του έργου) και εβομβαρδίζετο, έστησαν στην πλατεία κανόνια και μπροστα στα έκπληκτα μάτια των θεατών και χωρίς καμμιά προειδοποίησι, άρχισαν να κτυπούν την πίσω απ'την σκηνή ευρισκομένη Μητρόπολι.
    Το τι έγινε δεν περιγράφεται! Οι κρότοι και οι κραδασμοί έφεραν το σπάσιμο των τζαμιών, γέμισε η ατμόσφαιρα καπνό, οι κάτοικοι βγήκαν τρομαγμένοι απ'τα σπίτια, οι θεαταί παραζαλισμέ-νοι φώναζαν, όμως, παρόλα αυτά ο κανονιοβολισμός συνεχίστηκε σε κείνη την παράστασι. Έτσι, ο Μητροπολιτικός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου κατεδαφίσθη και έγινε οικόπεδο, απ'τον ανόητο αυτό θεατρικό ρεαλισμό. Απορώ, πώς δεν έσφαξαν και μερικούς μπροστά στους θεατάς για ν'αναπτύξουν αισθητικώς το καλλιτεχνικό συναίσθημα.
    Επισκέφθηκα την πλατεία του Καράμουρα, που πάντα είναι ένα διαρκές παζάρι ζώων και άλλων ειδών, γεωργικών φυσικά. Η πλατεία αυτή διατηρεί την παλιά της αγροτική κι ανατολίτικη ατμόσφαιρα, έτσι γεμάτη που είναι από μαύρα βουβάλια της Θράκης, όλο νωχέλεια κι ασχήμια, και κάρα λογής-λογής."

    Επανερχόμενοι στα της θρησκείας πρέπει να συμπληρώσουμε ότι, προς το τέλος του 19ου αιώνα, οι Βούλγαροι ζήτησαν την ανέγερση δικής τους εκκλησίας μέσα στην πόλη. Τους το αρνήθηκαν με τη δικαιολογία ότι δεν υπήρχε Βουλγαρική Κοινότητα. Μετά την ίδρυση Βουλγαρικής Εξαρχίας, σχισματικής αυτοκέφαλης Βουλγαρικής Εκκλησίας, με Έξαρχο τον Άνθιμο, που υπήρξε ιεροδιάκονος και δάσκαλος, ο οποίος μάλιστα μορφώθηκε με έξοδα της Ελληνικής Κοινότητας των Σαράντα Εκκλησιών και εκεί δίδαξε όπως προαναφέρθηκε, οι αρχές έδωσαν άδεια. Τελικά, οι Βούλγαροι έκτισαν 3 δικές τους, οι Εβραίοι είχαν τη δική τους συναγωγή, οι μουσουλμάνοι 8 τεμένη και τον τεκέ, από τον οποίον ίσως πήρε το όνομα η πόλη, όπως ήδη γράψαμε. Για τους νεκρούς υπήρχαν 2 ελληνικά νεκροταφεία με βουλγαρικά τμήματα, 4 μουσουλμανικά και το μοναδικό εβραϊκό.
    Πριν οργανωθεί κάπως η εκπαίδευση, λειτουργούσαν υπό την εποπτεία των ναών, γραμματοδιδασκαλεία και οικίες διδασκόντων με τον οκτάηχο (το φτοήχη), το ψαλτήρι και τον Απόστολο. Δίδασκαν και τη "λογαριθμική", την πρακτική αριθμητική των καθημερινών συναλλαγών.

http://alex.eled.duth.gr/Eldoseis/40/image/26_s.jpg

 

 

 

Εικ.26 40 Εκκλησίες Ανατολικής Θράκης. Δε γνωρίζω πότε έγινε αυτό το σκίτσο.

 

 

http://alex.eled.duth.gr/Eldoseis/40/image/25_s.jpg

Εικ. 25. Η άδεια ανέγερσης της εκκλησίας των "Αγισαρανταμαρτύρων", στην αρχή δε δινόταν, διότι οι Οθωμανοί περίοικοι ισχυρίζονταν ότι η απόσταση της από έναν κοντινό τεκέ ήταν μικρότερη από 100 βήματα και, κατά τον οθωμανικό νόμο, αυτό ήταν κώλυμα. Αλλά αυτοί μετρούσαν την απόσταση με σχοινί στην ευθεία πάνω από τα σπίτια και όχι με βήματα στο δρόμο.
Η επιτροπή προσέφυγε στις αρχές της Αδριανούπολης και είπε ότι δεν υπάρχει στο οθωμανικό κράτος άλλη πόλη σαν κι αυτήν, με Σαράντα Εκκλησίες το όνομα, με τεκέ των 40 δερβίσηδων, να γίνει και Εκκλησία των 40 Μαρτύρων. Έτσι, με το συνδυασμό των ονομάτων, όλων με τον αριθμό 40, ο Πασσάς ενθουσιάστηκε και έδωσε εντολή να κτιστεί η εκκλησία και μάλιστα να βοηθήσουν και οι Οθωμανοί, διότι τζαμί και εκκλησία είναι δυο όμοια ιερά καταστήματα. Ας μας συγχωρεθεί εδώ η πρωθύστερη τοποθέτηση της εικόνας εξαιτίας των σελίδων του Ταμείου που έπρεπε να είναι αντικρυστές.

 

Παρατηρήσεις σχετικά με τα φύλλα aπό το βιβλίο Ταμείου (από τα 8, συνολικά, που έχω στα χέρια μου).

Εισπράξεις - το λαβείν

    Τα έσοδα διαφέρουν από Κυριακή σε Κυριακή και από γιορτή σε γιορτή, όπως είναι πολύ φυσικό. Επίσης και από τις ιεροτελεστίες των πλουσίων και των πτωχών.
    Ξεχωριστά φαίνονται τα έσοδα των εκδηλώσεων των συντεχνιών, κασάπηδων, βακάληδων, μαραγκών, κουδουράδων (υποδηματοποιών). Σελίδα όπου να γίνεται μνεία για τη συντεχνία των κεραμιτζίδων, που ήταν η μεγαλύτερη, δε βρέθηκε. Ίσως να γιόρταζαν σε άλλη Εκκλησία.
    Υπάρχει είσπραξη από κουκούλια, επομένως υπήρχαν έσοδα από κτήματα. Επίσης από ιδιώτες, χωρίς αιτιολογία. Καψίδια είναι τα σβησμένα κεριά που ξαναλυώνονται.
    Έβγαιναν στην Εκκλησία ιδιαίτεροι δίσκοι για τα σχολεία.
    Το 1912-13 συναντούμε εισπράξεις σε 20/φραγκα. Ίσως να ήταν κατά την περίοδο της Βουλγαρικής Κατοχής στον πρώτο βαλκανικό πόλεμο.
    Κάπου αναφέρεται.... "από βάφτισιν και κηδείαν παιδιού". Μόλις θα πρόλαβαν να το βαφτίσουν, φαίνεται, πριν πεθάνει το κακόμοιρο.
    Μέτρησα ότι αναφέρονται 17 κηδείες ενηλίκων, 5 παιδιών, αλλά μόνο 3 γάμοι και δύο βαφτίσεις. Σίγουρα είναι αριθμοί με τους οποίους δεν μπορεί να γίνουν λογικοί συσχετισμοί. Γι'αυτό και τους σημειώνω μόνο. Πληρωμές - το δούναι
   Έχουμε τις λειτουργικές δαπάνες, μέχρι για μουκαβά (χαρτόνι), ιδαρέδες (φυτιλάκια), γκιούλ σουγιού (ανθόνερο), ασίκ φινίκ (φαινικό οξύ) το οποίο σε διάλυμα είναι αντισηπτικό-απολυμαντικό. Και μια φορά για λάδι, που έπρεπε λογικά να προσφέρεται άφθονο από τους πιστούς.
    Στις αμοιβές, δε σημειώνονται καταβολές μισθών ιερέων. Σε έναν Παπά Σέργιο μόνο, δίνονται δύο φορές από 51 γρόσια. Πληρώνονταν άραγε οι ιερείς από τη Μητρόπολη ή είχαν μόνο τα τυχερά;
    Αντίθετα πληρώνονται κάθε μήνα ποσά στους ψάλτες, στο νεωκόρο, ακόμα και στο νεκροθάφτη. Παρατηρούνται και καταβολές στο Μητροπολίτη καθώς και για έξοδα της άμαξας που τον μετέφερε.
    Δίνονταν και "μινέα" (μηνιαία) βοηθήματα στον τυφλό Ιωάννη ή Γιοβάννη.
    Όμως η μεγαλύτερη μερίδα των εισπράξεων πηγαίνει στην Αδελφότητα ΕΛΠΙΣ για το σχολείο, απ'ευθείας, χωρίς μεσολάβηση της Μητρόπολης.

http://alex.eled.duth.gr/Eldoseis/40/image/27_s.jpg

 

 

 

Εικ. 27. Πάσχα του 1912, στις Σαράντα Εκκλησιές. Προφανούς είναι η δεύτερη Ανάσταση. Όλοι φορούν φέσια εκτός από 2 που έχουν καπέλα πομπέ. Θα ήταν οι πρόξενοι. Γυναίκες δε διακρίνονται. Αυτοί με τα όχι μαύρα φέσια πρέπει να είναι στρατιωτικοί ή χωροφυλακές. Ο αξιωματικός είναι μπροστά από το Δεσπότη.

 

http://alex.eled.duth.gr/Eldoseis/40/image/28_s.jpg

Εικ. 28. Πιστοποιητικό βαπτίσεως - ΒΑΠΤΙΣΤΙΚΟΝ του 1902. Είναι του μικρότερου παιδιού του Γιάγκου του Σπετσάρ.

 

Στις Σαράντα Εκκλησίες τότε υπήρχε Επισκοπή μόνον και έτσι φέρει την ένδειξη "Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΔΡ/ΠΟΛΕΩΣ" Η ενορία γράφεται "Μ' Μαρτύρων" με ελληνικούς αριθμούς δηλαδή και όχι αραβικούς. Οι γονείς αναφέρονται "κύριος Πάγκος Αναστασίου και κυρία Καλλιόπη Πάγκου" με επίθετο - παράνομα όπως το έλεγαν τότε - το όνομα του πατέρα του πρώτου και του συζύγου της δεύτερης. Το Αναστασιάδης καθιερώθηκε προφανώς μεταγενέστερα.
Ο ανάδοχος υπογράφει το βαπτιστικόν "εί γινώσκει γράφειν".
Και ο Παππά Ιωάννης γράφει 40 Εκκλησίες αντί Σαράντα ολογράφως.

http://alex.eled.duth.gr/Eldoseis/40/image/29_s.jpg

Εικ. 29. Στεφανοχάρτι, όπως έλεγαν το πιστοποιητικό γάμου.

 

 

http://alex.eled.duth.gr/Eldoseis/40/image/30_s.jpg

Εικ. 30. Πιστοποιητικόν της Μητροπόλεως.

 

 

http://alex.eled.duth.gr/A/niki_egge_gr.jpg

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ …………………………………………ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ …………………..2009μ.Χ

 

Για να δείτε κάποιες σελίδες πρέπει να έχετε τον flash player που μπορείτε να βρείτε πατώντας στο εικονίδιο δίπλα.

Πνευματικά δικαιώματα © 2009

 Συντελεστές  και επικοινωνία μαζί μας

       SiteLock