ΠΙΣΩ

Χωράφια στο κέντρο της πόλεως, γιδοπρόβατα στα Πετράλωνα και το Πεδίον Άρεως και η πρώτη άσφαλτος το 1902 στην Αιόλου.

Του Τάσου Κ. Κοντογιαννίδη
akontogiannidis@yahoo.gr
Πώς ήταν η μεταολυμπιακή Αθήνα το 1900; Τι όψη είχε; Πώς ζούσαν οι 128.000 (μαζί με τα περίχωρα) κάτοικοί της; Ταξιδεύοντας στο χρόνο, στην τότε εποχή, βρίσκουμε μια μικρή αναπτυσσόμενη πόλη. Το εμπόριο είναι σε άνθιση όπως και οι βιοτεχνίες, μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα που δίνει δουλειά σε αρκετά από τα πάρα πολλά διαθέσιμα εργατικά χέρια. Σε ανάπτυξη βρίσκεται και η βιομηχανία που χρησιμοποιεί ως κινητήρια δύναμη τον ατμό. Υπάρχει το Μεταξουργείο του Α. Δουρούτη, ο οποίος αγόρασε το παλιό εργοστάσιο της «Αγγλικής Σηρικής Εταιρίας» και το εκσυγχρόνισε, ενώ άνοιξε άλλα δύο, έναν αλευρόμυλο και ένα ελαιοτριβείο.

Η σοκαλατοποιία του Σπύρου Παυλίδη
Στον Κεραμικό, υπάρχει ο αλευρόμυλος, των Μουζάκηδων και στην οδό Αιόλου η σοκαλατοποιία του Σπύρου Παυλίδη. Αυτά είναι τα μεγαλύτερα εργοστάσια ενώ υπάρχουν και πολλά μικρότερα. Λόγω της μεγάλης ανεργίας, πολλοί εργάτες ζούσαν μέσα σε χαμόσπιτα, καλύβες και παράγκες γύρω από το Γκαζοχώρι.

Το ημερομίσθιο έφτανε τότε τα 50 έως 70 λεπτά για τον εργάτη και 1 έως 2 δραχμές για τον καλό τεχνίτη. Όσοι δεν έβρισκαν δουλειά, κατέληγαν ζητιάνοι στους δρόμους της πρωτεύουσας, ενώ τα ανήλικα παιδιά καταντούσαν δουλάκια σε σπίτια ή μαγαζιά για ένα κομμάτι ψωμί. Συχνά έβλεπε κανείς ηλικιωμένους να πεθαίνουν στο δρόμο είτε από ασιτία είτε από το ψύχος και κάποιοι άλλοι να κάνουν έρανο για να τούς θάψουν.

Όλα τα διαμερίσματα της χώρας, είχαν την συνοικία τους μέσα στην Αθήνα και η ύπαρξή τους εκδηλωνόταν από τα γλωσσικά τους ιδιώματα, όταν διαλαλούσαν προϊόντα που πωλούσαν. Οι Θεσσαλοί τα ζεστά κάστανα, (ελάχιστοι καταλάβαιναν τι έλεγαν όπως π.χ. «ζτά κάσνα»), γιαούρτη, σαλέπι (το σλέπ), γλυκά, ξηρούς καρπούς. Οι Ηπειρώτες είχαν τους φούρνους και πωλούσαν όπως οι γυρολόγοι κουλούρια. Οι Αρκάδες έπιασαν την Ομόνοια, ως εφημεριδοπώλες, μεταφορείς και στιλβωτές. Οι Μυκονιάτες και οι Αναφιώτες, ήταν οι καλύτεροι τεχνίτες. Ξεχώριζαν από τις ιδιόμορφες ενδυμασίες, τις βράκες, τα ζωνάρια, τα φέσια, οι Κεφαλλονίτες ασκούσαν επαγγέλματα όπως κουρέα, νοσοκόμου, πρακτικού γιατρού με βδέλλες για αφαιμάξεις ή βεντούζες, παρέδιδαν μαθήματα κιθάρας, βιολιού και μαντολίνου. Οι Ζακυνθινοί πωλούσαν αρώματα και γλυκά κυρίως μαντολάτο ενώ οι Ρουμελιώτες κτηνοτρόφοι, με τις στάνες και τα γιδοπρόβατα, ήταν στις περιοχές Πετραλώνων, Αμπελοκήπων, Τουρκοβουνίων, Πεδίου Άρεως και Παγκρατίου. Τις πρωϊνές ώρες πλησίαζαν με τα κοπάδια τους κατοικημένες περιοχές και πωλούσαν το γάλα απ΄ ευθείας από το μαστό της κατσίκας ή της προβατίνας, ενώ από το γκιούμι, δεν δίσταζαν να το… νερώνουν !

Τον χειμώνα κατέβαιναν στην Αθήνα οι Μενιδιάτες με φορτωμένα τα μουλάρια καυσόξυλα ή λάχανα και χόρτα. Μέσα στο συνονθύλευμα αυτό ξεχώριζαν και οι επιτήδειοι ζητιάνοι, οι γνωστοί Γκραβαρίτες που σέρνονταν στα πεζοδρόμια, επιδεικνύοντας τα… στραβωμένα μέλη του σώματος που φρόντιζαν γι αυτά από την νηπιακή τους ηλικία οι γονείς τους, για να γίνονται αξιολύπητοι …

Την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, υπήρχε η Επιχείρηση Ηλεκτροφωτισμού του Κ. Νικολαΐδη στην οδό Αριστείδου. Το 1902, η Γαλλική Εταιρία Thomson Houston de la Mediterranee, ίδρυσε στο Φάληρο νέο μεγαλύτερο εργοστάσιο και παρήγαγε τριφασικό ρεύμα 3.000 κιλοβάτ, εξυπηρετώντας τις ανάγκες Αθήνας και Πειραιά. Από το άφθονο ρεύμα γνώρισε μεγάλες δόξες η νυχτερινή ζωή αφού ο Δήμος ηλεκτροφώτισε όλους τους δρόμους και τις πλατείες. Το 1904 ο ατμοκίνητος σιδηρόδρομος Αθηνών – Πειραιώς μετατρέπεται σε ηλεκτροκίνητο, με διπλές γραμμές και μείωση στο 1)3 της χρονικής διαδρομής. Ο Δήμαρχος Αθήνας Σπύρος Μερκούρης, μιμούμενος τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, άρχισε το 1902 να ασφαλτοστρώνει δρόμους, με πρώτο την Αιόλου. Ακολούθησαν η Αθηνάς, η Ευριπίδου, η πλατεία Λουδοβίκου (σημερινή Κοτζιά). Στα τέλη του 1905 ασφαλτοστρώθηκαν η Σταδίου η Πανεπιστημίου και η Πλατεία Συντάγματος. Το 1908 εγκαταστάθηκαν τα πρώτα τηλέφωνα της σουηδικής εταιρίας Ερριξον δυνάμεως 800 συνδρομητών, στο Ταχυδρομείο Αθηνών στην πλατεία Λουδοβίκου.

Και λίγα λόγια για το νεράκι. Το Αδριάνειο Υδραγωγείο άρχισε να μήν ικανοποιεί τις ανάγκες της Αθήνας, αφού ο πληθυσμός αυξανόταν συνεχώς. Το κέντρο της πόλεως υδρευόταν κανονικά αλλά οι συνοικίες έπαιρναν νερό μέρα παρά μέρα από πλανόδιους υδροπωλητές ( ανάμεσα τους ο ολυμπιονίκης Σπύρος Λούης) που μετέφεραν βαρέλια με νερό από καθαρές πηγές όπως, Μαρούσι, Καισαριανή, Αγία Ζώνη και την Μεγάλη Βρύση της Κυψέλης, κοντά στη σημερινή Φωκίωνος Νέγρη.

Ανάκτορα και κοινωνική συνοχή

«Ανάκτορα και κοινωνική συνοχή. Κατανοώντας την ανάδυση των Μινωικών ανακτόρων κατά τη διάρκεια της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού» είναι ο τίτλος διάλεξης που θα δώσει ο Peter Tomkins (Εργαστήριο Wiener, Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών), την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 2016, και ώρα 18.30, στο κτίριο της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας (Πανεπιστημίου 22). «Από τα πρώτα χρόνια […]

Διάγοντας την καλή ζωή στη Ρωμαϊκή Ανατολή: μαρτυρίες από ψηφιδωτά οικιών

Λεπτομέρεια από ψηφιδωτό της Αντιόχειας. Από τη δρα Christine Kondoleon Το Ίδρυμα Αναστάσιος Γ. Λεβέντης και το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας διοργανώνουν την 25η διάλεξη εις μνήμην Κωνσταντίνου Λεβέντη με τίτλο «Living the Good Life in the Roman East: The Evidence of Domestic Mosaics» («Διάγοντας την καλή ζωή στη Ρωμαϊκή Ανατολή: μαρτυρίες από ψηφιδωτά οικιών»). […]

Μεσαιωνική Ήπειρος: η νεώτερη έρευνα

Εξελίξεις και προοπτικές Επιστημονική Συνάντηση με θέμα «Μεσαιωνική Ήπειρος. Η νεώτερη έρευνα. Εξελίξεις και προοπτικές» διοργανώνουν ο Μουσικοφιλολογικός Σύλλογος «Σκουφάς», στο πλαίσιο του εορτασμού 120 χρόνων από την ίδρυσή του, και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Άρτας. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στην Άρτα, στην αίθουσα του Συλλόγου (Πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως), την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου 2016 και ώρα […]

Νέα δεδομένα για το ανάκτορο της θρυλικής Ιωλκού στο Διμήνι

Κάτοψη των πολύ εντυπωσιακών μεγάρων στο μυκηναϊκό Διμήνι Καινούργια δεδομένα που τεκμηριώνουν τη σημασία των μυκηναϊκών μεγάρων,  ηλικίας 3.500 χρόνων, που ανακαλύφθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο του Διμηνίου, όπου ανιχνεύεται η θρυλική Ιωλκός, ανακοινώθηκαν στη διάρκεια των χθεσινών εργασιών του διεθνούς συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στο Βόλο. Οι εργασίες προστασίας και ανάδειξης του μυκηναϊκού οικισμού που πραγματοποιήθηκαν […]

Σλαβομακεδόνες, Σλαβόφωνοι Μακεδόνες και μειονότητες

Οι Σλαβόφωνοι Μακεδόνες (όπως άλλωστε υποδηλώνει και το όνομα) είναι Μακεδόνες (Έλληνες δηλαδή) που όμως ομιλούν ένα σλαβικό ιδίωμα. Στην Δυτική Μακεδονία υπάρχουν αρκετοί Έλληνες που μιλούν ακόμα και σήμερα στις καθημερινές συναναστροφές τους ένα σλαβικό ιδίωμα, το οποίο έμαθαν επί Τουρκοκρατίας λόγω της σλαβικής διεισδύσεως και της βίαιης επιβολής τους στους ως τότε Ελληνόφωνους […]

Αγγελική Φιλιππίδου: μια ηρωική δασκάλα του Μακεδονικού Αγώνα

Ἂς γυρίσουμε λίγο πίσω στὰ περασμένα χρόνια, νὰ δοῦμε κάποιες δασκάλες, ἀπὸ κεῖνες ποὺ σελάγιζαν ψηλά, στὰ «κρημνὰ τῆς ἀρετῆς». Στὸ κοιμητήριο τῆς Εὐαγγελίστριας στὴν Θεσσαλονίκη, καθὼς μπαίνεις δεξιά, ἄγνωστο στοὺς πολλούς, εἶναι θαμμένες τέσσερις δασκάλες, τέσσερις ἡρωίδες: Ἡ Λίλη Βλάχου, ἡ Αἰκατερίνη Χατζηγεωργίου, ἡ Βελίκα Τράικου(διαβάστε εδώ για τη θυσία της) καὶ ἡ Ἀγγελικὴ […]

ΣΥΝΤΗΡΩΝΤΑΣ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΣ

Συντήρηση κεραμικής υδρίας από το Μόδι   Η υδρία σώζεται σχεδόν ακέραιη, λείπει τμήμα του σώματος και θραύσμα από τον ώμο της. Έχει σφαιρικό σώμα με ψηλό λαιμό με δύο οριζόντιες κυλινδρικές λαβές στο σώμα και μία κατακόρυφη λαβή από το χείλος στον ώμο. Φέρει γραπτό διάκοσμο από τρεις παράλληλες ταινίες στο ύψος των ώμων […]

Δελφοί: το Google της αρχαιότητας

Η Μούσα Κλειώ   ανεβαίνει στους Δελφούς για να λύσει τις απορίες της στην καλύτερη μηχανή αναζήτησης   Οι Δελφοί είναι παράθυρο στο μυαλό και την ψυχή των αρχαίων Ελλήνων. Για 1000 χρόνια η Πυθία αποκάλυπτε τη θεϊκή θέληση στους θνητούς που αναζητούσαν απεγνωσμένα απαντήσεις στα καίρια ερωτήματα της ζωής. Επικερδής επιχείρηση, κορυφαίος τουριστικός προορισμός […]